| YouTube Channel

तोदन (todana)

 
शब्दसागरः
English
तोदन
n.
 (-नं)
1. A goad: see तोत्र.
2. Pain, affliction from disease, &c.
E.
 तुद् to give pain, affix करणे ल्युट् ।
Capeller Eng
English
तोदन
n.
 stinging, pricking.
Yates
English
तोदन (नं) 1.
n.
 A goad
pain.
Spoken Sanskrit
English
तोदन todana
n.
 pricking pain
Wilson
English
तोदन
n.
 (-नं)
1 A goad: see तोत्र.
2 Pain, affliction from disease, &c.
E.
 तुद to give pain, affix ल्युट्.
Apte
English
तोदनम् [tōdanam], [तुद्-करणे घञ्]
Pain, anguish.
A goad.
Face, mouth (तुण्ड).
Apte 1890
English
तोदनं [तुद्-करणे घञ्] 1 Pain, anguish.
2 A goad.
3 Face, mouth (तुंड).
Monier Williams Cologne
English
तोदन
n.
=
 तोत्त्र,
L.
pricking pain, i, 22, 5
तोदन
m.
N.
 of a tree and (n. ) its fruit, 3, 25 and 29.
Monier Williams 1872
English
तोदन, अम्, n. a stick used for guiding or driving
cattle &c., a goad
stinging
pain, affliction from
disease &c.
(अस्, अम्), m. n., N. of a tree and its
fruit, (in Marāṭhī लघुकाङ्कड।)
Benfey
English
तोदन तोदन, i. e. तुद् + अन,
I.
n.
Stinging, Suśr. 1, 5, 8.
II.
m.
 The
name of a tree, and (n. ) its fruit, Suśr.
1, 211, 12
20.
Apte Hindi
Hindi
तोदनम्
नपुं*
 - तुद् + ल्युट्
"पीडा, वेदना"
तोदनम्
नपुं*
 - -
अंकुश
तोदनम्
नपुं*
 - -
"चेहरा, मुँह"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
तोदन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೋವು /ಯಾತನೆ
निष्पत्तिः - > तुद (व्यथने) - भावे "ल्युट्" (३-३-११५)
प्रयोगाः - > "तोदनमेदनताडनच्छेदनायामनमन्थनविक्षेपणवुमुचुमायन----"
उल्लेखाः - > सुश्रुत० सूत्र० २२-११
तोदन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೋಲು /ಗಾಡಿಯ ಎತ್ತು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ತಿವಿಗೋಲು
निष्पत्तिः - > तुद -कर० "ल्युट्" (३-३-११७)
विस्तारः - > "प्राजनं तोदनं तोत्त्रम्" - अम० ।
तोदन
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಹೊಡೆಯುವ /ನೋಯಿಸುವ
निष्पत्तिः - > तुद -कर्त० "ल्युः" (३-१-१३४)
तोदन
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ವೇದನೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ
प्रयोगाः - > "कषायं मधुरं रुक्षं तोदनं कफवातजित्" -
उल्लेखाः - > सुश्रुत०
L R Vaidya
English
todana {% n. %} 1. Face, mouth
2. pain, anguish
3. a goad.
Kridanta Forms
Sanskrit
तुद् (तु॒दँ॑ व्यथने - तुदादिः - अनिट्)
ल्युट् = तोदनम्
अनीयर् = तोदनीयः - तोदनीया
ण्वुल् = तोदकः - तोदिका
तुमुँन् = तोत्तुम्
तव्य = तोत्तव्यः - तोत्तव्या
तृच् = तोत्ता - तोत्त्री
क्त्वा = तुत्त्वा
ल्यप् = प्रतुद्य
क्तवतुँ = तुन्नवान् - तुन्नवती
क्त = तुन्नः - तुन्ना
शतृँ = तुदन् - तुदन्ती / तुदती
शानच् = तुदमानः - तुदमाना
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
प्रतोदस्तु प्रवयणं प्राजनं तोत्त्रतोदने ।
-wordlist-
प्रतोद (पुं), प्रवयण (क्ली), प्राजन (क्ली), तोत्त्र (क्ली), तोदन (क्ली)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
तोदनं,
क्ली,
 (तुद्यतेऽनेनेति । तुद + करणे ल्युट् ।)तोत्त्रम् । इत्यमरः । २ । ९ । १२ ॥
(तुद +भावे ल्युट् ।) व्यथा । इति मेदिनी ॥
ने, ७३ ॥
(यथा, सुश्रुते । १ । २२ ।“तोदनभेदनताडनच्छेदनायमनमन्थनेत्यादि ॥
”वृक्षविशेषः । यथा, तत्रैव । १ । ४६ ।“क्षीरवृक्षफलजाम्बवराजादनतोदनतिन्दुकवकुल-धन्वनाश्मन्तकाश्वकर्णफल्गुपरूषकगाङ्गेरुकी-पुष्करवर्त्तिविल्वविम्बीप्रभृतीनि ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
तोदन
न०
 तुद्यतेऽनेन करणे ल्युट् । १ तुण्डे मुखे अमरः । भावेल्युट् । २ व्यथायाम् मेदि० । कर्त्तरि ल्यु । ३ व्यथके
त्रि०
 । “क-षायं मधुरं रूक्षं तोदनं कफवातजित्” सुश्रु० । ४ क्षीरिवृक्षभेदेपु० । “क्षीरवृक्षफलजाम्बवराजादनतीदनतिन्दुकबकुलधन्व-नाश्मन्तकाश्वकर्णफल्गुपरूषकगाङ्गेरुकीपुष्करवर्त्तिविल्व-षिम्बीप्रभृतीनि । फलान्वेतानि शीतानि कफपित्तहराणिच । सग्राहकाणि रूक्षाणि कषायमधुराणि च” सुश्रु० ।
Capeller
German
तोदन
n.
 das Stechen.