धातुः: क्ष्णु
मूलधातुः: 
धात्वर्थः: तेजने
गणः: अदादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: क्ष्णौति


धातुः: शान्
मूलधातुः: शान
धात्वर्थः: तेजने
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: अनिट्
उपग्रहः: उभयपदी
रूपम्: शीशांसति
अनुबन्धादिविशेषः: नित्यं सन्


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

क्ष्णु (अर्थः)  तेजने
( क्ष्णौति चुक्ष्णाव चक्ष्णुवतुः, चुक्ष्णुवुः, क्ष्णविता ) इत्यादि यौतिवत् ( संक्ष्णुते शस्त्रं, संचुक्ष्णुवे संक्ष्णविता, संक्ष्णविष्यते, संक्ष्णुतां, समक्ष्णुत, संक्ष्णुवीत  संक्ष्णुविषीष्ट समक्ष्णविष्ट, संचुक्ष्णुषत ) इति "समः क्ष्णुवः'' इति तङ् 26

शानँ शान (अर्थः)  तेजने
इमावपि नित्यसनन्तौ स्वरितेतौ ( दीदांसति दीदांसते शीशांसति शीशांसते ) "मान्बध'' इत्यादिना सनीत्वे च कृतेऽभ्यासस्य दीर्घः, अयं नार्द्धधातुक इति नेट्प्रसङ्ग इत्युक्तम् दानेरार्जवे, शानेर्निशान, इति वृत्तावर्थविशेषेणायं सनुक्तः ( दानयति शानयतीत्यदि चौरादिकस्य 975

क्ष्णु तेजने 
- क्ष्णौति । संक्ष्णुते शस्त्रम् । चुक्ष्णाव । क्ष्णविता ।। 28 ।।

शानँ शान  तेजने 
- शीशांसति । शीशांसते । दानयति । शानयतीतिवाग्रहणात् ।। 1003 ।।

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“क्ष्णु तेजने”@} <a href="#foot_krm02">2</a> क्ष्णावकः-विका, क्ष्णावकः-विका, <a href="#foot_krm03">3</a> चुक्ष्णूषकः-षिका, <a href="#foot_krm04">4</a> चोक्ष्णूयकः-यिका;</li> <li> क्ष्णविता-त्री, क्ष्णावयिता-त्री, चुक्ष्णूषिता-त्री, चोक्ष्णूयिता-त्री;</li> <li> <a href="#foot_krm05">5</a> क्ष्णुवन्-ती, क्ष्णावयन्-न्ती, चुक्ष्णूषन्-न्ती;</li> <li> -- क्ष्णविष्यन्-न्ती-ती, क्ष्णावयिष्यन्-न्ती-ती, चुक्ष्णूषिष्यन्-न्ती-ती;</li> <li> -- <a href="#foot_krm06">6</a> संक्ष्णुवानः <a href="#foot_krm07">7</a>, क्ष्णावयमानः, संचुक्ष्णूषमाणः, चोक्ष्णूयमानः;</li> <li> संक्ष्णविष्यमाणः, क्ष्णावयिष्यमाणः, संचुक्ष्णूषिष्यमाणः, चोक्ष्णूयिष्यमाणः;</li> <li> <a href="#foot_krm08">8</a> प्रक्ष्णुत्-प्रक्ष्णुतौ-प्रक्ष्णुतः;</li> <li> -- -- -- <a href="#foot_krm09">9</a> <a href="#foot_krm10">10</a> क्ष्णुतम्-तः <a href="#foot_krm11">11</a>, क्ष्णावितः, चुक्ष्णूषितः, चोक्ष्णूयितः-तवान्;</li> <li> क्ष्णवः, क्ष्णावः, चुक्ष्णूषुः, चोक्ष्णुवः;</li> <li> क्ष्णवितव्यम्, क्ष्णावयितव्यम्, चुक्ष्णूषितव्यम्, चोक्ष्णूयितव्यम्;</li> <li> क्ष्णवनीयम्, क्ष्णावनीयम्, चुक्ष्णूषणीयम्, चोक्ष्णूयनीयम्;</li> <li> <a href="#foot_krm12">12</a> क्ष्णव्यम्, <a href="#foot_krm13">13</a> अवश्यक्ष्णाव्यम्, क्ष्णाव्यम्, चुक्ष्णूष्यम्, चोक्ष्णूय्यम्;</li> <li> ईषत्क्ष्णवः-दुःक्ष्णवः-सुक्ष्णवः;</li> <li> -- -- <a href="#foot_krm14">14</a> क्ष्णूयमाणः, क्ष्णाव्यमानः, चुक्ष्णूष्यमाणः, चोक्ष्णूय्यमानः, <a href="#foot_krm15">15</a> क्ष्णवः, क्ष्णावः, चुक्ष्णूषः, चोक्ष्णूयः;</li> <li> क्ष्णवितुम्, क्ष्णावयितुम्, चुक्ष्णूषितुम्, चोक्ष्णूयितुम्;</li> <li> <a href="#foot_krm16">16</a> क्ष्णुतिः, क्ष्णावना, चुक्ष्णूषा, चोक्ष्णूया;</li> <li> क्ष्णवनम्, क्ष्णावनम्, चुक्ष्णूषणम्, चोक्ष्णूयनम्;</li> <li> क्ष्णुत्वा, क्ष्णावयित्वा, चुक्ष्णूषित्वा, चोक्ष्णूयित्वा;</li> <li> प्रक्ष्णुत्य, प्रक्ष्णाव्य, प्रचुक्ष्णूष्य, प्रचोक्ष्णूय्य;</li> <li> क्ष्णावम् २, क्ष्णुत्वा २, क्ष्णावम् २, क्ष्णावयित्वा २, चुक्ष्णूषम् २, चुक्ष्णूषित्वा, चोक्ष्णूयम् २;</li> <li> चोक्ष्णूयित्वा २।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (३२३)</li> <li id="foot_krm02">02 => (२-अदादिः। १०३७। अक। सेट्। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => [[१। ‘इको झल्’ (१-२-९) इति सनः कित्त्वम्। ‘श्र्युकः क्किति’ (७-२-११) इति इण्णिषेधः। ‘अज्झनगमां सनि’ (६-४-१६) इति दीर्घः।]]</li> <li id="foot_krm04">04 => [[२। ‘अकृत्सार्वधातुकयोः’ -- (७-४-२५) इति दीर्घः।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[३। ‘अदिप्रभृतिभ्यः--’ (२-४-७२) इति शपो लुक्। ‘अचि श्नुधातु--’ (६-४-७७) इत्युवङ्।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[४। ‘समः क्ष्णुवः’ (१-३-६५) इति शानच्।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[आ। ‘संक्ष्णुवान इवोत्कण्ठामुपाभुङ्क्त सुरामलम्। ज्योत्स्नायां विगलन्मानस्तरुणो रक्षसां गणः।।’ भ। का। ८-४०।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[५। ‘ह्रस्वस्य पिति कृति--’ (६-१-७१) इति तुक्।]]</li> <li id="foot_krm09">09 => [पृष्ठम्०३३७+ २४]</li> <li id="foot_krm10">10 => [[१। ‘श्र्युकः क्किति’ (७-२-११) इतीण्णिषेधः।]]</li> <li id="foot_krm11">11 => [[आ। ‘केऽप्यल्परावं नुनुवुः खलेषु क्षुरक्ष्णुतात्मानममुं स्नुतास्राः। सोऽनूर्णुतोऽद्यौज्जनसुत् कुवत्या काञ्च्येव कामं स्तुवतां ब्रुवाणः।।’ धा। का। २-४७।]]</li> <li id="foot_krm12">12 => [[२। ‘अचो यत्’ (३-१-९७) इति यत्। गुणावादेशौ।]]</li> <li id="foot_krm13">13 => [[३। ‘ओरावश्यके’ (३-१-१२५) इति ण्यत्।]]</li> <li id="foot_krm14">14 => [[४। ‘अकृत्सार्वधातुकयोः--’ (७-४-२५) इति दीर्घः।]]</li> <li id="foot_krm15">15 => [[५। ‘ॠदोरप्’ (३-३-५७) इत्यप्।]]</li> <li id="foot_krm16">16 => [[६। ‘तितुत्र--’ (७-२-९) इत्यादिना इण्णिषेधः।]]</li></ul>

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“शान तेजने”@} <a href="#foot_krm02">2</a> तेजनम् = आयुधानां तीक्ष्णीकरणम्। </li> <li><a href="#foot_krm03">3</a> शीशांसकः-सिका;</li> <li> <a href="#foot_krm04">4</a> इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिकदीदांसतिवत् <a href="#foot_krm05">5</a> ज्ञेयानि।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (१७०२)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१-भ्वादिः-९९५। सक। सेट्। उभ।)</li> <li id="foot_krm03">03 => [[८। ‘मान्बधदान्शान्भ्यो दीर्घश्चाभ्यासस्य’ (३-१-६) इत्यत्र ‘शानेर्निशाने’ (वा। ३-१-६) इति अर्थविशेषे धातोः स्वार्थे सन्, अभ्यासस्य दीर्घश्च विधीयेते। अभ्यासकार्याणि, हलादिशेषाभ्यासेत्वादीनि भवन्ति। अस्य सनः ‘धातोः’ (३-१-९१) इति अधिकृत्य विहितत्वाभावात् नेडागम इति विशेषः। विस्तरस्तु दानधातौ (८३२) द्रष्टव्यः।]]</li> <li id="foot_krm04">04 => [पृष्ठम्१२९४+ ३४]</li> <li id="foot_krm05">05 => (८३२)</li></ul>

क्ष्णु (क्ष्णु꣡ तेजने - अदादिः - सेट्)
ल्युट् = क्ष्णवनम्
अनीयर् = क्ष्णवनीयः - क्ष्णवनीया
ण्वुल् = क्ष्णावकः - क्ष्णाविका
तुमुँन् = क्ष्णवितुम्
तव्य = क्ष्णवितव्यः - क्ष्णवितव्या
तृच् = क्ष्णविता - क्ष्णवित्री
क्त्वा = क्ष्णुत्वा
ल्यप् = प्रक्ष्णुत्य
क्तवतुँ = क्ष्णुतवान् - क्ष्णुतवती
क्त = क्ष्णुतः - क्ष्णुता
शतृँ = क्ष्णुवन् - क्ष्णुवती

शान् (शा꣡नँ॑ तेजने अवतेजने - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = शाननम्
अनीयर् = शाननीयः - शाननीया
ण्वुल् = शानकः - शानिका
तुमुँन् = शानितुम्
तव्य = शानितव्यः - शानितव्या
तृच् = शानिता - शानित्री
क्त्वा = शानित्वा
ल्यप् = प्रशान्य
क्तवतुँ = शानितवान् - शानितवती
क्त = शानितः - शानिता
शतृँ = शानन् - शानन्ती
शानच् = शानमानः - शानमाना

शो (शो॒ तनूकरणे - दिवादिः - अनिट्)
ल्युट् = शानम्
अनीयर् = शानीयः - शानीया
ण्वुल् = शायकः - शायिका
तुमुँन् = शातुम्
तव्य = शातव्यः - शातव्या
तृच् = शाता - शात्री
क्त्वा = शात्वा / शित्वा
ल्यप् = प्रशाय
क्तवतुँ = शातवान् / शितवान् - शातवती / शितवती
क्त = शातः / शितः - शाता / शिता
शतृँ = श्यन् - श्यन्ती

शै (शै॒ पाके - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = शानम्
अनीयर् = शानीयः - शानीया
ण्वुल् = शायकः - शायिका
तुमुँन् = शातुम्
तव्य = शातव्यः - शातव्या
तृच् = शाता - शात्री
क्त्वा = शात्वा
ल्यप् = प्रशाय
क्तवतुँ = शातवान् - शातवती
क्त = शातः - शाता
शतृँ = शायन् - शायन्ती

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

क्ष्णु तेजने
- क्ष्णौति शस्त्रम्  समःक्ष्णुवः (1365) तङ् संक्ष्णुते, संक्ष्णूषति  25

शानँ शान  तेजने
- शीशांसते शस्त्रम्, शीशांसति  966

क्ष्णु - तेजने (अदा० पर० सक० से०) क्ष्णौति ।

पदविभागः - >धातुः
कन्नडार्थः - >ಸಾಣೆ ಹಿಡಿ /ಹರಿತ ಮಾಡು /ಚೂಪು ಮಾಡು

तेजने (tejane)

Shabdartha Kaustubha

धातुपाठः (Krishnacharya)