तृष् (tRS)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 तृष् f.
  (तृट्)
	 1. Thirst.
	 2. Thirst (metaphorical, ) wish,  desire,  lust.
	 3.
The daughter of KAMA,  the deity of love.
 E.
  तृष् to thirst,  affix
क्विप्
 also तृषा,  &c.

Capeller Eng

English

 1 तृष् तृ॑ष्यति pp.
   तृषित॑ be thirsty,  be greedy,  desire.
C.
  तर्ष॑यति cause to thirst.  — वि thirst,  languish. C.
  cause to
languish.

 2 तृष् f.
  thirst (lit.   & fig.
  ).

Yates

English

 तृष् (य,  ञि,  आ) तृष्यति 4.
a. To thirst
to desire,  to long for.

 तृष् (ट्) 5.
f.
  Thirst
 desire
daughter of Cupid.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   तृष्  tRS  f.
   thirst  
   तृष्यति  { तृष् }  tRSyati  { tRS } verb 4 Par  be thirsty     
            

Wilson

English

 तृष्
f.
  (तृट्)
1 Thirst.
2 Thirst,  (metaphorical, ) wish,  desire,  lust.
3 The daughter of KĀMA,  the deity of love.
E.
  तृष to thirst,  affix क्विप्
 also तृषा,  &c.

Apte

English

तृष् [tṛṣ],  4 P.
  (तृष्यति,  तृषित)

To be thirsty
 तृषित्वेवा$निशं स्वादु पिबन्तं सरितां पयूः Bk.*
  7.16
14.3
15.51.

To wish,  wish excessively,  be eager or greedy.

तृष् [tṛṣ],  f.
  [तृष्-संप˚ क्विप्] (nom.  sing.
  तृट्-ड्)

Thirst
 तृषा शुष्यत्यास्ये पिबति सलिलं स्वादु सुरभि Bh.*
  3.92
 Ṛs.*
  1 11.

Strong desire,  eagerness.

Desire personified as the daughter of Kāma. 

Apte 1890

English

 तृष् {c4c} P. (तृष्यति,  तृषित) 1 To be thirsty
 Bk. 7. 106,  14. 30
 15. 51. 
2 To wish,  wish excessively,  be cager or greedy. 

 तृष् f. [तृष्-संप° क्विप्] 1 (nom. sing. तृट्-ड्) {1} Thirst
 तृषा शुष्यत्यास्ये पिबति सलिलं स्वादु सुरभि Bh. 3. 92
 Rs. 1. 11. 
2 Strong desire,  eagerness. 
3 Desire personified as the daughter of Kāma. 

Monier Williams Cologne

English

 1. तृष् cl.
  4. °ष्यति (p.  तृ॑ष्यत् Ā. °षाण॑ pf.  तातृषाण॑,  RV.
   [तत्°,  vi,  15,  5]
 3. pl.
  तातृषु॑र्,  x,  15,  9
 aor.
  Subj. तृषत्,  AV.
   ii,  29,  4
 ind.
 p.
  °ष्ट्वा॑,  xix,  34,  6
 °षित्वा and तर्षित्वा,  Pāṇ.
  i,  2,  25)
to be thirsty,  thirst,  thirst for,  RV.
   &c.
   :
Caus.
  (aor.  1. pl.
  अतीतृषाम) to cause to thirst,  iv,  34,  11

 तृष् [cf.   Goth.
  thars,  thaursus
 τέρσομαι]

 2. तृष् mfn.
   ‘longing for’,  see अर्थ-

 तृष् f.
  (Siddh.  stry. 23) thirst,  MBh.
   xiv
 Suśr.
 
 VarBṛ.
  &c.
  

 strong desire,  L.
 

 Desire as daughter of Love,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 तृष् 1. तृष्,  cl. 4. P. तृष्यति,  ततर्ष
(Ved. 3rd pl. तातृषुस्,  part. तातृषाण), 
अतर्षत्,  तर्षितुम्,  to be thirsty,  to thirst
 to
thirst for (metaphorically),  desire,  long for: Caus.
तर्षयति,  -यितुम्,  to cause to thirst
 [cf. Zend
tarṣṇa,  ‘thirst
’ Goth. thars,  ‘to become dry
’
thairsa,  thars,  thaursum
 thaursus,  ‘dry
’ thaurs-
tei,  ‘thirst
’ thaursyan,  ‘to thirst
’ ga-thaurs-
an-s,  ‘dry:’ Angl. Sax. thurst,  thyrr: Old Germ.
darran,  ‘to become dry:’ Germ. durst: Gr. τέρσ-
ο-μαι,  τερσαίνω,  ταρσός,  ταρσ-ιά,  τρασ-ιά: Lat.
torreo for torseo,  tos-tum from tors-tum,  torris, 
torrens: Lith. tróksztu,  ‘to thirst
’ trószkulis, 
‘thirst:’ Hib. tart (tar-t),  ‘thirst,  drought
’ tart-
mhar,  ‘thirsty,  dry.’]

 2. तृष्,  ट्,  f. thirst
 thirst after (metaphorically), 
wish,  strong desire
 Desire personified as a daughter
of the god of Love (Kāma).

Macdonell

English

 तृष् TṚṢ,  Ⅳ. P. tṛ́ṣya,  be thirsty: 🞄pp. tṛṣita,  thirsty
 greedy.

 तृष् tṛṣ,  f.
  thirst.

Benfey

English

 1. तृष् तृष्,  i. 4,  Par. To thirst.
Ptcple. of the pf.  pass. तृषित।
 1.
Thirsty,  MBh. 3,  101.
 2. Desirous, 
Rām.  2,  104,  1.
 3. Greedy,  Ṛt. 1,  18.
 -- Cf.  O.H.G. durst,  A.S. thurst
 Goth.
thaursjan,  thairsan,  thaursus
 A.S.
thyrr
 τέρσομαι,  ταρσός,  τρασιά
 Lat.
torrere.

 2. तृष् तृष्,  f.
  Thirst,  MBh. 14,  1605.
 -- Comp.
 
मृग-,  f.
  mirage.
स-,  adj.
 
1. thirsty. 2. greedy.

Apte Hindi

Hindi

तृष्
"दिवा* पर* ,  " - -
प्यासा होना

तृष्
"दिवा* पर* ,  " - -
"कामना करना,  लालायित होना,  उत्सुक या उत्कंठित होना"

तृष्
स्त्री*
  - तृष् + क्विप्
प्यास

तृष्
स्त्री*
  - -
"लालसा,  उत्सुकता"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

तृष्
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಇಚ್ಛೆ /ಅಪೇಕ್ಷೆ /ಆಸೆ
तृष्
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಿಪಾಸೆ /ದಾಹ /ಬಾಯಾರಿಕೆ
निष्पत्तिः - > ञितृषा (पिपासायाम्) - "क्विप्" (वा० ३-३-९४०
प्रयोगाः - > "तृषा शुष्यत्यास्ये पिबति सलिलं शीतमधुरम्"
उल्लेखाः - > भर्तृ० ३-१९
तृष्
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮನ್ಮಥನ ಮಗಳು
विस्तारः - > "तृट् लिप्सायामुदन्यायां स्मरपुत्र्यामपि स्त्रियाम्"-मेदि० ।

L R Vaidya

English

 tfz {% vt. 4P (pp. तृषित
 pres. तृष्यति) %} 1. To be thirsty,  Bt.vii.106
 2. to wish,  to wish excessively.

 tfz {% f. (nom. sing. तृट्-ड्) %} 1. Thirst,  तृषां महत्या परिशुष्कतालवः Rt.i.11
 2. strong desire.

Bopp

Latin

 तृष् 4. P. sitire. तृषित sitiens. N. 11. 12. (तृष् e तर्ष्
cf. goth. THARS arefieri,  thairsa,  thars,  thaursum
thaursus siccus,  thaursja sitio,  nostrum Durs-t sitis
lith. tróksztu sitio,  praet. trószkau
 trószkulys sitis
 hib.
tart (tar-t) «thirst,  drought»,  tart-mhar «thirsty,  dry»
gr. τέϱσομαι
 lat. torreo e torseo,  tos-tum e tors-tum.)

 तृष् f. (r. तृष्) sitis. RIT. - S. 1. 11.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 tṛṣ- = triṣ-(kṛtvas).

Lanman

English

 √tṛṣ (tṛ́ṣyati
 tatárṣa
 átṛṣat
 tṛṣitá
tarṣáyati). be thirsty. [cf. τέρσ-ομαι, 
‘become dry’
 Lat. torret,  *tors-et,  ‘grows
dry,  scorches’
 Eng. noun thirs-t
 Ger.
dorr-et,  ‘grows dry’
 also Lat. terra,  *ters-a, 
‘the dry (land).’]

Kridanta Forms

Sanskrit

तृष् (ञितृ꣡षँ꣡ पिपासायाम् - दिवादिः - सेट्)
ल्युट् =  तर्षणम्
अनीयर् =  तर्षणीयः - तर्षणीया
ण्वुल् =  तर्षकः - तर्षिका
तुमुँन् =  तर्षितुम्
तव्य =  तर्षितव्यः - तर्षितव्या
तृच् =  तर्षिता - तर्षित्री
क्त्वा =  तर्षित्वा
ल्यप् =  प्रतृष्य
क्तवतुँ =  तृषितवान् - तृषितवती
क्त =  तृषितः - तृषिता
शतृँ =  तृष्यन् - तृष्यन्ती

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  तृष्
मूलधातुः:
   ञितृष
धात्वर्थः:
  पिपासायाम्
गणः:
  दिवादिः
कर्मकत्वं:
  अकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  तृष्यति
अनुबन्धादिविशेषः:
  पुषादिः

Sanskrit Tibetan

Tibetan

skom
१) तर्ष २) तृष् ३) तृषा ४) तृषित ५) तृष्णा ६) तृष्णिका ७) तृष्यत् २) पान ९) भोजन ९) पिपासा १०) भक्ष्यभोजनपानं

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
पिपासुस्तृषितस्तृष्णक्तृष्णा तर्षोऽपलासिका ॥ ३९३ ॥
पिपासा तृट्तृषोदन्या धीतिः पानेऽथ शोषणम् ।
रसादानं भक्षकस्तु घस्मरोऽद्मर आशितः ॥ ३९४ ॥
-wordlist-
 
पिपासु (पुं),  तृषित (पुं),  तृष्णज् (पुं),  तृष्णा (स्त्री),  तर्ष (पुं),  अपलासिका (स्त्री),  पिपासा (स्त्री),  तृष् (स्त्री),  तृषा (स्त्री),  उदन्या (स्त्री),  पान (क्ली),  शोषण (क्ली),  रसादान (क्ली),  भक्षक (पुं),  घस्मर (पुं),  अद्मर (पुं),  आशित (पुं)

--source--
 
गृध्नुस्तु गर्धनस्तृष्णग्लिप्सुर्लुब्धोऽभिलाषुकः ॥ ४२९ ॥
p{0021}
लोलुपो लोलुभो लोभस्तृष्णा लिप्सा वशः स्पृहा ।
काङ्क्षाशंसागर्धवाञ्छाशेच्छेहातृण्मनोरथाः ॥ ४३० ॥
कामोऽभिलाषोऽभिध्या तु परस्वेहोद्धतः पुनः ।
अविनीतो विनीतस्तु निभृतः प्रश्रितोऽपि च ॥ ४३१ ॥
-wordlist-
 
गृध्नु (पुं),  गर्धन (पुं),  तृष्णज् (पुं),  लिप्सु (पुं),  लुब्ध (पुं),  अभिलाषुक (पुं),  लोलुप (पुं),  लोलुभ (पुं),  लोभ (पुं),  तृष्णा (स्त्री),  लिप्सा (स्त्री),  वश (पुं),  स्पृहा (स्त्री),  काङ्क्षा (स्त्री),  आशंसा (स्त्री),  गर्ध (पुं),  वाञ्छा (स्त्री),  आशा (स्त्री),  इच्छा (स्त्री),  ईहा (स्त्री),  तृष् (स्त्री),  मनोरथ (पुं),  काम (पुंक्ली),  अभिलाष (पुं),  अभिध्या (स्त्री),  परस्वेहा (स्त्री),  उद्धत (पुं),  अविनीत (पुं),  विनीत (पुं),  निभृत (पुं),  प्रश्रित (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

उदन्या
उदन्या,  तर्ष,  तृष्,  तृष्णा,  पिपासा
उदन्या तर्षतृट्तृष्णापिपासाश्च समाः स्मृताः ।
verse 2.1.1.363
page 0043

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 तृष्(षा) स्त्री तृष--सम्प० क्विप् वा टाप् । १ आकाङ्क्षायां २ पि-पासायां ३ कामकन्यायाञ्च शब्दर० । ४ लाङ्गलीवृक्षे शब्दच०“लोभो जनयते तृषां तृषार्त्तो दुःखमाप्नोति” हितोप० ।“कृपा हि मे सुमहती त्वां दृष्ट्वा तृट्समाश्रितम्” भा०आश्व० ५५ अ० । “न हन्ति मण्डूककुलं तृषाकुलः” ऋतु० ।

Capeller

German

 1. तृष् s. तर्ष्

 2. तृष् f.
  Durst.

Grassman

German

 √tṛṣ [Cu. 〔241〕],  1〉 dürsten,  von Menschen und Thieren
 2〉 (nach Wasser) lechzen,  vom dürren Erdreich
 3〉 lechzen,  begierig sein. Causativ: dürsten lassen.
Stamm I. tṛṣ [s. Part.].
Stamm II. tṛ́ṣya [s. Part.].
Perf. schwach tātṛṣ:
-ṣús 1〉 {841, 9}.
Aor. Caus. atītṛṣa:
-āma vas {330, 11}.
Part. Me. tṛṣāṇá [Stamm I.]:
-ás 1〉 váṃsagas {390, 1}
 (índras) {653, 2}.
-ā́ [d.] 1〉 gaurā́ {585, 6}.
-ā́n 2〉 ájrān {315, 7} (neb. dhánvāni).
Part. tṛ́syattṛ́ṣyat [Stamm II.]:
-an 1〉 gaurás {624, 3}
 ṛ́śyas {624, 10}.
-antam 1〉 {415, 7}.
-ate 1〉 {116, 9}
 {175, 6}.
-atas [G.] 1〉 {688, 5} (kā́mam).
Part. Perf. Me. tātṛṣāṇá (tatṛṣāṇá in {456, 5}):
-ás 1〉 {195, 6}
 {456, 5} (ghṛṇé ná). — 3〉 {31, 7} (agnís).
-ám 1〉 {130, 8}
 {173, 11}.
Part. II. tṛṣitá (durstig):
-ás 1〉 gaurás {16, 5}.
Verbale (tṛ́ṣ)
als f.,  Durst,  s. BR.

 550, 15 tṛ́ṣyat st. tṛ́syat

 tṛṣ, 
Part. Perf. me. tātṛṣāṇá:
-ás 1〉 váṃsagas {130, 2}.

Burnouf

French

 *तृष् तृष्। तृष्यामि 4
 p. ततर्ष
 gér.
तृषित्वा et तर्षित्वा। Avoir soif [au propre et au fig.]
		 être desséché [en parlant des campagnes]
 gr.
τέρσω,  etc.
 lat. torreo (?)
 germ.  durst
 goth. thars.

 तृष् तृष् f.
  soif. 
		 Désir.
		 La fille de Kāma.

Stchoupak

French

 १ तृष्-
 {%tṛṣyati 
 %} (तृष्ट-) तृषित- -- avoir soif, 
désirer ardemment 
 a. v. assoiffé,  ayant soif 
 désireux.

 २ तृष्-
 f.
  (nom.  तृट्) soif 
 a. ifc. désireux de,  avide de.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.