तृणजलीकान्याय (tRNajalIkAnyAya)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
वाचस्पत्यम्
Sanskritतृणजलीकान्याय तृणजलौकायाः यथा अपरदेशसंयोगान-न्तरं पूर्धदेशवियोगस्तत्तुल्ये जीवस्यापरदेहसंयोगेन पूर्व-देहपरित्यागरूपे न्याये । स च नैयायिकानां तृणजल-यूकाशब्दे दर्शितश्रुत्या कल्पितः । तदेतन्मतं शा० भा०आशङ्क्य तन्मूलश्रुतेरन्यार्थत्वं प्रदर्श्यदुषयित्वा छा० उ०पञ्चाग्निविद्युक्तोश्रुतेः अन्यविध एव संसरणप्रकार उक्तः ।यथा “नन्वन्या श्रुतिः तृणजलौकावत् पूर्वदेहं न मुञ्चतियावन्न देहान्तरमाक्रमतीति दर्शयति । इति । तद्यथातृणजलायूकेति, (तृणजलायूकाशब्दे दर्शिता)तत्राप्यप्परिवेष्टितस्यैव जीवस्य कर्मोपस्थापितप्रतिपत्त-व्यदेहविषयभावनादीर्घीभावमात्रं तृणजलूकयोपमोयतइत्यविरोधः । एवं श्रुत्युक्ते देहान्तरप्रतिपत्तिप्रकारेसति याः पुरुषमतिप्रभवाः कल्पनाः” इत्युप-क्रमे “ताः सर्वा एवानादर्तव्याः श्रुतिविरोधात्” ।“नन्वेतद्देहं त्यक्त्वाऽद्भिः सहगतस्य पश्चाद्देहान्तरप्राप्ति-रित्ययुक्तम् । यथा तृणजलायूका तृणान्तरं गृहीत्वापूर्वतृणं त्यजति तथा जीवी देहान्तरं गृहीत्वा पूर्वदेहंत्यजतीति श्रुतिविरोधादिति शङ्कते नन्वेति । इहैवकर्म्मायत्तभाविदेहं देहोऽहमित्यादिभावनया गृहीत्वापूर्वदेहं त्यजतीति श्रुत्यर्थः । अतो न विरोधः, इतिसमाधत्ते, तत्रापीति भावनाया दीर्घभावो भाविदेह-विषयत्वम् । घटाकाशवदुपहितो जीवः सूक्ष्मोपाधि-गत्या लोकान्तरं गच्छतीति पञ्चाग्निश्रुत्युक्तः प्रकारस्तद्वि-रोधादन्याः कल्पनाः अनादर्तव्या इत्यन्वयः” रत्नप्र० ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.