| YouTube Channel

तृण (tRNa)

 
शब्दसागरः
English
तृण (उ) तृणु r. 8th cl. (तर्णोति तर्णते or तृणोति तृणुते) To eat, especially
grass, to graze.
E.
 तना-उभ-सक-सेट् ।
तृण
n.
 (-णं) Grass, any gramineous plant.
E.
 तृह् to hurt, Unadi affix णक्,
and ह rejected
what is consumed by cattle, &c.
Capeller Eng
English
तृ॑ण
n.
 grass, herb, grass-blade, straw
fig.
 small or
worthless thing, trifle.
Yates
English
तृण (णं) 1.
n.
 Grass.
Spoken Sanskrit
English
तृण - tRNa -
n.
 - grass
तर्णते { तृण् } - tarNate { tRN } - verb 8 - eat [ grass ]
तर्णोति { तृण् } - tarNoti { tRN } - verb 8 - eat [ grass ]
तर्णुते { तृण् } - tarNute { tRN } - verb 8 - eat [ grass ]
तृणोति { तृण् } - tRNoti { tRN } - verb 8 - eat [ grass ]
तृणुते { तृण् } - tRNute { tRN } - verb 8 - eat [ grass ]
कुश - kuza -
m.
 - grass
उट - uTa -
m.
 - grass
कक्ष - kakSa -
m.
 - grass
कचप - kacapa -
m.
 - grass
कट - kaTa -
m.
 - grass
खट - khaTa -
m.
 - grass
निषङ्गथि - niSaGgathi -
m.
 - grass
श्वेतकुश - zvetakuza -
m.
 - grass
सस - sasa -
m.
 - grass
खेट - kheTa -
n.
 - grass
त्रिण - triNa -
n.
 - grass
प्रसृत - prasRta -
n.
 - grass
यवस - yavasa -
n.
 - grass
यवसान्नोदकेन्धन - yavasAnnodakendhana -
n.
 - grass
तृण - tRNa -
n.
 - straw
पलाल - palAla -
n.
 - straw
तृणपञ्चिका - tRNapaJcikA -
f.
 - straw
पलाली - palAlI -
f.
 - straw
कडङ्कर - kaDaGkara -
m.
 - straw
खड - khaDa -
m.
 - straw
धान्यकल्क - dhAnyakalka -
m.
 - straw
निष्पाव - niSpAva -
m.
 - straw
पल - pala -
m.
 - straw
पूल - pUla -
m.
 - straw
चञ्चापुरुष - caJcApuruSa -
m.
 - strawman
कटपल्लिकुञ्चिका - kaTapallikuJcikA -
f.
 - straw hut
कटिका - kaTikA -
f.
 - straw mat
कट - kaTa -
m.
 - straw mat
कटक - kaTaka -
m.
 - straw mat
कटकुटि - kaTakuTi -
m.
 - straw hut
तृणपुरुषक - tRNapuruSaka -
m.
 - straw-man
तृण-बदर - tRNa-badara -
n.
 - strawberry
पलद - palada -
m.
 - straw-giver
प्रस्तार - prastAra -
m.
 - bed of straw
तृण - tRNa -
n.
 - grass
तृण - tRNa -
n.
 - straw
तृण - tRNa -
n.
 - any gramineous plant
तृण - tRNa -
n.
 - herb
तृण - tRNa -
n.
 - blade of grass
तृण-बदर - tRNa-badara -
n.
 - strawberry
निम्बूक - तृण - nimbUka - tRNa -
n.
 - citronella [ Bot., grass ]
तृण tRNa
n.
 grass
तर्णते { तृण् } tarNate { tRN } verb 8 eat [ grass ]
तर्णोति { तृण् } tarNoti { tRN } verb 8 eat [ grass ]
तर्णुते { तृण् } tarNute { tRN } verb 8 eat [ grass ]
तृणोति { तृण् } tRNoti { tRN } verb 8 eat [ grass ]
तृणुते { तृण् } tRNute { tRN } verb 8 eat [ grass ]
कुश kuza
m.
 grass
उट uTa
m.
 grass
कक्ष kakSa
m.
 grass
कचप kacapa
m.
 grass
कट kaTa
m.
 grass
खट khaTa
m.
 grass
निषङ्गथि niSaGgathi
m.
 grass
श्वेतकुश zvetakuza
m.
 grass
सस sasa
m.
 grass
खेट kheTa
n.
 grass
त्रिण triNa
n.
 grass
प्रसृत prasRta
n.
 grass
यवस yavasa
n.
 grass
यवसान्नोदकेन्धन yavasAnnodakendhana
n.
 grass
तृण tRNa
n.
 grass
तर्णते { तृण् } tarNate { tRN } verb 8 eat [ grass ]
तर्णोति { तृण् } tarNoti { tRN } verb 8 eat [ grass ]
तर्णुते { तृण् } tarNute { tRN } verb 8 eat [ grass ]
तृणोति { तृण् } tRNoti { tRN } verb 8 eat [ grass ]
तृणुते { तृण् } tRNute { tRN } verb 8 eat [ grass ]
कुश kuza
m.
 grass
उट uTa
m.
 grass
कक्ष kakSa
m.
 grass
कचप kacapa
m.
 grass
कट kaTa
m.
 grass
खट khaTa
m.
 grass
निषङ्गथि niSaGgathi
m.
 grass
श्वेतकुश zvetakuza
m.
 grass
सस sasa
m.
 grass
खेट kheTa
n.
 grass
त्रिण triNa
n.
 grass
प्रसृत prasRta
n.
 grass
यवस yavasa
n.
 grass
यवसान्नोदकेन्धन yavasAnnodakendhana
n.
 grass
Wilson
English
तृण (उ) तृणु r. 8th cl. (तर्णोति तर्णुते or तृणोति
तृणुते) To eat, especially grass, to graze.
तृण
n.
 (-णं) Grass, any gramineous plant.
E.
 तृह to hurt, Uṇādi affix क्न, and ह rejected
what is
consumed by cattle, &c.
Apte
English
तृणम् [tṛṇam], [तृह्-नक् हलोपश्च
Uṇ.*
 5.8]
Grass in general
किं जीर्णं तृणमत्ति मानमहतामग्रेसरः केसरी
Bh.*
 2.29.
A blade of grass, reed, straw.
Anything made of straw (as a mat for sitting)
oft
 en used as a symbol of worthlessness or uselessness
तृणमिव लघुलक्ष्मीर्नैव तान- संरुणद्धि
Bh.*
 2.17
see तृणीकृ also.
Comp.
 अग्निः a fire of chaff of straw
ब्राह्मणस्त्वनधीयानस्तृणाग्निरिव शाम्यति
Ms.*
 3. 168.
fire quickly extinguished.
burning a criminal by twisting straw round his body and then setting it on fire. -अञ्जनः a chameleon. -अटवी a forest abounding in grass. -अन्नम् rice growing wild. -असृज्
n.
 , -कुङ्कुमम्, -गौरम् a variety of perfume. -आवर्तः a whirlwind. -इन्द्रः the palmyra tree. -उल्का a torch of hay, a fire-brand made of straw. -ओकस्
n.
 a hut of straw. -काण्डः, -ण्डम् a heap of grass. -कुटी, -कुटीर- कम् a hut of straw. -कूटम् a heap of straw. -कूर्चिका a whisk.
केतुः the palmyra tree.
a bamboo. -गणना thinking anything to be of no importance
यशसि रसिकता- मुपागतानां तृणगणना गुणरागिणां धनेषु Vikr.6.2. -गोधा a kind of chameleon. -ग्राहिन्
m.
 a sapphire. -चरः a kind of gem (गोमेद). -जलायुका, -जलूका a caterpillar
यथा तृणजलूकेयं नापयात्यपयाति च । न त्यजेन्म्रियमाणो$पि प्राग्देहा- भिमतिं जनः ॥
Bhāg.*
 4.29.77. -जम्भन्
a.
 feeding on grass.-जातिः
f.
 grass-kind, the vegetable kingdom
Ms.*
 1 48. -ज्योतिस्
n.
 the plant called ज्योतिष्मती
Ki.*
 15. 47 com.
द्रुमः the palm tree.
the betel-nut tree.
the Ketaka tree.
the date-tree -धान्यम् grain growing wild or without cultivation (Mar. देवभात).
ध्वजः the palmyra tree.
a bamboo. -पीडम् hand-to-hand fighting
'रज्जूकरणे तृणमिव यत्र बाह्वादिकं व्यावर्त्यते तद्युद्धम्'
Mb.
 * 23.3.2 com. -पूलिक
N.
 of a human abortion
Charaka 4.4.1. -पूली a mat, seat made of reeds. -प्राय
a.
 worth a straw, worthless, insignificant. -बिन्दुः
N.
 of a sage
R.*
 8.79.-भुज्
a.
 graminivorous
Ks.*
 6. -भूत
a.
 deprived of all power
Mb.
 * 7. -मणिः a sort of gem (amber).-मत्कुणः a bail or surety (perhaps a wrong reading for ऋणमत्कुण). -राज्
m.
 the vine palm.
राजः the cocoa-nut tree.
the bamboo.
the sugarcane.
the palmyra tree.
वृक्षः the fanpalm tree.
the date-tree.
the areca-nut tree. -शालः the areca-nut tree, bamboo
तृणशालो राज- ताल्यां वेणौ Nm. -शीतम् a kind of fragrant grass. -शून्यम्
N.
 of two plants केतकी and मल्लिका
तृणशून्यं तु मल्लिका Ak
परिलसत्तृणशून्यमतल्लिकापरिमलावहमारुतसेवितः Rām. Ch.4.32.-षट्पदः a kind of wasp (Mar. कुंभारीण). -सारा the plantain tree. -सिंहः an axe. -हर्म्यः a house of straw.
Apte 1890
English
तृणं [तृह्-नक् हलोपश्च Uṇ. 5. 8] 1 Grass in general
किं जीर्णं तृणमत्ति मानमहतामग्रेसरः केसरी Bh. 2. 29.
2 A blade of grass, reed, straw.
3 Anything made of straw (as a mat for sitting)
often used as a symbol of worthlessness or uselessness
तृणमिवलघुलक्ष्मीनैव तान्संरुणाद्धि Bh. 2. 17
see तृणीकृ also.
Comp.
अग्निः {1} a fire of chaff or straw
Ms. 3. 168. {2} fire quickly extinguished. {3} burning a criminal by twisting straw round his body and then setting it on fire.
अंजनः a chameleon.
अटवी a forest abounding in grass.
अन्नं rice growing wild.
असृज् n.,
कुंकुमं,
गौरं a variety of perfume.
आवर्तः a whirlwind.
इंद्रः the palmyra tree.
उल्का a torch of hay, a fire-brand made of straw.
ओकस् n. a hut of straw.
कांडः,
डं a heap of grass.
कुटी,
कुटीरकं a hut of straw.
कूटं a heap of straw.
केतुः {1} the palmyra tree. {2} a bamboo.
गोधा a kind of chameleon.
ग्राहिन् m. a sapphire.
चरः a kind of gem (गोमेद).
जलायुका,
जलूका a caterpillar.
जंभन् a. feeding on grass.
जातिः f. grass kind, the vegetable kingdom.
ज्योतिस् n. the plant called ज्योतिष्मती.
द्रुमः {1} the palm tree. {2} the cocoa-nut tree. {3} the betel-nut tree. {4} the Ketaka tree. {5} the date-tree.
धान्यं grain growing wild or without cultivation.
ध्वजः {1} the palmyra tree. {2} a bamboo.
पीडं hand-to-hand fighting.
पूली a mat, seat made of reeds.
प्राय a. worth a straw, worthless, insignificant.
बिंदुः N. of a sage
R. 8. 79.
मणिः a sort of gem (amber).
मत्कुणः a bail or surety (perhaps a wrong reading for ऋणमत्कुण).
राज् m. the vine palm.
राजः {1} the cocoa-nut tree. {2} the bamboo. {3} the sugarcane. {4} the palmyra tree.
वृक्षः {1} the fanpalm tree. {2} the date-tree. {3} the cocoa-nut tree. {4} the areca-nut tree.
शीतं a kind of fragrant grass.
शून्यं N. of two plants केतकां and मल्लिका.
सारा the plantain tree.
सिंहः an axe.
हर्म्यः a house of straw.
Monier Williams Cologne
English
तृ॑ण
n.
 (m. g. अर्धर्चादि
ifc. f(आ). ) grass, herb, any gramineous plant, blade of grass, straw (often symbol of minuteness and worthlessness),
RV.
&c.
 (ifc. accent g. घोषादि)
तृ॑ण
m.
N.
 of a man g. शिवादि and नडादि
तृण [cf.
Goth.
 thaurnus.]
Monier Williams 1872
English
तृण तृण, अम्, n. (according to the lexi-
cographers also अस्, m.
perhaps connected with the
preceding rt. or fr. rt. स्तृ, to spread, or rt. तॄ, to
pierce, cf. तरु
but according to native authorities
fr. rt. तृह्
according to the conjecture of others,
तृण is for तृण्ण fr. rt. तृद्), grass, a herb or
any gramineous plant, a blade of grass, a bamboo,
a reed, (often a symbol of minuteness and worthless-
ness)
straw, grass or reeds for roofing a house [cf.
rt. ज्वल्]
(अस्), m., N. of a man
N. of a prince,
a son of Uśīnara
[cf. Goth. thaurnus
Angl. Sax.
thorn
Germ. dorn
Russ. tern, ‘thorn
’ Hib.
dreas, dris, ‘a briar, bramble.’]
—तृण-कर्ण,
अस्, m., N. of a man
(आस्), m. pl. the descendants
of this man.
—तृण-काण्ड, अम्, n. a heap or
quantity of grass.
—तृण-कुङ्कुम, अम्, n. a sort
of perfume.
—तृण-कुटी, f. or तृण-कुटीरक,
अम्, n. a hut of grass or straw.
—तृण-कूट, अस्,
अम्, m. n. a heap of grass.
—तृण-कूर्म, अस्, m.
a long gourd, Cucurbita Lagenaria (= तुम्बी)।
—तृण-केतकी, f. a kind of Tabāṣīr (तवक्षीर)।
—तृण-केतु, उस्, or तृण-केतुक, अस्, m. a bam-
boo
[cf. तृण-ध्वज।]
—तृण-गड, अस्, m. a
sort of sea crab, = उच्-चिङ्गट.
—तृण-गन्धा, f.
Batatas Paniculata, = विदारी
[cf. इक्षु-गन्धा।]
—तृण-गोधा, f. a kind of newt, a chameleon,
a worm, = चित्र-कोल and कृकलास.
—तृण-
गौर, अम्, n. a sort of perfume, = तृण-
कुङ्कुम.
—तृण-ग्रन्थि, इस्, f., N. of a plant,
= स्वर्ण-जीवन्ती.
—तृण-ग्राहिनि, ई, m. sapphire,
= नील-मणि
another gem, commonly काफुर-
दाना, amber, &c., or any gem which being
rubbed becomes electrically attractive.
—तृण-
चर, अस् or अम्, m. or n. (?), a kind of gem, =
गो-मेद.
—तृण-जम्भन्, आ, आ, अ, grass-toothed,
having teeth like grass, &c., graminivorous, feeding
on grass.
—तृण-जलायुका or तृण-जलूका, f.
a caterpillar.
—तृण-जाति, इस्, m. the vegetable
kingdom.
—तृण-ज्योतिस्, a particular kind of
shining plant.
—१। तृण-ता, f. or तृण-त्व, अम्, n.
the aggregate properties of grass or herbage, the
state or condition of grass, gramineousness
(for
2. तृणता see col. 3.)
—तृण-दुह्, -धुक्, m. =
बडवाग्नि.
—तृण-द्रुम, अस्, m. a palm-tree,
any of the various species, as the palmyra, cocoa-nut,
date, &c.
[cf. तृण-वृक्ष।]
—तृण-धान्य,
अम्, n. grain growing wild or without cultivation
[cf. तृणान्न।]
—तृण-ध्वज, अस्, m. a bamboo
[cf. तृण-केतु।]
—तृण-निम्ब, अस्, m. a kind of
Nimba growing in Nepal (नेपाल-निम्ब)
Aga-
thotes Chirayta (किरात-तिक्त) — तृण-प, अस्, m.,
N. of a Gandharva.
—तृण-पञ्च-मूल, अम्, n.
an aggregate of five roots of gramineous plants, viz.
of rice, sugar-cane, Darbha, Scirpus Kysoor (क-
शेरु), and a cane similar to Saccharum Sara (=
शर).
—तृण-पत्त्रिका, f. a kind of sugar-cane
(इक्षु-दर्भा).
—तृण-पत्त्री, f. a kind of grass,
= गुण्डाशिनी.
—तृण-पदी, f. having legs as thin
as blades of grass.
—तृण-पाणि, इस्, m., N. of a
Ṛṣi.
—तृण-पीड, अम्, n. pressing as close as
grass, hand to hand fighting, close quarters.
—तृण-
पुष्प, अम्, n. a kind of perfume, = तृण-कुङ्-
कुम
(ई), f. a kind of plant, = सिन्दूर-पुष्पी।
—तृण-पूलक = तृण-पूली (?) .
—तृण-पूली,
f. a mat, a seat made of reeds or basket-work.
—तृण-प्राय, अस्, आ, अम्, worth a straw, worth-
less.
—तृण-मणि, इस्, m. ‘straw-attracting gem, ’
a sort of gem, apparently amber
[cf. तृण-ग्रा-
हिन्।]
—तृण-मय, अस्, ई, अम्, consisting or made
of grass, grassy.
—तृण-मुष्टि, इस्, f. a handful of
grass.
—तृण-राज्, ट्, m. ‘the king of the grasses, ’
the vine-palm.
—तृण-राज, अस्, m. ‘the king of
the grasses, ’ the palm or the palmyra-tree, Borassus
Flabelliformis
the cocoa-nut tree
bamboo
sugar-
cane.
—तृण-राजन्, आ, m. ‘the king of the grasses, ’
the vine-palm.
—तृण-वत्, आन्, अती, अत्, abounding
in grass, grassy.
—तृण-वल्व-ज, अस् or अम्, m. or
n. (?), Saccharum Cylindricum
(आ), f. = वल्व-जा।
—तृण-विन्दु, उस्, m., N. of an ancient sage and
prince
[cf. तार्णविन्दवीय।]
—तृणविन्दु-सरस्,
अस्, m., N. of a lake.
—तृण-विस्तर, अस्, m. a
heap of grass.
—तृण-वीज or तृण-वीजक or तृ-
णवीजोत्तम (°ज-उत्°), अस्, m. a kind of grain, =
श्यामाक.
—तृण-वृक्ष, अस्, m. the fan-palm
the date tree
the cocoa-nut tree
the areca-nut
tree
Pandanus Odoratissimus
[cf. तृण-द्रुम।]
—तृण-शीत, अम्, n. a kind of fragrant grass, An-
dropogon Serratus
(आ), f. a kind of aquatic plant,
= जल-पिप्पली.
—तृण-शून्य, अस्, m. Jasmi-
num Sambac
the fruit of Pandanus Odoratissimus.
—तृण-शूली, f. a kind of plant.
—तृण-शोणित,
अम्, n. a kind of perfume, = तृण-कुङ्कुम
[cf.
तृणासृज्।]
—तृण-शोषक, अस्, m. a kind of ser-
pent.
—तृण-शौण्डिका, f. a kind of Achyranthes.
—तृण-षट्पद, अस्, m. a wasp (‘an insect with
six feet infesting grass’).
—तृण-सारा, f. the plan-
tain or banana, Musa Sapientum.
—तृण-सिंह,
अस्, m. an axe (‘a reed lion’).
—तृण-सोमाङ्गिरस्
(°म-अङ्°), आस्, m., N. of one of the seven sacrificial
priests of Yama.
—तृण-स्कन्द, अस्, m., Ved., N.
of a man
(Sāy.) trembling or fading away like
grass.
—तृण-हर्म्य, अस्, m. a house or upper
room of grass or straw.
—तृणांह्रिप (°ण-अं°),
अस्, m. a kind of grass, = मन्थानक-तृण
(also
read तृणाङ्घ्रिप।)
—तृणाग्नि (°ण-अग्°), इस्, m.
a grass fire, i. e. one quickly extinguished
confla-
gration of straw or chaff
burning a criminal wrapped
up in straw.
—तृणाञ्जन (°ण-अञ्°), अस्, m. a
chameleon, a lizard.
—तृणाटवी (°ण-अट्°), f. a
forest abounding in grass.
—तृणाढ्य (°ण-आढ्°),
अस्, m. a kind of grass, = पर्वत-तृण
[cf. पत्-
त्राढ्य।]
—तृणान्न (°ण-अन्°), अम्, n. rice grow-
ing wild
[cf. तृण-धान्य।]
—तृणाम्ल (°ण-
अम्°), अम्, n. a kind of grass, = लवण-तृण।
—तृणारि (°ण-अरि), इस्, m. a kind of Mollugo, (a
common weed.)
—तृणावर्त (°ण-आव्°), अस्, m.,
N. of a man.
—तृणावर्त-वध, अस्, m., N. of
a chapter of the Gaṇeśa-khaṇḍa or third part of the
Brahmavaivarta-Purāṇa.
—तृणा-वल्ली-तीर्थ, N.
of a place mentioned in the Rasika-ramaṇa by
Raghu-nātha.
—तृणासृज् (°ण-अस्°), क्, n. a kind
of perfume, = तृण-कुङ्कुम, तृण-शोणित.
—तृ-
णेक्षु (°ण-इक्°), उस्, m. a kind of long grass,
Saccharum Cylindricum.
—तृणेन्द्र (°ण-इन्°), अस्,
m. ‘prince of the grasses, ’ the palmyra-palm (=
ताल)
[cf. तृण-राज।]
—तृणोत्तम (°ण-उत्°),
अस्, m. ‘best of grasses, ’ a kind of Andropogon (उखर्-
वल).
—तृणोत्थ (°ण-उत्°), अस्, m. a kind of
perfume, = तृण-कुङ्कुम.
—तृणोदक (°ण-
उद्°), अम्, n. grass and water.
—तृणोद्भव (°ण-
उद्°), अस्, m. rice &c. growing wild or without culti-
vation
a kind of perfume, = तृणोत्थ.
—तृणोलप
(°ण-उल्°), अम्, n. grass and shrubs.
—तृणोल्का
(°ण-उल्°), f. a torch of hay
a fire-brand made of a
wisp of straw.
—तृणौकस् (°ण-ओक्°), अस्, n. a hut,
a house of straw or mats.
—तृणौषध (°ण-
ओष्°), अम्, n. the fragrant bark of Feronia Elephan-
tum (= एलवालुक).
Macdonell
English
तृण tṛ-ṇa,
n.
 [piercing: √ tṛ] grass, herb
🞄blade of grass
straw (often = a mere nothing): 🞄tṛṇavat kṛ, tṛṇam (iva) man or samarthaya, account as a straw
tṛṇāya na man, 🞄not care a straw about
tṛṇabuddhiṃ dhā, 🞄id. (lc.).
Benfey
English
तृण तृण, i. e. तॄ + ण (cf. तरु),
n.
(and
m.
 ).
1. Grass, any gramineous
plant, Man. 1, 48
Hit. i. d. 144
Rām.
2, 21, 26
Man. 4, 166.
2. A grass
blade, Pañc. i. d. 190. -- Cf. perhaps
O.H.G. dorn, A.S. thorn.
Hindi
Hindi
घास
Apte Hindi
Hindi
तृणम्
नपुं*
 - "तृह् + क्न, हलोपश्च"
घास
तृणम्
नपुं*
 - -
"घास की पत्ती, सरकण्डा, तिनका"
तृणम्
नपुं*
 - -
"तिनकों की बनी कोई चीज, तुच्छता के प्रतीक रुप में प्रयुक्त"
तृणम्
नपुं*
 - " तृह्+क्न, हलोपश्च"
घास
तृणम्
नपुं*
 - " तृह्+क्न, हलोपश्च"
तिनका
तृणम्
नपुं*
 - " तृह्+क्न, हलोपश्च"
तिनकों की बनी कोई वस्तु
Shabdartha Kaustubha
Kannada
तृण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹುಲ್ಲು
निष्पत्तिः - > तृणु (अदने) - "घञ्"(३-३-१९)
व्युत्पत्तिः - > तृण्यते
प्रयोगाः - > "निदर्शनमसाराणां लघुर्बहुतृणं नरः" । "तृणेन वात्येव तयानुगन्यते" ।
उल्लेखाः - > माघ० २-५०, नैष० १-१२०
L R Vaidya
English
tfRa {% n. %} Grass, straw
(used fig. it may mean ‘something made of straw, ’ e.g. a mat for sitting), तृणानि भूमिरुदकं … सतां गेहे नोच्छिद्यंते M.iii.101
(the word is often used as a symbol of worthlessness, as in न त्वां तृणाय मन्ये. Cf. तृणीकृ under कृ).
Bopp
Latin
तृण n. (r. तृण् s. अ nisi, quod Benfeyus putat, तृण cor-
ruptum e तृह्ण, ita ut ad 2. तृंह् crescere pertineat)
1) gramen.
2) arundo? v. sq. BR. 3. 23. N. 13. 28. (Cum
तृण e तर्ण cf. goth. thaurnu-s euphonice pro thurnus
(gr. comp. 82.), utroque a attenuato in u
nostrum
Dorn
russ. tern id.
hib. dreas, dris «a briar, bramble».)
Indian Epigraphical Glossary
English
tṛṇa, cf. a-tṛṇa-kāṣṭha-grahaṇa (IE 8-5)
grass which the
villagers were obliged to supply to the king or landlord on
occasions or to the touring officers.
Lanman
English
tṛ́ṇa, n. grass. [cf. (θρόνα=) τρόνα, ‘flowers,
herbs’
Eng. thorn
Ger. Dorn, ‘thorn.’]
धातुप्रदीपः
Sanskrit
तृणँ तृण अदने
- तर्णोति तर्णुते मतान्तरे-तृणोति तृणुते ततर्ण ततृणे तर्णिष्यति तर्णिष्यते तरीतृण्यते केचिदस्योपदेशं मूर्धन्यान्तमाहुः तन्मते तरीतृण्ढि अन्येषां तरीतृन्ति तरीतृणीति तर्णित्वा तृत्वा तृतः तृणम् कत्तृणम् (4) 6
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
तृणं नडादि नीवारादि च शष्पं तु तन्नवम् ।
-wordlist-
तृण (क्ली), शष्प (क्ली)
--source--
काशस्त्विषीका घासस्तु यवसं तृणमर्जुनम् ।
-wordlist-
काश (पुंक्ली), इषीका (स्त्री), घास (पुं), यवस (क्ली), तृण (क्ली), अर्जुन (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
तृण
तृण, अर्जुन, घास, यवस
शष्पं बालतृणं प्रोक्तं सर्वं च तृणमर्जुनम् ॥ १९० ॥
घासस्तु यवसः प्रोक्तो बर्हिर्दर्भः कुथः कुशः ।
verse 2.1.1.190
page 0024
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: तृणम्
Root: तृण
Gender: नपुं
Number: all
अर्थः ⇒ शादसर्वम्
Meaning(s):
⇒ Common name of all kinds of grass
Shloka(s):
3|3|225|1 ► सवेणवस्ते त्वक्सारास्तृणानीक्षुयवादयः। (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
3|3|235|2 ► शष्पं बालतृणं शादः सर्वं तु तृणमर्जुनम्॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|225|1 ⇢ तृणम् (तृण) (नपुं) ⇒ Common name of the Ikṣu (sugar-cane)
Yava and similar species ⇒
➠ 3|3|235|2 ⇢ तृणम् (तृण) (नपुं) ⇒ Common name of all kinds of grass ⇒ शादसर्वम्
➠ 3|3|235|2 ⇢ अर्जुनम् (अर्जुन) (नपुं) ⇒ Common name for all kinds of grass ⇒ शादसर्वम्
Related word(s):
Vedic Reference
English
Tṛṇa, ‘grass, ’ is often mentioned in the Rigveda^1 and later.^2
It was used as straw to roof in a house or hut.^3
1) i. 161, 1
162, 8, 11
x. 102, 10,
etc.
2) Av. ii. 30, 1
vi. 54, 1, etc.
Aitareya Brāhmaṇa, iii. 22
viii. 24,
etc.
3) Av. iii. 12, 5
ix. 3, 4, 7.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: तृणम्
Root: तृण
Gender: नपुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ herb
⇒ straw
⇒ grass
⇒ blade of grass
⇒ any gramineous plant
Shloka(s):
2|4|165|2 ► नडादयस्तृणं गर्मुच्छ्यामाकप्रमुखा अपि॥ (वनौषधिवर्गः)
2|4|167|2 ► शष्पं बालतृणम्घासो यवसं तृणमर्जुनम्॥ (वनौषधिवर्गः)
3|3|220|1 ► काकमत्स्यात्खगौ ध्वाङ्क्षौ कक्षौ च तृणवीरुधौ। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|4|165|2 ⇢ तृणम् (तृण) (नपुं) ⇒ herb, straw, grass, blade of grass, any gramineous plant
➠ 2|4|167|2 ⇢ तृणम् (तृण) (नपुं) ⇒ herb, straw, grass, blade of grass, any gramineous plant
➠ 2|4|167|2 ⇢ अर्जुनम् (अर्जुन) (नपुं) ⇒ gold, white, shape, clear, silver, made of silver, particular grass, slight inflammation of the conjunctiva or white of the eye
➠ 3|3|220|1 ⇢ कक्षः (कक्ष) (पुं) ⇒ sin, wood, lace, cell, gate, belt, room, wall, zone, cabin, grass, girth, border, armpit, buffalo, rivalry, hide-out, equality, dry wood, classroom, underwood, dry grass, large wood, similarity, resemblance, inner recess, hiding-place, lurking-place, circumference, side or flank, climbing plant, cabinet [room], spreading creeper, region of the girth, object of emulation, interior of a forest, forest of dead trees, compartment (railway), ward [part of hospital], any place surrounded by walls, bastard myrobalan tree [Terminalia Belerica - Bot.]
Related word(s):
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ तृणसमूहः
जातिः ➡ तृणम्
परा_अपरासंबन्धः ➡ स्पृक्का
अन्यसंबन्धाः ➡ वीरणमूलम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
तृण, द ञ उ भक्षे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(तनां-उभं-सकं-सेट् । क्त्वावेट् ।) द ञ, तृणोतितर्णोति तृणुते तर्णुते । उ, तर्णित्वातृत्वा । इतिदुर्गादासः ॥
तृणं,
क्ली,
 (तृण्यते भक्ष्यते गवादिभिरिति । तृण +घञ् । संज्ञापूर्व्वकत्वात् न गुणः । यद्बा, तृहहिंसायाम् + “तृहेः क्नो हलोपश्च ।” उणां ५ । ८ ।इति क्नप्रत्ययो हकारलोपश्च ।) नडादि ।चिनाखड इति ख्यातम् । इति केचित् । इतिभरतः ॥
तत्पर्य्यायः । अर्ज्जुनम् २ । इत्यमरः ।२ । ५ । १६७ ॥
त्रिणम् ३ खटम् ४ खेट्टम् ५हरितम् ६ ताण्डवम् ७ । इति शब्दरत्नावली ॥
* ॥
(यथा, पञ्चतन्त्रे । १ । ३४ ।“जातस्य नदीकूले तस्य तृणस्यापि जन्म कल्याणम् ।यत् सलिलमज्जनाकुलजनहस्तालम्बनं भवति ॥
”)गोभ्यस्तृणदानफलं यथा, --“तीर्थस्नानेषु यत् पुण्यं यत् पुण्यं विप्रभोजने ।यत् पुण्यञ्च महादाने यत् पुण्यं हरिसेवने ॥
सर्व्वव्रतोपवासेषु सर्व्वेष्वेव तपःसु च ।भुवः पर्य्यटने यत्तु सत्यवाक्येषु यद्भवेत् ॥
यत् पुण्यं सर्व्वयज्ञेषु दीक्षायाञ्च लभेन्नरः ।तत् पुण्यं लभते प्राज्ञो गोभ्यो दत्त्वा तृणानि च ॥
”इति ब्रह्मवैवर्त्ते श्रीकृष्णजन्मखण्डम् ॥
* ॥
धनिष्ठादिपञ्चनक्षत्रेषु गृहनिमित्ततृणकाष्ठा-हरणे दोषा यथा, --“अग्निचौरभयं रोगो राजपीडा धनक्षतिः ।संग्रहे तृणकाष्ठानां कृते वस्वादिपञ्चके ॥
”इति ज्योतिःसारसंग्रहः ॥
(गन्धद्रव्यविशेषः । रामकर्पूर इति भाषा ॥
अस्य पर्य्याया यथा, --“कुतृणञ्च सुगन्धञ्च तृणं शीतं सुशीतलम् ॥
”इति वैद्यकरत्नमालायाम् ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
तृण भक्षे तना०
उभ०
सक०
 सेट् । तृणोति तर्णोति तृणुते-तर्णुते । अतर्णीत् अतर्णिष्ट । उदित् तर्णित्वा--तृण्ट्वा ।
तृण
न०
 तृह--नक् हलोपश्च । १ नडादौ, खटे (खड) ।अमरः । “तृणेन वात्येव तयाऽनुगम्यते” नैष० । “लघु-र्वहुतृणं नरः” माघः । तृणस्यायं शिवा० अण् ।तार्ण तृणजन्ये वह्नौ
पु०
 “तार्णातार्णोभयं नास्तीति”जगदीशः । तृणसम्पन्धिमात्रे
त्रि०
 । घोषादि० उत्तर-पदस्थे तृणशब्दे पूर्वपदमाद्युदात्तम् । ग्रामतृणमित्यादि ।समूहार्ये पाशा० य । तृण्या तृण्समूहे स्त्री तत्रभवः । उत्करा० मत्वर्थे छ नडा० कुक् च । तृणकीयतृणभवे
त्रि०
 ।स्वल्पं तृणं कन् । तृणक स्वल्पतृणे “क्रीणीष्वेतास्तृण-केनापि राजन्!” भा० आ० ९३ अ० । स्वार्थे क । तत्रार्थे ।
Capeller
German
तृ॑ण
n.
 Gras, Kraut, Halm, Stroh
übertr.
= Kleinigkeit
तृणवत् कर् u. तृणं मन्
geringschätzen, verachten (Acc.).
Grassman
German
tṛ́ṇa, n. [goth. thaurnus, Dorn], Gras, ebenso im pl.
-am {162, 8}
{164, 40} 〰 dáhan
{928, 10}.
-ā {263, 6} addhí 〰 aghnie.
-eṣu {162, 11}.
tṛ́ṇa:
-am {161, 11}.
Burnouf
French
तृण तृण
n.
 (तृण्
sfx. अ) gazon
cf.
घास।
तृणकुङ्कुम
n.
 sorte de parfum.
तृणकुटी
f.
 hutte, chaumière.
तृणकूर्म
m.
 cucurbita lagenaris, bot.
तृणकोतु
m.
 bambou.
तृणगोधा
f.
 caméléon
esp. de lézard.
तृणग्राहिन्
m.
 (ग्रह्) ambre
toute matière attirant
les brins de paille.
तृणजम्भ a. herbivore.
तृणता
f.
 état d'une chose hèrbacée.
Arc.
तृणत्व
n.
 mms.
तृणद्रुम
m.
 palmier, en gén.
तृणधान्य
m.
 blé sauvage.
तृणध्वज
m.
 bambou.
तृणपूली
f.
 natte, paillasson, etc.
तृणमणि
m.
 , cf. तृइणग्राहिन्।
तृणमत्कुण
m.
 caution, garantie.
तृणराज
m.
 palmier.
तृणशून्य
m.
f.
n.
 jasmin d'Arabie.
तृणषट्पद
m.
 guêpe.
तृणस a. (sfx. स) de gazon, d'herbe
herbeux.
तृणसारा
f.
 banane.
तृणसिंह
m.
 hache.
तृणहर्म्य
m.
 hutte de gazon
chaumière.
तृणाग्नि
m.
 (अग्नि) feu de paille.
Supplice du feu.
तृणाञ्जन
m.
 (अञ्ज्
sfx. अन) lézard
caméléon.
तृणीकरोमि (कृ)
pp. तृणीकृत। N'estimer
pas plus que de l'herbe.
तृणोभव
m.
 (उत्
भू) riz sauvage.
तृणौकस्
n.
 (ओकस्) hutte de gazon
chaumière
cabane
de roseaux.
तृणौषध
n.
 (औषध) sorte de parfum.
तृण्या
f.
 (sfx. या) quantité d'herbe.
Stchoupak
French
तृण-
nt. herbe, herbage, herbacée, graminée
brin d'herbe, paille,
fétu, fig. chose insignifiante, méprisable
-वत् en fétu de paille, en
quantité négligeable
-वन्त्- a. herbeux
-ई-कृ- considérer comme
un fétu de paille, faire fi, traiter avec dédain.
°काष्ठ- nt. herbe et bois.
°कुटी-
f.
 °कुटीरक- nt. chaumière, hutte de paille.
°च्छेदिन्- ag. qui coupe l'herbe.
°जलायुका- °जलूका-
f.
 chenille.
°जन्तु-
m.
 brin d'herbe.
°जाति-
f.
pl.
 herbages, plantes herbacées.
°पीड- (fait d'être serrés comme une touffe d'herbes) nt. corps à
corps.
°पुरुषक-
m.
 homme en paille.
°पू̆ली-
f.
 touffe d'herbe
paillasson.
°प्राय- a. herbeux.
°बिन्दु-
m.
n.
 d'un sage, d'un prince
°बिन्दु-सरस्- nt.
n.
 d'un lac.
°भुज्- a. herbivore.
°भूत- a. v. réduit à l'état d'un brin d'herbe, maigri, affaibli.
°राज्- °राजन्-
m.
 sorte de palmier à vin, areng.
°लव-
m.
 brin d'herbe.
°सारी-कृत- a. v. rendu faible comme l'herbe.
तृणाग्नि-
m.
 feu d'herbes, feu de paille.
तृणाङ्कुर-
m.
 pousse d'herbe.
तृणावर्त-
m.
n.
 d'un Daitya.
तृणाशन- तृणाशिन्- a. herbivore.
तृणेन्द्र-
m.
 = °राज्-।
तृणोदक- nt. sg. herbe et eau.
तृणोलप- nt. sg. herbes et broussailles.
तृणोल्का-
f.
 torche d'herbe, de paille.
तृणी-कार- ag. qui traite avec dédain.