| YouTube Channel

तूणी (tUNI)

 
Apte
English
तूणी [tūṇī], The indigo plant.
Monier Williams Cologne
English
तूणी a
f.
 id.,
KātyŚr.
MBh.
&c.
a disease of the anus and the bladder,
Suśr.
the Indigo plant,
Npr.
तूणी b
f.
fr.
 °ण.
तूणी
ind.
fr.
 °ण.
Apte Hindi
Hindi
तूणी
स्त्री*
 - तूण् + ङीष्
तरकस
तूणी
स्त्री*
 - -
नील का पौधा
Shabdartha Kaustubha
Kannada
तूणी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೀಲಿಗಿಡ
विस्तारः - > "तूणी नील्यां निषङ्गे ना"-मेदि० ।
तूणी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬತ್ತಳಿಕೆ /ಬಾಣದ ಚೀಲ
निष्पत्तिः - > तूण (पूरणे) - "घञ्"(३-३-१९) ।गौरा० "ङीष्"(४-१-४१)
व्युत्पत्तिः - > तूण्यते पूर्यते
प्रयोगाः - > "तूणीमुखोद्धृतशरेण विशीर्नपङ्क्तिः"
उल्लेखाः - > रघु० ९-५६
तूणी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೀಲಿಗಿಡ
L R Vaidya
English
tURI {% f. %} A quiver, R.ix.56.
Bopp
Latin
तूणी f. (a praec. adjecto signo fem. ई) id. RAGH. 9. 56.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 तूणी
noun
वातरोगविशेषः।
"तूण्यां पीडा मूत्राशयात् आरभ्य गुदां यावत् भवति।"
Synonyms:
 तूणः, तूणा, तूणी, तूणीरः, शरधिः, इषुधिः, शराश्रयः, बाणाश्रयः, निषङ्गः, अपासङ्गः, उपासङ्गः, तुलसारिणी, खोलिः
noun
यस्मिन् बाणानि तूण्यन्ते।
"अर्जुनस्य तूणे नैके बाणाः सन्ति।"
Synonyms:
 धनुर्धरः, धनुर्भृत्, धनुर्धारी, धन्वी, धनुषमान्, धानुष्कः, निषङ्गी, अस्त्री, तूणी
noun
यः धनुः धरति।
"साधुवेशधरौ भ्रमन्तौ द्वौ धनुर्धरौ ऋषिः अपश्यत्।"
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
तूणीर
तूणीर, उपासङ्ग, तूण, तूणी, निषङ्ग, इषुधि, बाणाश्रय, कलाप
तूणीरमुपासङ्गस्तूणं तूणी निषङ्ग इषुधिश्च ।
बाणाश्रयः कलापः कार्मुककोटिर्भवेदटनिः ॥ ४६५ ॥
verse 2.1.1.465
page 0053
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
तूणी,
स्त्री,
 (तूण्यते पूर्य्यते बाणैरिति । तूण +कर्म्मणि घञ् । गौरादित्वात् ङीष् ।) तूणः ।इति शब्दरत्नावली ॥
(यथा, रघुः । ९ । ५६ ।“तूणीमुखोद्धृतशरेण विशीर्णपङ्क्ति ॥
”वेदनाविशेषः । यथा, सुश्रुते निदानस्थाने१ अध्याये ।“अधो या वेदना याति वर्चोमूत्राशयोत्थिता ।भिन्दन्तीव गुदोपस्थं सा तूणीत्युपदिश्यते ॥
”)
तूणी, [न्]
पुं,
 (तूणवदाकृतिरस्त्यस्येति । तूण +इनिः ।) नन्दीवृक्षः । इति राजनिर्घण्टः ॥
(अस्य पर्य्याया यथा, --“तूणी तुन्नक आपीनस्तुणिकः कच्छकस्तथा ।कुठेरकः कान्तलको नन्दिवृक्षश्च नन्दकः ॥
”गुणाश्चास्य यथा, --“तुणी रक्तः कटुः पाके कषायो मधुरो लघुः ।तिक्तो ग्राही हिमो वृष्यो व्रणकुष्ठास्रपित्त-जित् ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
)तूणयुक्ते, त्रि ॥
(यथा, हरिवंशे भविष्यपर्व्वणि ।१८ । ३५ ।“आरुह्य भगवान् विष्णुर्गरुडं पक्षिपुङ्गवम् ।शङ्खी चक्री गदी खड्गी शार्ङ्गी तूणी तलत्र-वान् ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
तूणी स्त्री तूण्यते पूर्य्यते शरैः तूण--पूरणे घञ् गौरा०ङीष् । १ इषुधौ २ तूणे ३ नील्यां शब्दार्थचि० । ४ तूणेस्त्री टाप् शब्दार्थचि० ।