| YouTube Channel

तूण (tUNa)

 
शब्दसागरः
English
तूण r. 1st cl. (तूणयते) To fill, to fill up. (तूणयति) To shrink, to contract,
to close as the eye-lids or wink.
E.
पूरणे चुरा-आ सङ्कोचे उभ-सक-सेट्
तूण mf. (-णः-णा or -णी) A quiver, &c.
f.
(-णी) Indigo.
E.
तूण् to be filled
(with arrows, &c.) अच् and टाप् affixes, or कर्मणि घञ् and ङीष्
तूण्यते बाणैः
Capeller Eng
English
तूण
m.
f.
(adj. —° तूणक) quiver.
Yates
English
तूण (णः-णा-णी) 1.
m.
f.
A quiver.
3.
f.
(णी) Indigo.
Spoken Sanskrit
English
तूण - tUNa -
m.
- quiver
तूण - tUNa -
m.
- bearer
Wilson
English
तूण r. 1st cl. (तूणयते) To fill, to fill up. (तूणयति) To
shrink, to contract, to close as the eye-lids or wink.
तूण
mfn.
(-णः-णा or -णी) A quiver, &c.
f.
(-णी) Indigo.
E.
तूण to be filled (with arrows, &c.) अच् and टाप् affixes, or
घञ् and ङीष्.
Apte
English
तूणः [tūṇḥ], [तूण्-कर्मणि घञ्] A quiver
मिलितशिलीमुखपाटलि- पटलकृतस्मरतूणविलासे
Gīt.*
1
R.*
7.57.
णी An internal disease by which the anus and the bladder become painfully affected.
The indigo plant.
A quiver
धनुर्गृहीत्वा तूणी खङ्गं रुचिरप्रभम्
Rām.*
7.75.9
R.*
9.59
U.*
4.2
Mv.*
1.18.
Comp.
-धरः, -धारः an archer.-मुखम् the cavity of a quiver
दक्षिणं तूणमुखेन वामं व्यापारयन्हस्तमलक्ष्यताजौ
R.*
7.57.
Apte 1890
English
तूणः [तूण्-कर्मणि घज्] A quiver
मिलितशिलीमुखपाटलिपटलकृतस्मरतूणविलासे Gīt. 1
R. 7. 57.
णी 1 An internal disease by which the anus and the bladder become painfully affected.
2 The indigo plant.
3 A quiver
R. 9. 56
U. 4. 20
Mv. 1. 18.
Comp.
धरः
धारः an archer.
Monier Williams Cologne
English
तूण
m.
(g. शोणादि
g. गौरादि v.l.) ‘bearer’ (√ तुल्), a quiver,
MBh.
&c.
(often
du.
)
Monier Williams 1872
English
तूण तूण, अस्, ई, m. f. (this word appears
to be connected with the preceding root, which may
perhaps be formed from it), a quiver
(ई), f. an in-
ternal disease by which the anus and the bladder
become painfully affected
the Indigo plant
[cf.
Slav. tūl, ‘quiver.’]
—तूण-धार, अस्, m. a quiver-
bearer (a kind of officer).
—तूण-मुख, अम्, n.
the mouth or opening of a quiver.
—तूण-वत्, आन्,
अती, अत्, furnished with a quiver.
Macdonell
English
तूण tū-ṇa,
m.
, ī,
f.
quiver (often du.).
Benfey
English
तूण तूण, and तूणि तूणि,
I.
m.
and
f.
णी, A quiver, Hariv. 15940
Rām.
1, 48, 3
2, 31, 30.
II.
f.
णी, A disease
of the nerves, Suśr. 1, 232, 8.
--
Comp.
पूर्ण-,
adj.
full quivered.
Hindi
Hindi
तरकश (तीर गोदाम)
Apte Hindi
Hindi
तूणः
पुं*
- तूण् + घञ्
तरकस
Shabdartha Kaustubha
Kannada
तूण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬತ್ತಳಿಕೆ /ಬಾಣದ ಚೀಲ
निष्पत्तिः - > तूण (पूरणे) + णिच् - "अच्" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > तूणयते
प्रयोगाः - > "स दक्षिणं तूणमुखेन वामं व्यापारयन् हस्तमलक्ष्यताजौ"
उल्लेखाः - > रघु० ७-५७
L R Vaidya
English
tURa {% m. %} A quiver, R.vii.57.
Bopp
Latin
तूण m. pharetra. RAGH. 7. 54. (Slav. ͲОУΛЪ tûl id., mu-
tato n in l
v. अन्य = alius etc.)
Edgerton Buddhist Hybrid
English
tūṇa, and tūṇaka (m. or nt.
cf. tuṇa, and AMg. tūṇaya), a musical instrument, perhaps a kind of drum (= tuṇa?): tūṇa- (Senart em. tūṇava-)-paṇava-vīṇā(so read
Senart veṇu-) Mv 〔iii.113.5〕
kācit (of the harem-women) tūṇakaṃ Mv 〔ii.159.5〕
in same scene 〔iii.407.18〕 kāci tūṇaṃ
in these passages little evidence as to the nature of the instrument
cf. kumbhatūṇa, apparently also a kind of drum.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
तूण्
मूलधातुः:
तूण
धात्वर्थः:
पूरणे
गणः:
चुरादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
आत्मनेपदी
रूपम्:
तूणयते
अनुबन्धादिविशेषः:
आकुस्मीयः
धातुप्रदीपः
Sanskrit
तूणँ तूण पूरणे
- तूणयते तूणः तूणीरः 152
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
तूणो निषङ्गस्तूणीर उपासङ्गः शराश्रयः ७८१
शरधिः कलापोऽप्यथ चन्द्रहासः करवालनिस्त्रिंशकृपाणखड्गाः
तरवारिकौक्षेयकमण्डलाग्रा असिरृष्टिरिष्टी त्सरुरस्य मुष्टिः ७८२
-wordlist-
तूण (त्रि), निषङ्ग (पुं), तूणीर (पुं), उपासङ्ग (पुं), शराश्रय (पुं), शरधि (पुं), कलाप (पुं), चन्द्रहास (पुं), करवाल (पुं), निस्त्रिंश (पुं), कृपाण (पुं), खड्ग (पुं), तरवारि (पुं), कौक्षेयक (पुं), मण्डलाग्र (पुं), असि (पुं), ऋष्टि (पुंस्त्री), रिष्टि (पुंस्त्री), त्सरु (पुं), खड्गमुष्टि (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
तूणीर
तूणीर, उपासङ्ग, तूण, तूणी, निषङ्ग, इषुधि, बाणाश्रय, कलाप
तूणीरमुपासङ्गस्तूणं तूणी निषङ्ग इषुधिश्च
बाणाश्रयः कलापः कार्मुककोटिर्भवेदटनिः ४६५
verse 2.1.1.465
page 0053
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
तूण, सङ्कोचे इति कविकल्पद्रुमः
(चुरां-परं-अकं-सेट् ।) दन्त्यवर्गाद्यादिः क, तूणयतिचक्षुः सङ्कुचितं स्यादित्यर्थः इति दुर्गादासः
तूण, पूरणे इति कविकल्पद्रुमः
(चुरां-आत्मं-सकं-सेट् ।) ङ, तूणयते इति दुर्गा-दासः
तूण, त् सङ्कोचे इति कविकल्पद्रुमः
(अदन्त-चुरां-परं-अकं-सेट् ।) दीर्घी मूर्द्धन्योपधः ।अतुतूणत् इति दुर्गादासः
तूणः, पुं
स्त्री,
(तूण्यते पूर्य्यते बाणैरिति तूण +पूरणे घञ् ।) बाणाधारः तत्पर्य्यायः उपा-सङ्गः तूणीरः निषङ्गः इषुधिः इत्य-मरः ८८
तूणी इति शब्द-रत्नावली
(यथा, महाभारते १७ ।“तूणखड्गधरः शूरो बद्धगोधाङ्गुलित्रवान्
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
तूण सङ्कोचे अद० चुरा०
उभ०
सक०
सेट् तूणयति ते ।अतुतूणत्
तूण सङ्कोचे
चु०
उभ०
सक०
सेट् तूणयति ते अतूतुणत्
तूण पूरणे
चु०
आ०
सक०
सेट् तूणयते, अतूतुणत्
तूण
पु०
तूण्यते पूर्य्यते वाणैः तूण--पूरणे कर्म्मणि घञ् ।इषुधौ वाणाधारे अमरः
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
तूणँ तूण पूरणे
- तूणयते तूणः, तूणीरः तूल इति चन्द्रः 157
धातुवृत्तिः
Sanskrit
तूणँ तूण (अर्थः) पूरणे
( तूणयते तूणः तूणीरः ) बाहुलकादीरन् 155
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“तूण पूरणे”@} 2 आकुस्मीयः।
3 तूणकः-णिका, तुतूणयिषकः-षिका
तूणयिता-त्री, तुतूणयिषिता-त्री
4 तूणितम्-तः-तवान्, इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिककूटयतिवत् 5 ज्ञेयानि।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(७६१)
02
=>
(१०-चुरादिः-१६९०। सक। सेट्। आत्म।)
03
=>
[पृष्ठम्०६७८+ २७]
04
=>
[[आ। ‘आकूणिताक्षमपि स्मिततूणितास्यं भ्रणस्य शाठ्यजनयक्ष्यमवेक्ष्य गात्रम्।’ धा। का। ३। ३५।]]
05
=>
(२४०)
Capeller
German
तूण
m.
,
f.
Köcher.
Burnouf
French
तूण तूण
m.
, तूणी
f.
et तूणीर
m.
carquois. -- F. तूणी indigo.
Stchoupak
French
तूण-
m.
carquois
-इ- -ई-
f.
id.
-ई-कृ- employer en
guise de carquois.
°मुख- nt. orifice du carquois.
तूणी-द्वय- nt. paire de carquois.
°शय- a. placé dans le carquois.