धातुः: हृष्
मूलधातुः: हृषु
धात्वर्थः: अलीके
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: अकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: हर्षति


धातुः: हृष्
मूलधातुः: हृष
धात्वर्थः: तुष्टौ
गणः: दिवादिः
कर्मकत्वं: अकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: हृष्यति


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

हृषँ हृष  (अर्थः)  तुष्टौ
( हृष्यति ) इत्यादि श्यनङौ वर्जयित्वा भौवादिकवत् अयमुदिदिति नन्दीति स्वामी तद्वृत्त्यादिविरोधदुपेक्ष्यम् यदाह "हृषेर्लोमसु' इत्यत्र हृषु अलीक' इत्ययं निष्ठायामनिट्, हृष तुष्टावित्ययं सेट्, अनयोरुभयोरिदं ग्रहणमित्युभयत्र विभाषेयम् इति अत्रैव न्याये "हृषु अलीक'इत्ययमनिडिति "उदितो वा'' इति क्त्वाप्रत्यय इड्विकल्पविधानात् "यस्य विभाषा'' इति निष्ठायामनिट्, हृष तुष्टावित्ययं सेट्'' इति वर्धमानोऽप्येवमाह 121

हृषँ हृष  तुष्टौ 
- हृष्यति  अहृषत्  हृष्टं लोम हृषितम् लोम  हृषु अलीक इत्यस्य तु हर्षति अहर्षीदिति  123

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“हृष तुष्टौ”@} <a href="#foot_krm02">2</a> ‘…क्रमतोऽलीके तुष्टौ हर्षति हृष्यति।’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li>“‘हृषु’ इति नन्दी, स्वामी च” -इति माधवः। </li> <li>क्षीरस्वामी ‘हृष’ इत्येव पपाठ। </li> <li><a href="#foot_krm04">4</a> हृष्टः, हृषितः, <a href="#foot_krm05">5</a> संहृष्टानि-संहर्षितानि लोमानि। </li> <li>हृष्टश्चैत्रः, हृष्टाः <a href="#foot_krm06">6</a> दन्ताः, हृषिता वा। </li> <li><a href="#foot_krm07">7</a> हर्षयित्नुः। </li> <li><a href="#foot_krm08">8</a> हर्षुलः। </li> <li>हर्षः-श्रीहर्षः, प्रहर्षी। </li> <li>सामान्य- रूपाणि भौवादिकरेषतिवत् <a href="#foot_krm09">9</a> बोध्यानि।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (२०१७)</li> <li id="foot_krm02">02 => (४-दिवादिः-१२२९। अक। सेट्। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो। १७६)</li> <li id="foot_krm04">04 => [[८। धातोः सेट्त्वेऽपि ‘विस्मितप्रतिघातयोश्च’ (वा। ७-२-२९) इति वचनात् इड्विकल्पो निष्ठायाम्। अनिट्पक्षे तकारस्य ष्टुत्वेन टकारः। विस्मितत्वं विषण्णत्वं च दन्ताः सूचयन्तीति भावः।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[९। ‘हृषेर्लोमसु’ (७-२-२९) इति लोमसु वाच्येषु निष्ठाया इड्विकल्पः। प्राप्तविभाषे- यम्। ‘लोमानि अङ्गजानि, केशाश्च’ इति वृत्तिः। तुष्टिं लोमानि सूचयन्तीत्यर्थः।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [पृष्ठम्१४२०+ २८]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[१। णिजन्तात् औणादिके इत्नुच्प्रत्यये रूपमेवम्।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[२। ‘हृषेरुलच्’ (द। उ। ८-१०६) इत्युलच्प्रत्ययः। हर्षुलः = सन्तुष्टः।]]</li> <li id="foot_krm09">09 => (१४०८)</li></ul>

हृष् (हृ꣡षँ꣡ तुष्टौ - दिवादिः - सेट्)
ल्युट् = हर्षणम्
अनीयर् = हर्षणीयः - हर्षणीया
ण्वुल् = हर्षकः - हर्षिका
तुमुँन् = हर्षितुम्
तव्य = हर्षितव्यः - हर्षितव्या
तृच् = हर्षिता - हर्षित्री
क्त्वा = हर्षित्वा
ल्यप् = प्रहृष्य
क्तवतुँ = हृषितवान् / हृष्टवान् - हृषितवती / हृष्टवती
क्त = हृषितः / हृष्टः - हृषिता / हृष्टा
शतृँ = हृष्यन् - हृष्यन्ती

हृष् (हृ꣡षुँ꣡ अलीके - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = हर्षणम्
अनीयर् = हर्षणीयः - हर्षणीया
ण्वुल् = हर्षकः - हर्षिका
तुमुँन् = हर्षितुम्
तव्य = हर्षितव्यः - हर्षितव्या
तृच् = हर्षिता - हर्षित्री
क्त्वा = हर्षित्वा / हृष्ट्वा
ल्यप् = प्रहृष्य
क्तवतुँ = हृष्टवान् / हृषितवान् - हृष्टवती / हृषितवती
क्त = हृष्टः / हृषितः - हृष्टा / हृषिता
शतृँ = हर्षन् - हर्षन्ती

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

हृषँ हृष  तुष्टौ
- हृष्यति अहृषत्  हृषितः  भ्वादौ हृषु अलोके (1468) हर्षति, अहर्षीत्, हृष्टः  हृषेर्लोमसु (7229) इति वेट्-संहृष्टानि लोमानि, संहृषितानि  विस्मितप्रतीघातयोश्च (7229 वा0)-हृष्टश्चैत्रः हृषितः, हृष्टा दन्ताः हृषिताः  नन्दी अस्याप्युदित्वमाह  117

धातुः: तुष्
मूलधातुः: तुष
धात्वर्थः: तुष्टौ
गणः: दिवादिः
कर्मकत्वं: अकर्मकः
इट्त्वं: अनिट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: तुष्यति


धातुः: तूष्
मूलधातुः: तूष
धात्वर्थः: तुष्टौ
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: अकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: तूषति


तुष - तुष्टौ (दिवा० पर० अक० से०) तुष्यति ।

पदविभागः - >धातुः
कन्नडार्थः - >ಸಂತೋಷ ಪಡು /ಆನಂದ ಹೊಂದು
प्रयोगाः - >"तुतोष पश्यन् कलमस्य सोऽधिकं सवारिजे वारिणि रामणीयकम्"
उल्लेखाः - >किरा० ४-४

तुष्टौ (tuSTau)

Shabdartha Kaustubha

धातुपाठः (Krishnacharya)