| YouTube Channel

तुषोदक (tuSodaka)

 
शब्दसागरः
English
तुषोदक
n.
(-कं) Rice gruel.
E.
तुष to satisfy, and उदक water.
Yates
English
तुषो_दक (कं) 1.
n.
Rice-gruel.
Wilson
English
तुषोदक
n.
(-कं) Rice gruel.
E.
तुष to satisfy, and उदक water.
Monier Williams Cologne
English
तुषोदक
n.
id., i, iv.
Apte Hindi
Hindi
तुषोदकम्
नपुं*
तुष-उदकम् -
चावल या जौ की कांजी
Shabdartha Kaustubha
Kannada
तुषोदक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > तुषाम्बु ಪದದ ಅರ್ಥ
व्युत्पत्तिः - > तुषमिश्रमुदकम्
प्रयोगाः - > "सिद्धजलं गृहाम्लमवन्तिसोमं तुषोदकं शुक्तम्"
उल्लेखाः - > हारा०
L R Vaidya
English
tuza-udaka {% n. %} sour rice-gruel or barley-gruel.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
काञ्चिकं काञ्जिकं धान्याम्लारनाले तुषोदकम्
कुल्माषाभिषुतावन्तिसोमशुक्तानि कुञ्जलम् ४१५
चुक्रं धातुघ्नमुन्नाहं रक्षोघ्नं कुण्डगोलकम्
महारसं सुवीराम्लं सौवीरं म्रक्षणं पुनः ४१६
तैलं स्नेहोऽभ्यञ्जनं वेषवार उपस्करः
-wordlist-
काञ्चिक (क्ली), काञ्जिक (क्ली), धान्याम्ल (क्ली), अरनाल (क्ली), तुषोदक (क्ली), कुल्माष (क्ली), अभिषुत (क्ली), अवन्तिसोम (क्ली), शुक्त (क्ली), कुञ्जल (क्ली), चुक्र (पुंक्ली), धातुघ्न (क्ली), उन्नाह (क्ली), रक्षोघ्न (क्ली), कुण्डगोलक (क्ली), महारस (क्ली), सुवीराम्ल (क्ली), सौवीर (क्ली), म्रक्षण (क्ली), तैल (क्ली), स्नेह (पुंक्ली), अभ्यञ्जन (क्ली), वेषवार (पुं), उपस्कर (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
धान्याम्ल
धान्याम्ल, आरनाल, सन्धान, काञ्जिक, सौवीर, अभिषव, अवन्तिसोम, तुषोदक, शुक्त
धान्याम्लमारनालं सन्धानं काञ्जिकं सौवीरम्
अभिषवमवन्तिसोमं तुषोदकं शुक्तमिच्छन्ति ३१८
verse 2.1.1.318
page 0038
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
तुषोदकं,
क्ली,
(तुषादुत्थितमुदकम् ।) काञ्जि-कम् इति हारावली ११५
काञ्जिक-भेदः अस्य लक्षणं यथा, --“तुषोदकं यवैरामैः सतुषैः शकलीकृतैः
”यवैरुदकसहितैः सन्धानवर्गोक्तत्वात्
अस्य गुणाः दीपनत्वम् हृद्यत्वम् पाण्डु-क्रिमिगदवस्तिशूलनाशित्वम् तीक्ष्णत्वम् ।उष्णत्वम् पाचनत्वम् पित्तरक्तकारित्वञ्च ।इति भावप्रकाशः
(यथाच ।“तुषोदकं वातहरं प्रभेदिप्रकोपयेद्रक्तपित्तं सदैव ।विपाचनं स्याज्जरणं कृमिघ्न-मजीर्णहन्तृ कटुकं विपाके
”इति हारीते प्रथमे स्थानेऽष्टमेऽध्याये
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
तुषोदक
न०
तुषमिश्रितमुदकं शा० त० काञ्चिकभेदेहारा० तत्करणप्रकारो भावप्र० उक्तो यथा “तुषो-दकं यवैरामैः सतुषैः शफलीकृतैः यवैरुदकसहितैःसन्धानवर्गोक्तत्वात्” तुषान्युशब्दे तद्गुणादि दृश्यम्
Burnouf
French
तुषोदक तुषोदक
n.
bouillie de riz.