| YouTube Channel

तुषितः (tuSitaH)

 
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 भद्रः, तुषितः
noun
स्वायम्भुवमन्वन्तरे विष्णोः जातः देवगणभेदः।
"भद्रस्य वर्णनं पुराणेषु प्राप्यते।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
तुषितः,
पुं,
 (तुष्यतीति । तुष तुष्टौ + बाहुलकात्कितच् । यद्वा, तुष + क्विप् । तुट् सन्तोषोऽस्य जातः । तारकादित्वात् इतच् ।) देव-गणविशेषः । इत्यमरः । १ । १ । १० ॥
तेषट्त्रिंशत् स्मृताः । इति भरतः ॥
केषाञ्चिन्मतेद्वादश । ते तु मन्वन्तरभेदे विभिन्ननामानः ।यथा, --“प्राणापानसमानाश्च उदानो व्यान एव च ।चक्षुः श्रोत्ररसा घ्राणस्पर्शौ बुद्धिर्म्मनस्तथा ।द्वादशैते तु तुषिता देवाः स्वारोचिषेऽन्तरे ॥
”इति सारसुन्दरी ॥
(यथाच विष्णुपुराणे । १ । १५ । १२७-१३३ ।“पूर्व्वमन्वन्तरे श्रेष्ठा द्वादशासन् सुरोत्तमाः ।तुषिता नाम तेऽन्योन्यमूचुर्वैवस्वतेऽन्तरे ॥
उपस्थितेऽतियशसश्चाक्षुषस्यान्तरे मनोः ।समवायीकृताः सर्व्वे समागम्य परस्परम् ॥
आगच्छत द्रुतं देवा अदितिं संप्रविश्य वै ।मन्वन्तरे प्रसूयामस्तन्नः श्रेयो भविष्यति ॥
एवमुक्त्वा तु ते सर्व्वे चाक्षुषस्यान्तरे मनोः ।मारीचात् कश्यपात् जातास्तेऽदित्या दक्षकन्यया ।तत्र विष्णुश्च शक्रश्च जज्ञाते पुनरेव च ।अर्य्यमा चैव धाता च त्वष्टा पूषा तथैव च ॥
विवस्वान् सविता चैव मित्रो वरुण एव च ।अंशो भगश्चादितिजा आदित्या द्वादश स्मृताः ॥
चाक्षुषष्यान्तरे पूर्व्वमासन् ये तुषिताः सुराः ।वैवस्वतेऽन्तरे ते वै आदित्या द्वादश स्मृताः ॥
”तथा च मत्स्यपुराणे । ६ । ३ -- ४ ।“तुषिता नाम ये देवाश्चाक्षुषस्यान्तरे मनोः ।वैवस्वतेऽन्तरे चैते आदित्या द्वादश स्मृताः ॥
इन्द्रो धाता भगस्त्वष्टा मित्रोऽथ वरुणो यमः ।विवस्वान् सविता पूषा अंशुमान् विष्णुरेव च ॥
”तथा, भागवते । ४ । १ । ७ ।“तोषः प्रतोषः सन्तोषो भद्रः शान्तिरिडस्पतिः ।इध्मः कविर्विभुः स्वाहा सुदेवो रोचनो द्बिषट् ।तुषिता नाम ते देवा आसन् सायम्भुवान्तरे ॥
”)