तुषार (tuSAra)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 तुषार mfn.
   (-रः-रा-रं) Cold,  frigid,  frosty.
	 m.
  (-रः)
	 1. Frost.
	 2. Cold.
	 3.
Thin rain,  mist.
	 4. Ice or snow.
	 5. The name of a country.
 E.
  तुष्
to please,  Unadi affix आरन्.

Capeller Eng

English

 तुषार a.
  cold
 m.
  frost,  rime,  dew,  ice,  snow. 

Yates

English

 तुषार (रः) 1.
m.
  Frost
 cold
 ice
mist
 a country.
a. Cold,  frosty.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

तुषार 	-	 tuSAra 	-	 m.
  	-	 spray
तुषार 	-	 tuSAra 	-	 adj.
  	-	  chilly  [ met. ]
तुषार 	-	 tuSAra 	-	 adj.
  	-	  cold
तुषार 	-	 tuSAra 	-	 adj.
  	-	  frigid
तुषार 	-	 tuSAra 	-	 m.
  	-	  rain
तुषार 	-	 tuSAra 	-	 m.
  	-	  ice
तुषार 	-	 tuSAra 	-	 m.
  	-	  camphor
तुषार 	-	 tuSAra 	-	 m.
  	-	  mist
तुषार 	-	 tuSAra 	-	 m.
  	-	  snow
तुषार 	-	 tuSAra 	-	 m.
  	-	  thin rain
तुषार 	-	 tuSAra 	-	 m.
  	-	  frost
तुषार 	-	 tuSAra 	-	 m.
  	-	  kind of camphor
तुषार 	-	 tuSAra 	-	 m.
  	-	  thin shower
तुषार 	-	 tuSAra 	-	 m.
  	-	  cold water spray
तुषार 	-	 tuSAra 	-	 m.
  	-	  dew
तुषार-जन 	-	 tuSAra-jana 	-	 m.
  	-	  cryo-gen  [ freezing mixture ]
तुषार-, श्यान- 	-	 tuSAra-, zyAna- 	-	  cry-  [ Gk. kryos icy cold ]

 
   तुषार  tuSAra  m.
    spray    
   शीकर  zIkara  m.
    spray     
   कण  kaNa m.
   spray   
   पल्लव  pallava m.
 n.
   spray    
   अभिप्रुषायति  { अभि- प्रुषाय् }  abhipruSAyati  { abhi- pruSAy } verb denom.   spray   
   शीकरिन्  zIkarin adj.
   scattering spray    
   तुषार  tuSAra m.
   cold water spray   
   शीकरार्द्र  zIkarArdra adj.
   wet with rain or spray    
   शीकरौघ  zIkaraugha adj.
   having much spray or fine rain     
            

Wilson

English

 तुषार
mfn.
   (-रः-रा-रं) Cold,  frigid,  frosty.
m.
  (-रः)
1 Frost.
2 Cold.
3 Thin rain,  mist.
4 Ice or snow.
5 The name of a country.
E.
  तुष to please,  Uṇādi affix आरन्.

Apte

English

तुषार [tuṣāra],  a.
  [तुष्-आरन् किञ्च Uṇ.*
  3.139.] Cold
 frigid,  frosty or dewy
 अपां हि तृप्ताय न वारिधारा स्वादुः सुगन्धिः स्वदते तुषारा N.*
  3.93
 Śi.*
  9.7.

रः Frost,  cold
 तुषार- वृष्टिक्षतपद्मसम्पदाम् Ku.*
  5.27.

Ice,  snow
 पदं तुषारस्रुति- धौतरक्तम् Ku.*
  1.6
 प्रपतत्तुषारो हेमन्तकालः Ṛs.*
  4.1.

Dew
 R.*
  14.84
 Ś.*
  5.19.

Mist,  thin rain,  spray,  especially of cold water
 पृक्तस्तुषारैर्गिरिनिर्झराणाम् R.*
  2.13
9.68
 U.*
  5.3.

A kind of camphor.

A kind of horse
 ताजिताः खुरशालाश्च तुषाराश्चोत्तमा हयाः Aśvachikitsā. Comp.
   -अद्रिः,  -गिरिः,  -पर्वतः the Himālaya mountain
 ते तुषाराद्रिवाताः Me.*
  19.

करः the moon. 

camphor.-कणः a dew-drop,  an icicle,  hoar-frost
 इतरा तु जलापात- तुषारकणनश्वरी Ks.*
  19.5. -कालः winter. -किरणः,  रश्मिः the moon
 Amaru.*
  49
 कलया तुषारकिरणस्य पुरः Śi.*
  9.27.-गौर a.
 

white as snow.

white with snow. (-रः) camphor.

Apte 1890

English

 तुषार a. [तुष्-आरन् किच्च Uṇ. 3. 139] Cold,  frigid,  frosty or dewy
 अपां हि तृप्ताय न वारिधारा स्वादुः सुगंधिः स्वदते तुषारा N. 3. 93
 Śi. 9. 7. 
रः 1 Frost,  cold
 Ku. 5. 27. 
2 Ice,  snow
 Ku. 1. 6
 Rs. 4. 1. 
3 Dew
 R. 14. 84
 Ś. 5. 19. 
4 Mist,  thin rain,  spray,  especially of cold water
 पृक्तस्तुषारैर्गिरिनिर्झराणां R. 2. 13
 9. 68
 U. 5. 3. 
5 A kind of camphor. 
Comp. 
अद्रिः,  
गिरिः,  
पर्वतः the Himālaya mountain
 ते तुषाराद्रिवाताः Me. 107. 
करः {1} the moon. {2} camphor. 
कणः a dewdrop,  an icicle,  hoar-frost. 
कालः winter. 
किरणः,  
रश्मिः the moon
 Amaru. 49
 Śi. 9. 27. 
गौर a. {1} white as snow. {2} white with snow. (
रः) camphor. 

Monier Williams Cologne

English

 तुषार mf(आ)n.  cold,  frigid,  Ragh.
 
 Naiṣ.

 तुषार m.
  sg. and pl.
  frost,  cold,  snow,  mist,  dew,  thin rain,  MBh.
   &c.
  

 =
  -कण,  Śiś.
  vi,  24

 camphor,  Bhpr.
  

 pl.
  for तुख्°.

Monier Williams 1872

English

 तुषार तुषार,  अस्,  आ,  अम् (said to be fr. rt.
तुष्),  cold,  frigid,  frosty,  dewy
 (अस्),  m. frost, 
cold
 ice,  snow,  mist,  dew,  thin rain
 N. of a place
mentioned in the Śrī-ṣavāyaṇa or part of the
Romaka-siddhānta
 (आस्),  m. pl.,  N. of a race
 [cf.
तुहिन
 cf. also Angl. Sax. thystre,  thystrian, 
theostre,  theosterlic.]
—तुषार-कण,  अस्,  m. a
dew-drop,  an icicle,  hoar frost.
—तुषार-काल,  अस्, 
m. winter,  the cold season.
—तुषार-किरण,  अस्, 
m. the moon (‘having cold rays’).
—तुषार-गिरि, 
इस्,  m. the snowy mountain,  the Himālaya.
—तुषा-
र-गौर,  अस्,  ई,  अम्,  white as snow,  white with
snow
 camphor.
—तुषार-रश्मि,  इस्,  m. the moon
[cf. तुषार-किरण।]
—तुषाराद्रि (°र-अद्°),  इस्, 
m. or तुषार-पर्वत or तुषार-शैल,  अस्,  m.
the Himālaya mountain.

Macdonell

English

 तुषार tuṣ-āra,  a.
  cold
 m.
  sg. and% pl.
  (hoar)-frost,  🞄snow
 dew
 spray
 mist: -kaṇa,  m.
  🞄snow-flake
 -kara,  -kiraṇa,  m.
  (cool-rayed),  🞄moon
 -gaura,  m.
  camphor (white as snow)
 🞄-dyuti,  m.
  moon
 -patana,  n.
  snowfall
 -mūrti,  m.
  moon
 -raśmi,  m.
  id.
 -varṣa,  m.
  🞄snowfall
 -varṣin,  a.
  snowing
 -śikharin,  🞄m.  Himālaya
 -śaila,  m.
  id..

Benfey

English

 तुषार तुष् + आर, 
 I. adj.
 ,  f.
  रा,  Cold, 
Naiṣ. 3,  93.
 II. m.
 
 1. Mist,  MBh. 9, 
3632.
 2. Thin rain,  Ragh. 2,  13.
 3.
Dew,  Śāk. d. 115.
 4. Hoar frost,  Ṛt.
4,  1.
 5. Snow,  Megh. 53.
 6. see तुखार।

Hindi

(पु) बर्फ / बर्फ

Apte Hindi

Hindi

तुषारः
पुं*
  - -
विन्ध्याचल पर रहने वाली एक जाति के लोग

तुषार
वि* - तुष + आरक्
"ठण्डा,  शीतल,  तुषाराच्छन्न,  ओस से युक्त"

तुषारः
पुं*
  - -
"कोहरा,  पाला"

तुषारः
पुं*
  - -
"बर्फ,  हिम"

तुषारः
पुं*
  - -
ओस

तुषारः
पुं*
  - -
"धुन्द,  क्षीणवर्षा,  फुहार,  ठण्डे पानी की बौछार"

तुषारः
पुं*
  - -
एक प्रकार का कपूर

Shabdartha Kaustubha

Kannada

तुषार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಿಮ /ಮಂಜು
निष्पत्तिः - > तुष (तुष्टौ) - "आरन्" (उ० ३-१-१३९)
प्रयोगाः - > "पदं तुषारस्रुतिधौतरक्तं यस्मिन्नदृष्ट्वापि हतद्विपानाम्"
उल्लेखाः - > कुमा० १-६
तुषार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶೀಕರ /ಹಿಮದ ತುಂತುರು /ಹಿಮದ ಕಣ
प्रयोगाः - > "समानकान्तीनि तुषारभूषणैः सरोरुहैरस्फुटपत्रपङ्क्तिभिः"
उल्लेखाः - > किरा० ८-२५
विस्तारः - > "तुषारस्तु शीतले शीकरे हिमे" - मेदि० ।
तुषार
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಶೀತಲವಾದ /ತಣ್ಣಗಿರುವ

L R Vaidya

English

 tuzAra {% m. %} A race of people inhabiting the Vindhya mountain,  Vikr.Ch.xviii.93.

 tuzAra {% (I) a. (f. रा) %} Cold,  frigid,  dewy,  अपां हि तृप्ताय न वारिधारा स्वादुः सुगंधिः स्वदते तुषारा Na.iii.93.

 tuzAra {% (II) m. %} 1. Frost,  cold
ice,  snow,  K.S.i.6,  Megh.i.52
dew
spray,  especially of cold water,  आचचाम सतुषारशीकरः R.ix.68,  ii.13
a kind of camphor.

Bopp

Latin

 तुषार m. pruina,  nix,  gelu. RAGH. 9. 68. 14. 84.
 R. Schl. I.
49. 17.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

तुषार
पु
तुषार,  क्षुद्रपाषाण,  शीत
तुषारः क्षुद्रपाषाणे तुषारः शीत उच्यते ॥ ४५ ॥
verse 2.1.1.45
page 0010

Sanskrit Tibetan

Tibetan

kha ba
१) अवश्याय २) तिकत ३) तिकतक ४) तुषार ५) हिम

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
अवश्यायस्तु तुहिनं प्रालेयं मिहिका हिमम् ।
स्थान्नीहारस्तुषारश्च हिमानी तु महद्धिमम् ॥ १०७२ ॥
-wordlist-
 
अवश्याय (पुं),  तुहिन (क्ली),  प्रालेय (क्ली),  मिहिका (स्त्री),  हिम (पुंक्ली),  नीहार (पुंक्ली),  तुषार (पुंक्ली),  हिमानी (स्त्री),  महद्धिम (क्ली)

--source--
 
शीते तुषारः शिशिरः सुशीमः शीतलो जडः ।
हिमोऽथोष्णे तिग्मस्तीक्ष्णस्तीव्रश्चण्डः खरः पटुः ॥ १३८५ ॥
-wordlist-
 
शीत (पुं),  तुषार (पुं),  शिशिर (पुं),  सुशीम (पुं),  शीतल (पुं),  जड (पुं),  हिम (पुं),  शीत (त्रि),  तुषार (त्रि),  शिशिर (त्रि),  सुशीम (त्रि),  शीतल (त्रि),  जड (त्रि),  हिम (त्रि),  उष्ण (पुं),  तिग्म (पुं),  तीव्र (पुं),  तीक्ष्ण (पुं),  चण्ड (पुं),  खर (पुं),  पटु (पुं),  उष्ण (त्रि),  तिग्म (त्रि),  तीव्र (त्रि),  तीक्ष्ण (त्रि),  चण्ड (त्रि),  खर (त्रि),  पटु (त्रि)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

प्रालेय
प्रालेय,  अवश्याय,  तुहिन,  शिशिर,  हिम,  तुषार,  मिहिका,  नीहार
प्रालेयमवश्यायस्तुहिनं शिशिरं हिमं तुषारं च ।
मिहिका स्यान्नीहारो हिमसंघातो हिमानी च ॥ ६५० ॥
verse 3.1.1.650
page 0074

नाममाला

Sanskrit

अवश्याय,  तुषार,  प्रालेय,  तुहिन,  हिम,  नीहार
अवश्यायं तुषारं च प्रालेयं तुहिनं हिमम् ।
नीहारं तत्करं विद्धि मृगाङ्कं रोहिणीपतिम् ॥ १७९ ॥
verse 0.1.1.179
page 0086

Mahabharata

English

Tushāra,  pl. (ºāḥ),  a people. § 295 (Dyūtap.): II,  51,  1850 (only B.,  C. has Tukhº,  brought tribute to Yudhishṭhira).--§ 342 (Indralokābhigamanap.): III,  51,  1991 (had been present at the rājasūya of Yudhishṭhira).--§ 449 (Ājagarap.): III,  177,  †12350 (in the north).--§ 583 (Bhīshmavadhap.): VI,  75,  3297 (in the army of Duryodhana).--§ 608 (Karṇap.): VIII,  73,  3652 (have been vanquished by Arjuna in the battle)
 88,  4506 (only B.).-§ 641 (Rājadh.): XII,  65,  2429 (among the low and barbarous peoples).

पुराणम्

English

तुषार / TUṢĀRA. A place of habitation of ancient bhārata. Scholars are of opinion that the present Tukhāristan was the ancient tuṣāra. The people of this place used to be called Tuṣāras and their King tuṣāra. The King of tuṣāra was the store-keeper during the Rājasūyayajña of yudhiṣṭhira,  (Chapter 51,  Vana Parva). The pāṇḍavas during their exile crossed this country of tuṣāra on their way to dvaitavana from the mountain of gandhamādana. During the great battle,  the Tuṣāras arrayed themselves on the right side of the krauñca vyūha (an army formation in the shape of a stork) constructed by bhīṣma. (Śloka 21,  Chapter 75,  bhīṣma Parva). There is a statement in Chapter 65 of śānti Parva that a barbarous tribe called Tuṣāras lived in the country of māndhātā.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 तुषारः,  पुं,
   (तुष्यत्यनेन शस्यादिरिति । तुष तुष्टौ+ “तुषारादयश्च ।” उणां ३ । १३९ । इतिआरन् स च कित् ।) हिमम् । (यथा,  ऋतु-संहारे । ४ । १ ।“विलीनपद्मः प्रपतत्तुषारोहेमन्तकालः समुपागतः प्रिये ! ॥
”तौषारलक्षणगुणाश्च यथा,  --“अपि नद्याः समुद्रान्ते वह्निरापस्तदुद्भवाः ।धूमावयवनिर्मुक्तास्तुषाराख्यास्तु ताः स्मृताः ॥
अपि नद्याः समुद्रान्ते वह्निः नदीमारभ्य समुद्र-पर्य्यन्ते वह्निरास्ते तदुद्भवाः । वह्निभवा धूमा-वयवनिर्मुक्ता धूमांशरहिताः । आपस्तुषा-राख्याः । तुष इति लोके । तुषार इति च ।अपथ्याः प्राणिनां प्रायः भूरुहाणान्तु न हिताः ।तुषाराम्बु हिमं रूक्षं स्याद्वातलमपित्तलम् ।कफोरुस्तम्भकण्ठाग्निमेहगण्डादिरोगनुत् ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे द्बितीये भागे ॥
)देशभेदः । (तद्देशोद्भवे,  पुं भूस्नि । यथा, मात्स्ये । १२० । ४५ ।“तुषारान् वर्वरान् कारान् पह्नवान् पारदान्शकान् ॥
”)शीकरः । हिमभेदः । इति हेमचन्द्रः । ६ । २१ ॥
(यथा,  माघे । १ । १५ ।“न यावदेतावुदपश्यदुत्थितौजनस्तुषाराञ्जनपर्व्वताविव ॥
”)कर्पूरभेदः । इति राजनिर्घण्टः ॥
 शीतले,  त्रि ।यथा,  नैषधे । ३ । ९३ ।“अपां हि तृप्ताय न वारिधारास्वादुः सुगन्धिः स्वदते तुषारा ॥
”

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 तुखा(षा)र पु०
  विन्ध्यपर्वतस्थे जातिभेदे । “ये चान्ये विन्ध्यनि-लतास्तुखा(षा)रास्तुम्बरास्तथा । अधर्म्मरुचयस्तात! विद्धितान् वेणसम्भवान्” हरिवं० ५ अ० ।

 तुषार पु०
  तोषयति तुष--अन्तर्भूतण्यर्यात् आरन् किच्च ।१ देशभेदे । (त्खार) शब्दे दृश्यम् तत्र तुखारा इत्यत्रतुषारा इति पाठान्तारम् । २ हिमकणभेदे नीहारेहेमच० । ३ शीतलस्पर्शे अमरः ४ तष्ट्वति त्रि०
  ।“अपां हि तृप्ताय न वारिधारा स्वादुः सुगन्धिः खदतेतुषारा” नैष० “प्रपतत् तुषारो हेमन्तकालः” ऋतुस०५ कर्पूरभेदे राजनि० । “जनस्तुषाराञ्जगपर्वताविय”“स्यपनवारितुषारभृतस्तनाः” माघः । “आचचाम सतु-षारशीकरः” रघुः । “पदं तुषारस्रुतिधौतरक्तम्”कुमा० । “लथुतुषारतुषारजलश्च्युतम्” किरा० ।

Capeller

German

 तुषार kalt
 m.
  Frost,  Reif,  Tau,  Schnee.

Burnouf

French

 तुषार तुषार a. froid,  glacial. -- S. m.
  froid,  froidure
		 glace
 neige
 gelée blanche
 brouillard,  pluie fine et froide
 en
gén.  frimas.

Stchoupak

French

 तुषार-
 a. froid,  frais 
 m.
  sg. ou pl.
  froid, 
 froidure, 
frimas,  gelée 
 neige,  givre,  brume,  pluie fine,  bruine,  rosée 
 v. aussi
तुखार-।
°कण- m.
  goutte de rosée,  flocon de neige,  glaçon. 
°कर- °किरण- (astre aux rayons froids) m.
  lune.
°काल- m.
  hiver.
°गिरि- (montagne neigeuse) m.
  Himâlaya.
°गौर- m.
  camphre.
°पतन- nt. chute de neige.
°मूर्ति- m.
  = °कर-।
°वर्षिन्- a. faisant tomber la neige.
°शिखरिन्- °शैल- तुषाराद्रि- m.
  = °गिरि-।
°संघात- m.
  glace.
°स्रुति- f.
  = °पतन-।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.