| YouTube Channel

तुल्य (tulya)

 
शब्दसागरः
English
तुल्य
mfn.
(-ल्यः-ल्या-ल्यं) Like, resembling, equal or analogous to.
E.
तुला
resemblance, and यत्
aff.
Capeller Eng
English
तुल्य
a.
equal in (instr. or
loc.
), to (instr. ±सह,
gen.
, or —°), like, resembling, similar. °— &
n.
adv.
similarly, in
like manner as (instr. or —°).
Yates
English
तुल्य (ल्यः-ल्या-ल्यं)
a. Like.
Spoken Sanskrit
English
तुल्य tulya
adj.
of the same kind
तुल्य tulya
adj.
even
तुल्य tulya
adj.
similar
तुल्य tulya
adj.
fit for
तुल्य tulya
adj.
like
तुल्य tulya
adj.
of the same kind or class or number or value
तुल्य tulya
adj.
equal to
तुल्य tulya
adj.
comparable
तुल्य tulya
n.
contemporaneously
Wilson
English
तुल्य
mfn.
(-ल्यः-ल्या-ल्यं) Like, resembling, equal or analogous to.
E.
तुला resemblance, and यत्
aff.
Apte
English
तुल्य [tulya],
a.
[तुलया संमितं यत्]
Of the same kind or class, well-matched, similar, like, equal, resembling (with
gen.
,
instr.
or in
comp.
)
Ms.*
4.86
Y.*
2.77
R.*
2.35 (v. l. )
12.8
लोकेन भावी पितुरेव तुल्यः संभावितो मालिपरिग्रहात् सः 18.38.
Fit for.
Identical, same.
Indifferent. -ल्यम्
ind.
Simultaneously
ययोर्मृत्यु- र्विवासश्च त्वकृते तुल्यमागतौ
Rām.*
2.74.3.
Equally, in a like manner.
Comp.
-कक्ष
a.
equal to
यदि तत्तुल्य- कक्षो$त्र भवान् धुरि युज्यते
Ve.*
3.26. -दर्शन
a.
regarding with the same or indifferent eyes
चक्रुः कृपां यद्यपि तुल्य- दर्शनाः
Bhāg.*
1.5.24. -नक्तंदिन
a.
having equal days and nights.
not distinguishing between day and night
ताप्यमानः बभ्राम तुल्यनक्तंदिनश्चिरम्
Ks.*
11.28.-निन्दास्तुति
a.
indifferent to blame or praise
Bg.*
12.19. -न्याय
a.
that to which the same principle or rule is applicable, a similar (case)
तदेतद् न्यायपूर्वकं लिङ्गमेकत्रापि दृश्यमानं तुल्यन्यायानां सर्वेषां धर्मवक्तां ज्ञापयति ŚB. on MS.* 7.4.12. -पाक
a.
Having equal heat, being equally heated
यथा स्थाल्यां तुल्यपाकानामेकमुपमृद्यमन्येषामपि सिद्धतां जानाति ŚB. on MS.* 7.4.12. -पानम् drinking together, compotation. -भावना (in arith.) combination of like sets of magnitude. -मूल्य
a.
of equal value.-योगिता (in
Rhet.
) Equal Pairing, a figure of speech, a combination of several objects having the same attribute, the objects being either all relevant or all irrelevant
नियतानां सकृद्धर्मः सा पुनस्तुल्ययोगिता K.
P.*
1
cf.
Chandr.*
5.41. -रूप
a.
like, similar, analogous. -शुद्धिf. equal substraction. -शोधनम् reducing an equation by removing the like terms on both sides.
Apte 1890
English
तुल्य a. [तुलया संमितं यत्] 1 Of the same kind or class, well-matched, similar, like, equal, resembling (with gen., instr., or in comp.)
Ms. 4. 86
Y. 2. 77
R. 2. 35, 12. 80, 18. 38.
2 Fit for.
3 Identical, same.
4 Indifferent.
Comp.
दर्शन a. regarding with the same or indifferent eyes.
पानं drinking together, compotation.
भावना (in arith.) combination of like sets of magnitude.
योगिता (in Rhet.) a figure of speech, a combination of several objects having the same attribute, the objects being either all relevant or all irrelevant
नियतानां सकृद्धर्मः सा पुनस्तुल्ययोगिता K. P. 10
cf. Chandr. 5. 41.
रूप a. like, similar, analogous.
शुद्धि f. equal subtraction.
शोधनं reducing an equation by removing the like terms on both sides.
Monier Williams Cologne
English
तुल्य mf(आ)n. (in comp. accent,
Pāṇ.
vi, 2, 2) equal to, of the same kind or class or number or value, similar, comparable, like (with instr. or
gen.
[cf. ii, 3, 72] or ifc.
e.g. तेन [Mn. iv, 86] or एतस्य [KaṭhUp. i, 22] or एतत्- [24], ‘equal to him’),
KātyŚr.
Lāṭy.
Pāṇ.
&c.
fit for (instr.),
Sūryas.
xiv, 6
even,
VarBṛ.
iv, 21
तुल्य
n.
N.
of a dance
Monier Williams 1872
English
तुल्य, अस्, आ, अम्, equal to, of the same kind or
class, well matched, similar, comparable, equally
valuable or precious, like, resembling (with gen. or
inst., e. g. तुल्य एतस्य, equal to him
प्राणैस्
तुल्या, a woman as dear as life
or with the crude form
in comp., e. g. अमृत-तुल्य, similar to the immor-
tals or to nectar
एतत्-तुल्य, equal to this man)
fit
for (with inst.)
even, same
indifferent
(अम्), ind.
equally, similarly, in like manner
(अस्), m., N. of
a Gandharva.
—तुल्य-ता, f. or तुल्य-त्व, अम्, n.
equality, likeness, sameness, resemblance (with inst.,
e. g. वयसा तुल्यता, equality in age)
equality of
place, conjunction (in astronomy)
दृक्-तुल्यता,
conformity with any observed place.
—तुल्य-तेजस्,
आस्, आस्, अस्, equal in splendor.
—तुल्य-दर्शन,
अस्, आ, अम्, regarding with equal or indifferent eyes.
—तुल्य-पान, अम्, n. drinking together, compota-
tion.
—तुल्य-बल, अस्, आ, अम्, of equal strength.
—तु-
ल्य-भावना, f. (in arithm. or algebra) combination of
like or analogous sets of magnitude.
—तुल्य-मूल्य,
अस्, आ, अम्, of equal value.
—तुल्य-योगिता, f. ‘com-
bination of equal actions or qualities, a figure in
rhetoric.
—तुल्य-रूप, अस्, or ई, अम्, of like or
equal form
like, similar, analogous.
—तुल्य-लक्-
षणा, f. a particular figure in rhetoric.
—तुल्य-
वंश, अस्, आ, अम्, equal in race, of equal race.
—तु-
ल्य-विक्रम, अस्, आ, अम्, of equal prowess.
—तुल्य-
वीर्य, अस्, आ, अम्, of equal strength.
—तुल्य-वृत्ति,
इस्, इस्, इ, following the same or similar occupation.
—तुल्य-शस्, ind. in equal parts.
—तुल्य-शुद्धि,
इस्, f. equal subtraction, transposition (in arithmetic).
—तुल्य-शोधन, अम्, n. reducing an equation by
removing the like magnitudes on both sides.
—तु-
ल्याकृति (°य-आक्°), इस्, इस्, इ, of the same form,
alike.
—तुल्यातुल्य, अस्, आ, अम्, similar and dis-
similar, like and unlike.
—तुल्यानुमान (°य-अन्°),
अम्, n. like inference, a parallel case.
—तुल्योद्योग
(°य-उद्°), अस्, आ, अम्, equal in labours or exertions.
तुल्य तुल्य। See above.
Macdonell
English
तुल्य túl-ya,
a.
balancing, equal, similar (to, 🞄in. , g., —°
in, in. , lc., or rarely —°)
of the 🞄same caste
of like account, indifferent
-m 🞄or °—, ad..
Benfey
English
तुल्य तुल्य, i. e. तुला + य,
adj.
,
f.
या,
1. Equal, Brāhmaṇ. 1, 31
with the
gen. Rām. 1, 7, 17
and the instr.
Man. 4, 86.
2. Indifferent, Bhāg. P.
1, 5, 24.
3. Being of the same class,
Man. 8, 364.
4. °यम्, adv. Equally,
Rām. 6, 90, 31.
--
Comp.
मास-,
adj.
,
f.
या, equal to the number of months, Man.
5, 66.
शरीर-,
adj.
dear as one's person.
Hindi
Hindi
तुलनीय
Apte Hindi
Hindi
तुल्य
वि* - तुलया संमितं यत्
"समान प्रकार या श्रेणी का, संतुलित, समान, सदृश, अनुरुप"
तुल्य
वि* - -
योग्य
तुल्य
वि* - -
"समरुप, वही"
तुल्य
वि* - -
समदर्शी
तुल्य
वि* - तुलया संमितं यत्
"उसी प्रकार का वैसा ही, मिलता-जुलता"
तुल्य
वि* - तुलया संमितं यत्
उपयुक्त
तुल्य
वि* - तुलया संमितं यत्
"अभिन्न, वही"
तुल्यम्
अ* - -
एक साथ
तुल्यम्
अ* - -
समान रूप से
Shabdartha Kaustubha
Kannada
तुल्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸದೃಶವಾದ /ಸಮಾನವಾದ
निष्पत्तिः - > "यत्" (४-४-९१)
व्युत्पत्तिः - > तुलया सम्मितः
प्रयोगाः - > "तुल्यरूपमसितोत्पलमक्ष्णोः कर्नगं निरुपकारि विदित्वा"
उल्लेखाः - > किरा० ९-६१
तुल्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅದೇ ಆಗಿರುವ /ಒಂದೇ ಆಗಿರುವ
L R Vaidya
English
tulya {% a. (f. ल्या) %} 1. Of the same kind or class, well-matched, similar, like, (with an inst. or gen.), R.ii.35, xii.80, xviii.38
2. fit for
3. identical, same
4. indifferent.
Bopp
Latin
तुल्य (a praec. s. य) aequalis, similis, c. instr. N. 4. 6. DR.
6. 12.
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
कल्प
पु
कल्प, न्याय, तुल्य, विधि, काल, चित्त, दण्ड
न्याये तुल्ये विधौ काले चित्ते दण्डे कल्पवाक्
verse 2.1.1.10
page 0008
Edgerton Buddhist Hybrid
English
tulya, adj., used in a peculiar sense in SP, and as I think misunderstood by Burnouf and Kern: equal in the sense of equally available, open to choice (said of different forms of dharma, religion, and specifically thinking of the three yānas): tulye (so with Kashgar rec., text tulya-)nāma dharmadhātupraveśe SP 〔60.8〕 (prose), when entrance into the sphere of religion is, after all (nāma), alike (all the same, open to free choice)
the sequel complains that the speaker has been given only the hīna yāna by the Buddha
tulyeṣu dharmeṣu SP 〔61.12〕
〔62.2〕 (both vss). Chinese versions confirm this interpretation.
Indian Epigraphical Glossary
English
tulya (SITI), literally, ‘equal’
a true copy.
Lanman
English
tulya, a. keeping the balance with
equal
to
like. [tulā, 1212d 4 end.]
Abhyankara Grammar
English
तुल्य similar in articulation
savarna
cf. R. T. 168.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
[तुल्य] , तुल्यम् Adv. gleichzeitig, Dharmaśarm. 17, 14.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
तुल्य
adjective
यः तुलितः।
"अस्मिन् स्यूते तुल्यं धान्यम् अस्ति।"
Synonyms:
सदृश, तुल्य, सम, समान
adjective
सधर्मी।
"तेन सदृशः अन्यः वीरः अत्र नास्ति।"
Synonyms:
सदृश, तुल्य
adjective
येषां गुणावगुणाः समानाः।
"सः मम सदृशः एव अस्ति।"
Synonyms:
समान, सदृश, सम, अनुरूप, प्रतिरूप, तुल्य, संनिभ, सवर्ण, सजातीय
adjective
समान इव दृश्यते असौ।
"चिन्तामणेस्तृणमणेश्च कृतं विधात्रा केनोभयोरपि मणित्वमदः समानम्।"
Synonyms:
तुल्य, सम, तद्वत्, तद्विध, तुल्यगुण, सदृश, तुल्यरूप, समानगुण
adjective
गुणाकारपरिमाणादिषु सादृश्ययुक्तः।
"भवान् मम पितुः तुल्यः।"
Synonyms:
तुल्य, तुलनीय, सम, सदृश, समान, सधर्म
adjective
सादृश्ययुक्तः।
"तुल्यैः जनैः सह संवादो भवति।"
Synonyms:
अनन्यरूप, अभिन्नरूप, सम, समान, समसमान, तुल्य, अनन्य, अभिन्न, अविभिन्न, अभेद, अपर, अविपरीत, निरस्तभेद, निर्विशेष
adjective
यद् रूपादिषु सदृशम्।
"तेन अनन्यरूपाः तिस्रः मूर्तयः क्रीताः।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
gcig pa
१) एक २) एकत्व ३) एक्य ४) तुल्य
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
तुल्यः समानः सदृक्षः सरूपः सदृशः समः
साधारणसधर्माणौ सवर्णः संनिभः सदृक् १४६१
-wordlist-
तुल्य (पुं), समान (पुं), सदृक्ष (पुं), सरूप (पुं), सदृश (पुं), सम (पुं), साधारण (पुं), सधर्मन् (पुं), सवर्ण (पुं), सन्निभ (पुं), सदृश् (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
सदृश्
सदृश्, समान, सदृश, सदृक्ष, प्रख्य, प्रकाश, प्रतिम, प्रकार, तुल्य, सम, सन्निभ
सदृक् समानः सदृशः सदृक्षः,
प्रख्यः प्रकाशः प्रतिमः प्रकारः
तुल्यः समः सन्निभ इत्यभिन्नाः,
शब्दाः प्रयोगेषु गवेषणीयाः ६९४
verse 4.1.1.694
page 0080
नाममाला
Sanskrit
सम, सवर्ण, सज्ञाति, सदृक्ष, सदृश, सदृश्, तुल्य, सधर्म, सरूप, तुला, कक्षा, उपमा, विधा
समः सवर्णः सज्ञातिः सदृक्षः सदृशः सदृक्
तुल्यः सधर्मरूपश्च तुला कक्षोपमा विधा १३६
verse 0.1.1.136
page 0068
Tamil
Tamil
துல்ய : ஒப்பான, ஒரே விதமான, ஒரே வகையான, தகுதியுள்ள.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
तुल्यः, त्रि, (तुलया सम्मितः “नौवयोधर्म्मेति ।”४ ९१ इति यत् ।) सादृश्ययुक्तः तत्-पर्य्यायः समः सदृक्षः सदृशः सदृक् ५साधारणः समानः इत्यमरः १० ३७
सधर्म्मः सम्मितः स्वरूपः १० इति जटा-धरः
(यथा, पञ्चतन्त्रे २७८ ।“तुल्यार्थं तुल्यसामर्थ्यं मर्म्मज्ञं व्यवसायिनम् ।अर्द्धराज्यहरं भृत्यं यो हन्यात् हन्यते
”)उत्तरपदस्थास्तुल्यवाचका यथा निभः १सङ्काशः नीकाशः प्रतीकाशः उपमा ।इत्यमरः १० ३८
भूतः रूपः ७कल्पः इति भरतः
प्रभः इति शब्द-रत्नावली
(पुं, स्वनामख्यातो गन्धर्व्वविशेषः ।यथा, महाभारते १०१ ।“गन्धर्व्वराजो बलवांस्तुल्यनामाभ्ययात्तदा
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
तुल्य
त्रि०
तुलया सम्मितं यत् सदृशे अमरः “सकामांदूषयंस्तुल्यो बधं प्राप्नुयान्नरः” “सकामां दूषयं स्तु-ण्षोनाङ्गुलिच्छेदमाप्नुयात् मनुः” “कुम्भकर्णः कपीन्द्रेणतुल्यावस्थः स्वसुःकृतः” रघुः
Capeller
German
तुल्य das Gleichgewicht haltend, gleichartig
gleichbedeutend, entsprechend,
gleich dem (Instr., Gen. o. —°), gleich
an (Instr., Loc. o.—°).
n.
u. °— adv.
Abstr.
°ता f,
°त्व
n.
Burnouf
French
तुल्य तुल्य a. (तुला
sfx. य) égal, semblable,
analogue.
तुल्यतेजस् a. égal en splendeur.
Stchoupak
French
तुल्य-
a. égal, équivalent, homogène, identique, similaire, de la
même espèce, de la même catégorie, comparable, pareil à (instr. gén.
ifc.)
-अम् également, d'une manière analogue, de même
à la fois
-ता-
f.
-त्व- nt. égalité, ressemblance avec (instr. ifc.).
°काल- °कालीय- a. contemporain de (instr.).
°कुल्य-
m.
membre de la même famille, parent.
°दर्शन- a. qui regarde avec les mêmes yeux, avec indifférence.
°नक्तं-दिन- a. qui ne fait pas de distinction entre le jour et la
nuit.
°नामन्- a. homonyme.
°निन्दा-स्तुति- a. indifférent au blâme et à l'éloge.
°प्रभाव- a. d'une puissance égale.
°प्रियाप्रिय- a. qui considère du même œil le plaisant et le
déplaisant.
°भाग्य- a. qui a la même destinée.
°रूप- a. identique, ressemblant.
°वंश- a. d'une race, d'une noblesse égale à (gén. ).
°शील- a. qui se comporte de la même manière
-ता-
f.
identité de conduite.
तुल्यान्तरम् adv. à intervalles égaux.
तुल्यार्थ- a. également riche
ayant le même sens.
तुल्यावस्थ- a. se trouvant dans les mêmes conditions que (gén. ).