तुमुल (tumula)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 तुमुल mn.  (-लः-लं)
	 1. Mingled or tumultuous combat.
	 2. Uproar, 
clangour,  tumult,  tumultuous sound or noise.
	 m.
  (-लः) Beleric
myrobalan. 
 E.
  तु a Sautra root,  to kill,  to injure,  &c. मुलक् affix
or with the vowel long तुमूल.
	 mn.  (-लः-लं) and ल being changed to
र,  तुमुर as above.

Capeller Eng

English

 तुमुल a.
  noisy,  tumultuous,  confused
 m.
  n.
  noise,  tumult, 
uproar. 

Spoken Sanskrit

English

तुमुल 	-	 tumula 	-	 adj.
  	-	  tumultuous
तुमुल 	-	 tumula 	-	 adj.
  	-	  noisy
तुमुल 	-	 tumula 	-	 adj.
  	-	  violent
तुमुल 	-	 tumula 	-	 m.
  	-	  bastard myrobalan tree  [ Terminalia Belerica - Bot. ]
तुमुल 	-	 tumula 	-	 n.
  	-	  confusion
तुमुल 	-	 tumula 	-	 n.
  	-	  tumultus
तुमुल 	-	 tumula 	-	 n.
  	-	  tumult
तुमुल 	-	 tumula 	-	 n.
  	-	  clatter

 
   तुमुल  tumula adj.
   noisy   
   उन्मुखर  unmukhara adj.
   noisy    
   उपब्दिमत्  upabdimat adj.
   noisy   
   उलूलि  ulUli adj.
   noisy    
   क्लन्द  klanda adj.
   noisy   
   क्नूत  knUta adj.
   noisy    
   घोषिन्  ghoSin adj.
   noisy   
   धुनिमत्  dhunimat adj.
   noisy    
   प्रक्ष्वेडित  prakSveDita adj.
   noisy   
   प्रक्ष्वेडितवत्  prakSveDitavat adj.
   noisy    
   मुखर  mukhara adj.
   noisy   
   शब्दवत्  zabdavat adj.
   noisy    
   शब्दिन्  zabdin adj.
   noisy   
   श्लोककृत्  zlokakRt adj.
   noisy    
   श्लोकिन्  zlokin adj.
   noisy   
   श्लोक्य  zlokya adj.
   noisy    
   संह्रादिन्  saMhrAdin adj.
   noisy   
   ह्रादिन्  hrAdin adj.
   noisy    
   स्वानिन्  svAnin adj.
   noisy   
   स्वरि  svari adj.
   noisy    
   स्वरितृ  svaritR adj.
   noisy   
   अनल्पघोष  analpaghoSa adj.
   very noisy    
   महिष्वनि  mahiSvani adj.
   very noisy   
   सुघोष  sughoSa adj.
   very noisy    
   संह्रादिकण्ठ  saMhrAdikaNTha m.
 n.
   noisy voice  
   अवष्वाण  avaSvANa m.
   noisy eating   
   वातिक  vAtika m.
   noisy talker  
   विष्वाण  viSvANa m.
   noisy eating   
   आडम्बर  ADambara m.
   noisy behaviour  
   सुनिनद  suninada adj.
   very noisy or loud   
   महाशब्द  mahAzabda adj.
   very noisy or loud  
   सुतुमुल  sutumula adj.
   very noisy or loud   
   ह्लादिन्  hlAdin adj.
   very noisy or loud  
   मुखरयति  { मुखरय }  mukharayati  { mukharaya } verb  make noisy or resonant   
   मुखरित  mukharita adj.
   rendered noisy. made resonant     
            

 
   तुमुल  tumula adj.
   noisy   
   उन्मुखर  unmukhara adj.
   noisy    
   उपब्दिमत्  upabdimat adj.
   noisy   
   उलूलि  ulUli adj.
   noisy    
   क्लन्द  klanda adj.
   noisy   
   क्नूत  knUta adj.
   noisy    
   घोषिन्  ghoSin adj.
   noisy   
   धुनिमत्  dhunimat adj.
   noisy    
   प्रक्ष्वेडित  prakSveDita adj.
   noisy   
   प्रक्ष्वेडितवत्  prakSveDitavat adj.
   noisy    
   मुखर  mukhara adj.
   noisy   
   शब्दवत्  zabdavat adj.
   noisy    
   शब्दिन्  zabdin adj.
   noisy   
   श्लोककृत्  zlokakRt adj.
   noisy    
   श्लोकिन्  zlokin adj.
   noisy   
   श्लोक्य  zlokya adj.
   noisy    
   संह्रादिन्  saMhrAdin adj.
   noisy   
   ह्रादिन्  hrAdin adj.
   noisy    
   स्वानिन्  svAnin adj.
   noisy   
   स्वरि  svari adj.
   noisy    
   स्वरितृ  svaritR adj.
   noisy   
   अनल्पघोष  analpaghoSa adj.
   very noisy    
   महिष्वनि  mahiSvani adj.
   very noisy   
   सुघोष  sughoSa adj.
   very noisy    
   संह्रादिकण्ठ  saMhrAdikaNTha m.
 n.
   noisy voice  
   अवष्वाण  avaSvANa m.
   noisy eating   
   वातिक  vAtika m.
   noisy talker  
   विष्वाण  viSvANa m.
   noisy eating   
   आडम्बर  ADambara m.
   noisy behaviour  
   सुनिनद  suninada adj.
   very noisy or loud   
   महाशब्द  mahAzabda adj.
   very noisy or loud  
   सुतुमुल  sutumula adj.
   very noisy or loud   
   ह्लादिन्  hlAdin adj.
   very noisy or loud  
   मुखरयति  { मुखरय }  mukharayati  { mukharaya } verb  make noisy or resonant   
   मुखरित  mukharita adj.
   rendered noisy. made resonant     
            

 
   तुमुल  tumula n.
   clatter    
   हयनिर्घोष  hayanirghoSa m.
   clatter of a horse's hoofs    

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 तुमुल
mn.  (-लः-लं)
1 Mingled or tumultuous combat.
2 Uproar,  clangour,  tumult,  tumultuous sound or noise.
m.
  (-लः) Beleric
myrobalan. 
E.
  तु a Sautra root,  to kill,  to injure,  &c. मुलक affix
 or with
the vowel long तुमूल.
mn.  (-लः-लं) and ल being changed to र, 
तुमुर as above.

Apte

English

तुमुल [tumula],  a.
  Tumultuous,  noisy
 Māl.
 9.3
 स शब्दस्तुमुलो$ भवत् Bg.*
  1.13, 19.

Fierce,  raging
 बभूव युद्धं तुमुलम् R.*
  3.57.

Excited.

Perplexed,  confused
 सेनानिवेशं तुमुलं चकार R.*
  5.49.

लः,  लम् An uproar,  a tumult,  clang.

A confused combat,  melee
 (also तुमुर).

Apte 1890

English

 तुमुल a. 1 Tumultuous,  noisy
 Māl. 9. 3
 Bg. 1. 13,  19. 
2 Fierce,  raging
 R. 3. 57. 
3 Excited. 
4 Perplexed,  confused
 R. 5. 49. 
लः 
लं 1 An uproar,  a tumult,  clang. 
2 A confused combat,  melée. 

Monier Williams Cologne

English

 तुमुल mf(आ)n.  tumultuous,  noisy,  Lāṭy.
  ii,  3,  3
 MBh.
   &c.
  

 तुमुल n.
  (Lat. ) tumultus,  tumult,  clatter,  confusion,  MBh.
   (once m.
 ,  vii,  154,  21) &c.
  

 तुमुल m.
  Terminalia Bellerica,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 तुमुल तुमुल,  अस्,  आ,  अम्,  tumultuous, 
noisy
 excited,  perplexed,  confused
 (अस्,  अम्),  m. n.
uproar,  tumult,  tumultuous sound,  clang,  clatter, 
tumultuous or confused combat,  melée,  confusion
(अस्),  m. Beleric Myrobalan,  Terminalia Bellerica
(sometimes read तुमल and तुमूल)
 [cf. Lat.
tumultus.]
—तुमुल-युद्ध,  अम्,  n. a tumultuous
conflict.

Macdonell

English

 तुमुल tum-ula,  a.
  noisy,  tumultuous
 n.
  🞄noise,  din,  tumult.

Benfey

English

 तुमुल तुमुल,  and sometimes तुमल
तुमल (probably vb. तु), 
 I. adj.
 ,  f.
  ला, 
 1. Noisy,  Rām.  1,  26,  6
 तुमल,  MBh.
7,  6670.
 2. Tumultuous,  Hariv. 9609.
 3. Excited,  Daśak. in Chr. 188,  23.
 II.
n.
 
 1. Tumultuous combat,  melée,  MBh.
2,  2688.
 2. Tumult,  MBh. 6,  1642
 तु-
मल,  7,  6661. -- Cf.  Lat. tumultus.

Apte Hindi

Hindi

तुमुल
वि* - तु + मलुक्
"जहाँ पर शोरगुल मच रहा हो,  कोलाहलमय "

तुमुल
वि* - -
भीषण क्रोधी

तुमुल
वि* - -
उत्तेजित

तुमुल
वि* - -
"उद्विग्न,  घबड़ाया हुआ,  व्याकुल,  अव्यवस्थित द्वन्द्व युद्ध"

तुमुल
पुं*
  - -
"होहल्ला,  हंगामा"

तुमुल
पुं*
  - -
अव्यवस्थित द्वन्द्व युद्ध रणसंकुल

Shabdartha Kaustubha

Kannada

तुमुल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಾರೆಗಿಡ
तुमुल
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದೊಂಬಿಯ ಕಾಳಗ
निष्पत्तिः - > तु (सौत्रोधातुः) - "मुलन्" बाहु० ।
व्युत्पत्तिः - > तौति
विस्तारः - > "तुमुलः कलिवृक्षे ना क्लीबं तु रणसङ्कुले"-मेदि० ।
तुमुल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಗಾಬರಿಗೊಂಡ /ಕಳವಳಗೊಂಡ
प्रयोगाः - > "रामापरित्राणविहस्तयोधं सेनानिवेशं तुमुलं चकार"
उल्लेखाः - > रघु० ५-४९
तुमुल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಉಗ್ರವಾದ /ಘೋರವಾದ
प्रयोगाः - > "बभूव युद्धं तुमुलं ज्यैषिणोरधोमुखैरूर्ध्वमुखैश्च पात्त्रिभिः"
उल्लेखाः - > रघु० ३-५७

L R Vaidya

English

 tumula {% (I) a. (f. ला) %} 1. Tumultuous,  noisy,  Bg.i.13,  19
 2. excited,  R.iii.57
 3. confused,  R.v.49.

 tumula {% (II) m.n. %} 1. An uproar,  a tumult
 2. a confused combat.

Bopp

Latin

 तुमुल Adj.
1) turbatus,  perturbatus,  confusus. A. 6. 22.
RAGH. 5. 49. (Schol. = सङ्कुल.)
2) tumultuosus. BH.
1. 13. 19. A. 2. 2. (Cf. lat. tumultus.)

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
पटहाडम्बरौ तुल्यौ तुमुलं रणसंकुलम् ॥ ७९९ ॥
-wordlist-
 
पटह (पुंक्ली),  आडम्बर (पुंक्ली),  तुमुल (क्ली),  रणसङ्कुल (क्ली)

--source--
 
कोलाहलः कलकलस्तुमुलो व्याकुलो रवः ॥ १४०४ ॥
-wordlist-
 
कोलाहल (पुंक्ली),  कलकल (पुं),  तुमुल (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

कोलाहल
कोलाहल,  कलकल,  तुमुल,  व्याकुल
कोलाहलः कलकलस्तुमुलो व्याकुलो रवः ।
verse 1.1.1.139
page 0017

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: तुमुलः
Root: तुमुल
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ तुमुलध्वनिः
Meaning(s):
⇒ Noisy
Shloka(s):
2|4|12|2 ► स्त्री प्रतिश्रुत् प्रतिध्वाने तुमुलो व्याकुले भृशम्॥ (अन्तरिक्षकाण्डः/शब्दाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|4|12|2 ⇢ तुमुलः (तुमुल) (पुं) ⇒ Noisy ⇒ तुमुलध्वनिः
➠ 2|4|12|2 ⇢ तुमुला (तुमुल) (स्त्री) ⇒ Noisy ⇒ तुमुलध्वनिः
➠ 2|4|12|2 ⇢ तुमुलम् (तुमुल) (नपुं) ⇒ Noisy ⇒ तुमुलध्वनिः
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ शब्दः
जातिः ➡ ध्वन्यात्मकः
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 तुमुलं,  क्ली,
   (तु सौत्रो धातुः + बाहुलकात्मुलक् ।) रणसङ्कुलम् । सङ्कीर्णयुद्धम् । इत्य-मरमेदिनीकरौ ॥
 परस्परसम्बाधो रणसंघट्टः ।इति भरतः ॥
 (यथा,  देवीभागवते । ५ । ४१ । २८ ।“तत्राभूत्तुमुलं युद्धं देवदानवसैन्ययोः ॥
”)

 तुमुलः,  पुं,
   (तु + बाहुलकात् मुलक् ।) कलि-वृक्षः । इति मेदिनी । ले,  ९८ ॥
 व्याकुलोरणः । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
 (प्रचण्डे उग्रेसङ्कुलमात्रे च त्रि । यथा,  राजतरङ्गिण्याम् ।४ । ५४१ ।“एकस्य करुणाक्रन्दैः सैन्यस्यान्यस्य गर्ज्जितैः ।सरित्तरङ्गघोषैश्च बभूवुस्तुमुला दिशः ॥
”तथा,  महाभास्ते । १ । ५३ । १२ ।“ववौ गन्धश्च तुमुलो दह्यतामनिशं तदा ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 तुमुल पुंन०  सौ० तु--मुलन् । १ परम्परसंघातेन सङ्कुले युद्धे२ कलिवृक्षे मेदि० ३ व्याकलयुद्धे न०
  त्रिका० ।“बभूब युद्धं तुमुलं जयैषिणोः” रघुः ४ सङ्कुलमात्रे त्रि०
  ।“उभयोरपि पार्श्ववर्त्तिनां तुमुलेनार्त्तरवेण वेजिताः” रघुः

Capeller

German

 तुमुल lärmend,  geräuschvoll,  stürmisch
m.
  Lärm,  aufruhr.

Burnouf

French

 तुमुल तुमुल et तुमुर a. agité,  confus,  tumultueux.
-- S. m.
  n.
  tumulte
		 bruit confus d'un combat. -- S. m.
  terminalia
belerica,  bot.
		 Lat. tumultus.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.