तुद् (tud)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Capeller Eng

English

 तुद् तुद॑ति (तुद॑°ते),  pp.
   तुन्न॑ strike,  push, 
prick
 pound,  crush,  C.
  तोदयति goad,  prick. — आ goad,  urge on. 
नि pierce,  penetrate. प्र strike at,  prick at
 C.
  urge,  impel. वि
pierce,  strike,  tear. 

Yates

English

 तुद् (श,  औ) तुदति 6.
a. To pain
 to
tease
 (इ) तुन्दति 1.
a. To seek.

Spoken Sanskrit

English

तुद् 	-	 tud 	-	 adj.
  	-	  pricking
तुदते  { तुद् } 	-	 tudate  { tud } 	-	 verb 	-	  goad
तुदते  { तुद् } 	-	 tudate  { tud } 	-	 verb 	-	  sting
तुदते  { तुद् } 	-	 tudate  { tud } 	-	 verb 	-	  strike
तुदते  { तुद् } 	-	 tudate  { tud } 	-	 verb 	-	  vex
तुदते  { तुद् } 	-	 tudate  { tud } 	-	 verb 	-	  bruise
तुदते  { तुद् } 	-	 tudate  { tud } 	-	 verb 	-	  push
तुदति  { तुद् } 	-	 tudati  { tud } 	-	 verb 	-	  goad
तुदति  { तुद् } 	-	 tudati  { tud } 	-	 verb 	-	  to trouble
तुदति  { तुद् } 	-	 tudati  { tud } 	-	 verb 	-	  push
तुदति  { तुद् } 	-	 tudati  { tud } 	-	 verb 	-	  strike
तुदति  { तुद् } 	-	 tudati  { tud } 	-	 verb 	-	  prick
तुदति  { तुद् } 	-	 tudati  { tud } 	-	 verb 	-	  sting
तुदति  { तुद् } 	-	 tudati  { tud } 	-	 verb 	-	  to pain
तुदति  { तुद् } 	-	 tudati  { tud } 	-	 verb 	-	  vex
तुदति  { तुद् } 	-	 tudati  { tud } 	-	 verb 	-	  bruise
तुदति  { तुद् } 	-	 tudati  { tud } 	-	 verb 	-	  to bruise
तुद्यते  { तुद् } 	-	 tudyate  { tud } 	-	 verb pass. 	-	  pain
तोत्स्यति  { तुद् } 	-	  totsyati  { tud } 	-	 verb 6 	-	  will repeated prod or cause pain
वितुदति  { वि- तुद् } 	-	  vitudati  { vi- tud } 	-	 verb 	-	  tear up
वितुदति  { वि- तुद् } 	-	  vitudati  { vi- tud } 	-	 verb 	-	  tear

तुद् 	-	  tud 	-	 adj.
  	-	 pricking
चिमिचिमा 	-	  cimicimA 	-	 f.
  	-	 pricking
वेधन 	-	  vedhana 	-	 n.
  	-	 pricking
निस्तोदन 	-	  nistodana 	-	 n.
  	-	 pricking
तोद 	-	  toda 	-	 m.
  	-	 pricking pain
तोदन 	-	  todana 	-	 n.
  	-	 pricking pain
अर्षणी 	-	  arSaNI 	-	 f.
  	-	 pricking or piercing pain
सतोद 	-	  satoda 	-	 adj.
  	-	  attended with a pricking pain
वक्रतोदिन् 	-	  vakratodin 	-	 adj.
  	-	  stinging or pricking treacherously
अवमन्थति  { अवमथ् } 	-	  avamanthati  { avamath } 	-	 verb 	-	  cleanse (as a wound) by pricking or stirring (with an instrument)

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Apte

English

तुद् [tud],  6 U.
  (तुदति-ते,  तुन्न)

To strike,  wound,  hit
 तुतोद गदया चारिम् Bk.*
  14.81
15.37
 Śi.*
  2.77.

To prick,  goad.

To bruise,  hurt.

To pain,  vex,  torment,  afflict
 सुतीक्ष्णधारापतनोग्रसायकैस्तुदन्ति चेतः प्रसभं प्रवासिनाम् Ṛs.*
  2.4
6.28.

Apte 1890

English

 तुद् {c6c} U. (तुदति-ते,  तुन्न) 1 To strike,  wound,  hit
 तुतोद गदया चारिं Bk. 14 81
 15. 37: Śi. 20. 77. 
2 To prick,  goad. 
3 To bruise,  hurt. 
4 To pain,  vex,  torment,  afflict
 सुतीक्ष्णधारापतनोग्रसायकैस्तुदंति चेतः प्रसभं प्रवासिनां Rs. 2. 4,  6. 28. 

Monier Williams Cologne

English

 1. तुद् cl.
  6. P.
  °द॑ति (p.  f.
  °दती or °दन्ती,  Pāṇ.
  vi,  1,  173,  Kāś.
 
 pf.  तुतो॑द
 fut. 2nd तोत्स्यति or तोत्ता,  vii,  2,  10
 Kār.
 
 aor.
  अतौत्सीत्)
to push,  strike,  goad,  bruise,  sting,  vex,  RV.
   &c.
  
 Pass.
  to pain (said of a wound),  Car.
  vi,  13 :
Caus.
  See तोदित

 तुद् [cf.   तो॑त्त्र &c.
  
 Τυδ-εύ-ς &c.
  
 Lat.
  tundo.]

 2. तुद् mfn.
   ifc.  ‘pricking’,  see व्रण-.

Monier Williams 1872

English

 तुद् 1. तुद्,  cl. 6. P. A. तुदति,  -ते,  तुतोद, 
तुतुदे,  तोत्स्यति,  -ते,  अतौत्सीत्,  अतुत्त, 
तोत्तुम्,  to strike,  hit,  push
 to goad,  prick
 to
bruise
 to pain,  wound,  sting,  vex,  harass,  tease, 
torture,  torment: Caus. तोदयति,  -यितुम्,  अतूतु-
दत्,  to push &c.: Desid. तुतुत्सति,  -ते: Intens.
तोतुद्यते,  तोतोत्ति
 [cf. rt. तुन्द्,  तोत्त्र,  तोद
Gr. Τυδ-εύ-ς,  Τύδ-α-ς,  Τυνδ-άρη-ς,  Τυνδ-άρεο-ς, 
Τυνδ-άρεω-ς,  Τυνδάρ-ιχο-ς
 Lat. tund-o,  tud-es, 
tud-i-tare,  dea Pertunda,  tussis
 Goth. staut-
an
 Old Germ. stoz-an
 Mod. Germ. stoss-en
Angl. Sax. a-stintan,  ‘to blunt:’ the initial s is
original,  and dropped in Sanskrit.]

 2. तुद्,  त्,  त्,  त्,  (at the end of a comp.) striking, 
pricking,  goading.

Macdonell

English

 तुद् TUD,  Ⅵ. P. tudá,  strike
 push
 pound
 🞄sting
 goad: pp. tunná
 cs. todaya,  goad
 🞄intv. totudyate,  be goaded,  ā,  strike against
 🞄peck,  bite
 urge on.  pra,  strike
 cs. urge. 🞄vi,  prick.

Benfey

English

 तुद् तुद्,  i. 6,  Par. Ātm. 
 1. To
strike,  Rām.  2,  36,  14.
 2. To sting, 
Bhāg. P. 3,  31,  27. Ptcple. of the pf. 
pass. तुन्न। -- With the prep. आ आ, 
To push on,  Man.  4,  68. आतोद्य,  n.
  A
musical instrument,  Kathās. 23,  83. --
With निस् निस्,  To sting,  Suśr. 1,  61, 
18. -- With परि परि,  To stamp to
pieces,  MBh. 5,  2747. -- With प्र प्र,  To
strike,  MBh. 8,  4187. Caus. तोदय, 
To push on,  MBh. 13,  2795. -- With
वि वि, 
 1. To sting,  Yājñ. 3,  53.
 2.
To strike,  MBh. 8,  2729.
 3. To scratch, 
Rām.  5,  68,  7. -- With मस् सम्,  To
sting,  MBh. 9,  3067. -- Cf.  तुन्द्,  Lat.
tundo,  tussis
 Τυδεύς,  Τυνδαρεύς
 the
initial स् in Goth. stautan is original
and dropped in Sskt.,  etc.
 A.S. a-stin-
tan,  to blunt.

Apte Hindi

Hindi

तुद्
"तुदा* पर* ,  " - -
"प्रहार करना,  घायल करना,  आघात करना"

तुद्
"तुदा* पर* ,  " - -
"चुभोना,  अंकुश चुभोना"

तुद्
"तुदा* पर* ,  " - -
"खरोंचना,  चोट पहुँचाना"

तुद्
"तुदा* पर* ,  " - -
"पीड़ा देना,  तंग करना,  सताना,  कष्ट देना"

तुद्
तुदा*पर* - -
"चोट पहुँचाना,  तंग करना,  कष्ट देना,  पीड़ित करना"

L R Vaidya

English

 tud {% vt. 6U (pp. तुत्र
 pres. तुदति) %} 1. To strike,  to wound,  तुतोद गदया चारिम् Bt.xiv.81,  xv.37
 2. to vex,  to torment,  to pain,  मानसं कामिनीनां तुदति कुसुमबाणो मन्मथोद्दीपनाय Rt.vi.28.With प्र-,  to strike,  to wound.

 tud {% Caus. (तोदयति-ते) %} With प्र-,  to press,  to request repeatedly,  प्रविश गृहमिति प्रतोद्यमाना न चलति भाग्यकृतां दशां विलोक्य Mrich.i.

Bopp

Latin

 तुद् 6. P. A. tundere,  ferire,  pungere. BHATT. 14. 81.: तु-
तोद गदया ऽरिम्
 15. 4.: अतौत्सुः शूलैः
 DR. 8. 52.:
अश्वांस् तुदन्तौ
 MAH. 3. 335.: प्रतोदेन तुद्यमान
 2.
2530.: तुदसि मर्माणि वाक्शरैः. -- Part. pass. तुन्न
R. Schl. II. 14. 23.: तुन्न इव तीक्ष्णेन प्रतोदेनः. (Lat.
TUD,  tundo
 goth. STAUT,  stauta
 nostrum stofse, 
praefixo s
 fortasse e सन्तुद्.)
c. आ i. q. simpl. MAH. 1. 195.: धनुःकोट्यातुद्य वीरम्.
c. वि id. MAH. 1. 3559.: वाक्कण्टकैर् वितुदन् मानु-
षान्.

Lanman

English

 √tud (tudáti
 tutóda
 tunná). strike
push. [cf. Τῡδεύς,  ‘The Hammer,  Martel’
Lat. tundo,  tu-tud-i,  ‘strike,  struck’
 Goth.
stautan,  Ger. stossen,  ‘strike.’]
+ ā,  strike at,  pick at.

Kridanta Forms

Sanskrit

तुद् (तु॒दँ॑ व्यथने - तुदादिः - अनिट्)
ल्युट् =  तोदनम्
अनीयर् =  तोदनीयः - तोदनीया
ण्वुल् =  तोदकः - तोदिका
तुमुँन् =  तोत्तुम्
तव्य =  तोत्तव्यः - तोत्तव्या
तृच् =  तोत्ता - तोत्त्री
क्त्वा =  तुत्त्वा
ल्यप् =  प्रतुद्य
क्तवतुँ =  तुन्नवान् - तुन्नवती
क्त =  तुन्नः - तुन्ना
शतृँ =  तुदन् - तुदन्ती / तुदती
शानच् =  तुदमानः - तुदमाना

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  तुद्
मूलधातुः:
   तुद
धात्वर्थः:
  व्यथने
गणः:
  तुदादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  अनिट्
उपग्रहः:
  उभयपदी
रूपम्:
  तुदति-ते

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 1. तुद् Intens. Die passive Bedeutung verdächtig
 eher ist Kauś. 107 ते तु तुद्येते zu lesen. — Mit उद् durch Schläge hervorrufen,  Jātakam. 13,  15.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  ताडय,  तुद्,  हन्
verb
 
एकं वस्तु अन्येन वस्तुना आहननानुकूलः व्यापारः।
 "बसयानस्य चालकेन यानं वृक्षेण सह अताड्यत।"

Synonyms:
  तुद्
verb
 
अन्येषां दुर्वचनैः व्यथनानुकूलः व्यापारः।
 "तस्य वचनानि मम मनः अतुदत्।"

Synonyms:
  तुद्
verb
 
कस्य अपि कृत्या वचनेन वा मनसि दुःखोत्पादनात्मकः व्यापारः।
 "सत्यवचनं सर्वथा मनः तुदति। / तुदसि मे मर्माणि वाक्शरैः। "

Synonyms:
  तड्,  तुड्,  तुद्,  आहन्,  अभिहन्,  अभ्याहन्,  अभिनिहन्,  आतुद्,  उदाहन्,  उठ्
verb
 
कस्मिन् अपि केन अपि वस्तुना आहननपूर्वकः व्यापारः।
 "आरक्षकः चौरं लगुडेन ताडयति।"

Capeller

German

 तुद् तुद॑ति (°ते) stoßen,  stacheln,  stechen
p.p. तुन्न॑. Caus. तोदयति stacheln. 

Grassman

German

 √tud [ursprünglich *stud,  Cu. 〔248〕],  stossen,  namentlich 1〉 anstacheln oder peitschen (Rosse u. s. w.)
 2〉 zerstossen (die Presssteine den Soma).
Mit ā́,  stossen,  mit einem Stosse herniederfahren auf [D.],  von Raubvögeln
 2〉 anstossen [A.].
ní,  me.,  sich einbohren,  hineindringen,  vgl. nitodín.
ví,  zerstechen.
Stamm I. tudá:
-át 1〉 étaśam {621, 11} (sū́ras)
 bildlich áhim (vájram) {922, 4}.
-a ví {494, 6} (ā́rayā).
Stamm II. tunda:
-ate [3. s. me.] ní {58, 1} (agnís).
Part. stark tutód:
-da [3. s.] 1〉 te {162, 17} (pā́rṣṇiā vā káśayā vā). — ā 1〉 te {842, 6} śakunás.
Part. tudát [Stamm I.]:
-ántas ā́ 2〉 mātáram {920, 14}.
Part. II. tunná:
-ás 2〉 grā́vṇā {779, 19}. _{779, 20} (sómas).
Verbale túd,  stechend, 
in (vraṇa-tud,  s. BR.).

Burnouf

French

 *तुद् तुद्। तुदामि,  तुदे 6
 p. तुतोद, 
तुतुदे
 f2. तोत्स्यामि,  तोत्स्ये
 a1. अतौत्सम्,  अतुत्सि
ger. तुत्त्वा
 pp. तुन्न। Battre,  frapper: अयस् le fer, 
अश्वम् un cheval,  अरिम् un ennemi.
		 Lat. tundo.

Stchoupak

French

 १ तुद्-
 {%tudati -te 
 tutoda 
 tudyate todayati %} (तोद्यते) 
 तुन्न-
(तोदित-) तुद्य -- pousser,  aiguillonner,  piquer,  inciter,  stimuler, 
vexer 
 a. v. poussé,  piqué,  stimulé,  etc.
तुन्न-वाय- m.
  tailleur.

 २ तुद्-
 ag. ifc. qui pousse,  etc.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.