तुच्छ्य (tucchya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Spoken Sanskrit

English

 
   तुच्छ्य  tucchya  adj.
   empty  
   तुच्छ्य  tucchya  adj.
   vain   
   तुच्छ्य  tucchya  n.
   emptiness     
            

Apte

English

तुच्छ्य [tucchya],  a.
  Ved.
  Void,  empty
 तुछ्यान् कामान् करते सिष्विदानः Rv.*
  5.42.1.

Apte 1890

English

 तुच्छ्य a. Ved. Void,  empty. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Monier Williams Cologne

English

 तुच्छ्य॑ mfn.
   empty,  vain,  RV.
   v,  42

 तुच्छ्य॑ n.
  emptiness,  x,  129.

Monier Williams 1872

English

 तुच्छ्य,  अस्,  आ,  अम्,  Ved. void,  empty,  vain.

Macdonell

English

 तुच्छ्य tucch-yá,  a.
  empty,  vain
 n.
  emptiness.

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 तुच्छ्य न०
  तुच्छ--वेदे स्वार्थे इवार्थे वा यत् । १ तुच्छशब्दार्थे २ तुच्छ-कल्पे च “तम आसीत्तमसागूढमग्रेऽप्रकेतं सलिलं सर्वमाइदम् । तुच्छ्येनाभ्वपिहितं यदासीत्तपसस्तन्महिनाजायतैकम्” ऋ० १० । १२९ । ३ अयमर्थः । ननूक्तप्रकारेणयदि पूर्वमिदं जगन्नासीत् कथं तर्हि तस्य जन्म?जायमानस्य जनिक्रियायां कर्तृत्वेन कारकत्वात् का-रकं च कारणावान्तरविशेष इति कारकस्य सतोनियतपूर्वक्षणवर्तित्वस्यावश्यम्भावात् । अथैतद्दोषपरिजिहीर्षया जनिक्रियायाः प्रागपि तद्विद्यत इत्युच्यतेकथं तस्य जन्म? अत आह । तमसागूढमग्र अग्रेसृष्टेः,  प्राक् प्रलयदशायां भूतभौतिकं सर्वं जगत्तमसा-गूढम् । यथा नैशं तमः सर्वपदार्थजातमावृणोतितद्वत् आत्मतत्त्वस्यावरकत्वान् मायापरसं ज्ञं भावरूपा-ज्ञानमत्र तम इत्युच्यते । तेन तमसा निगूढं संवृतंकारणभूतेन तेनाच्छादितं भवति । छादकात्तस्मात्तमसोनामरूपाभ्यां यदाऽविर्भवनं तदेव तस्य जन्मेत्युच्यते ।एतेन कारणावस्थायामसदेव कार्य्यमुत्पद्यत इत्यसद्वादि-नोऽसत्कार्य्य वादिनो ये मन्यन्ते ते प्रत्याख्याताः । ननु-कारणे तमसि तज्जगदात्मकं कार्य्यं विद्यते चेत् कथंनासीद्रज इत्यादि निषेधः । तत्राह तभ आसीदिति ।तमोभावरूपाज्ञानं मूलकारणं तद्रूपता तदात्मनाम् ।यतः सर्वं जगत् प्राक् तम आसीदतो निषिध्यतइत्यर्थः । नन्वावरकत्वादावरकं तमः कर्त्तृ आवार्य्यत्वा-ज्जगत् कर्म्म । कथं तयोः कर्म्मकर्त्त्रोस्तादात्म्यम् ।तत्राह अप्रकेतमिति । अप्रकेतमप्रज्ञायमानम् । अय-मर्थः । यद्यपि जगतस्तमसश्च कर्म्मकर्त्तृभावोयौक्तिको नविद्यते तथापि व्यवहारदशायामिव तस्यां दशायांनामरूपाभ्यां विस्पष्ट न ज्ञायत इति तादात्म्यवर्णनम् ।अतएव मनुना स्मर्यते “आसीदिदं तमोभूतमप्रज्ञातम-लक्षणम् । अप्रतर्क्यमनिर्देश्यं प्रसुप्तमिव सर्वतः” इति ।कुतो वा न प्रज्ञायते तत्राह सलिलम् । सल--गतौ ।औणादिक इलच् । इदं दृश्यमानं सर्वं जगत् सलिलंकारणेन संगतमविभागापन्नम् आसीत् । अस्तेर्लङितिपि बहुलं छन्दसीतीडभावे हल्ङ्याब्भ्य इतितिलोपे तिप्यनस्तेः पा० इति पर्य्युदासाद्दकाराभावः ।यद्वा सलिलमिति लुप्तोपमम् । सलिलमिव! यथा क्षी-रेणाविभागापन्नं नीरं दुर्विज्ञानं तथा तमसाऽविभा-गापन्नंजगन्न शक्यं विज्ञातुमित्यर्थः । ननु विविधविचित्र०रूपभूयसः प्रपञ्चस्य कथमतितुच्छेन तमसा क्षीरेणनीरस्येवाभिभवः । तथा तमोऽपि क्षीरवद्वलवदित्ये-वोच्यते । तर्हि दुर्बलस्य जगतः सर्गसमयेऽपि नोद्भवस-म्भव इत्यत आह तुच्छ्येनेति । आसमन्ताद्भवतीत्याभुतुच्छ्येन । छन्दसो यकारोपजनः । तुच्छ्येन तुच्छ-कल्पेन सदसद्विलक्षणेन भावरूपाज्ञानेनापिहितं छादि-तमासीत्” भाष्यम् ।

Capeller

German

 तुच्छ्य॑ leer,  nichtig
 n.
  = vor.

Grassman

German

 tuchyá,  a.,  leer,  nichtig,  insbesondere 2〉 n.,  das Leere,  der leere oder öde Raum.
-éna 2〉 {955, 3}.
-ā́n 1〉 kā́mān {396, 10} (karate).

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.