तुङ्ग (tuGga)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 तुङ्ग mfn.
   (-ङ्गः-ङ्गा-ङ्गं)
	 1. High,  elevated,  lofty.
	 2. Chief,  principal.
	 3.
Passionate,  hot.
	 m.
  (-ङ्गः)
	 1. A tree,  (Rottleria tinctoria.)
	 2. A
mountain. 
	 3. The planet Mercury.
	 4. The superior apsis or aphe-
lion of a planet.
	 5. Top,  vertex,  altitude.
	 6. The cocoanut tree.
	 f.
 
(-ङ्गी)
	 1. A kind of basil,  (Ocymum gratissimum. )
	 2. Turmeric.
	 3.
Night.
	 f.
  (-ङ्गा) Bamboo manna.
 E.
  तुजि to guard,  to dwell,  to hurt, 
&c. affix घञ् ।

Capeller Eng

English

 तुङ्ग a.
  high,  lofty,  sublime (abstr.   °त्व n.
 )
 m.
  height, 
eminence,  mountain. 

Yates

English

 तुङ्ग (ङ्गः-ङ्गा-ङ्गं)
a. High
 chief
 hot.
m.
  A cocoanut tree
 Rottleria
tinctoria
 planet
Mercury. (ङ्गी)
Kind of basil
 night
 turmeric.
(ङ्गा) Bambu manna.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

तुङ्ग 	-	  tuGga 	-	 n.
  	-	 gaurI
गौरीव्रत 	-	 gaurIvrata 	-	 n.
  	-	  vow of gaurI
गौरीनाथ 	-	 gaurInAtha 	-	 m.
  	-	  lord of gaurI
गौरीपट्ट 	-	 gaurIpaTTa 	-	 m.
  	-	 gaurI's plate
गौरीचरित 	-	 gaurIcarita 	-	 n.
  	-	  life of gaurI
गौरीवर 	-	 gaurIvara 	-	 m.
  	-	  lover of gaurI
गौरीगुरु 	-	 gaurIguru 	-	 m.
  	-	  father of gaurI
गौरीमन्त्र 	-	 gaurImantra 	-	 m.
  	-	  prayer to gaurI
गौरीवर 	-	 gaurIvara 	-	 m.
  	-	  favour of gaurI
गौरीविवाह 	-	 gaurIvivAha 	-	 m.
  	-	  marriage of gaurI
गौरीपूजा 	-	 gaurIpUjA 	-	 f.
  	-	  adoration of gaurI
इन्द्राणीगौरीपूजा 	-	  indrANIgaurIpUjA 	-	 f.
  	-	  worship of indrANI and gaurI
गौरीव्रत 	-	 gaurIvrata 	-	 n.
  	-	  kind of rite in honour of gaurI

तुङ्ग 	-	  tuGga 	-	 m.
  	-	  planet's apsis
तुङ्गभ 	-	  tuGgabha 	-	 n.
  	-	  planet's apsis
तुङ्गिन् 	-	  tuGgin 	-	 adj.
  	-	  being in the apsis
मन्दपरिधि 	-	  mandaparidhi 	-	 m.
  	-	  epicycle of the apsis
मृदु 	-	  mRdu 	-	 adj.
  	-	  situated in the upper apsis
शीघ्रोच्च 	-	  zIghrocca 	-	 n.
  	-	 apsis of the swiftest motion
मन्दोच्च 	-	  mandocca 	-	 m.
  	-	  upper apsis of the course of a planet
मान्द 	-	  mAnda 	-	 adj.
  	-	  relating to the higher apsis of a planet's course
मन्द 	-	  manda 	-	 m.
  	-	 apsis of a planet's course or its anomalistic motion
मन्दकर्मन् 	-	  mandakarman 	-	 n.
  	-	  process for determining the apsis of a planet's course
मन्दफल 	-	  mandaphala 	-	 n.
  	-	  equation of the apsis or the anomalous motion of a planet

तुङ्ग 	-	  tuGga 	-	 m.
  	-	  planet's apsis
तुङ्गभ 	-	  tuGgabha 	-	 n.
  	-	  planet's apsis
पात 	-	  pAta 	-	 m.
  	-	  node in a planet's orbit
विक्षेपध्रुव 	-	  vikSepadhruva 	-	 m.
  	-	  greatest inclination of a planet's orbit
परमापम 	-	  paramApama 	-	 m.
  	-	  inclination of a planet's orbit to the ecliptic
मान्द 	-	  mAnda 	-	 adj.
  	-	  relating to the higher apsis of a planet's course
मन्द 	-	  manda 	-	 m.
  	-	  apsis of a planet's course or its anomalistic motion
अयनग्रह 	-	  ayanagraha 	-	 m.
  	-	  planet's longitude as corrected for ecliptic deviation
मन्दकर्मन् 	-	  mandakarman 	-	 n.
  	-	  process for determining the apsis of a planet's course
उदयान्तर 	-	  udayAntara 	-	 n.
  	-	  particular correction for calculating the real time of a planet's rising

तुङ्ग 	-	  tuGga 	-	 adj.
  	-	 prominent
प्रमुख्य 	-	  pramukhya 	-	 adj.
  	-	 prominent
प्रधान 	-	  pradhAna 	-	 adj.
  	-	 prominent
प्रभव 	-	  prabhava 	-	 adj.
  	-	 prominent
प्रभावक 	-	  prabhAvaka 	-	 adj.
  	-	 prominent
अग्रे 	-	  agre 	-	 adj.
  	-	 prominent
अग्र 	-	  agra 	-	 adj.
  	-	 prominent
अभ्युच्छ्रित 	-	  abhyucchrita 	-	 adj.
  	-	 prominent
उद्दण्ड 	-	  uddaNDa 	-	 adj.
  	-	 prominent
उद्रिक्त 	-	  udrikta 	-	 adj.
  	-	 prominent
उद्वृत्त 	-	  udvRtta 	-	 adj.
  	-	 prominent
उन्नत 	-	  unnata 	-	 adj.
  	-	 prominent
उपरिस्थायिन् 	-	  uparisthAyin 	-	 adj.
  	-	 prominent
खचित 	-	  khacita 	-	 adj.
  	-	 prominent
निःसृत 	-	  niHsRta 	-	 adj.
  	-	 prominent
निर्णत 	-	  nirNata 	-	 adj.
  	-	 prominent
प्रलम्ब 	-	  pralamba 	-	 adj.
  	-	 prominent
प्रस्थित 	-	  prasthita 	-	 adj.
  	-	 prominent
प्रविलम्बिन् 	-	  pravilambin 	-	 adj.
  	-	 prominent
प्रोद्दाण्ड 	-	  proddANDa 	-	 adj.
  	-	 prominent

Wilson

English

 तुङ्ग
mfn.
   (-ङ्गः-ङ्गा-ङ्गं)
1 High,  elevated,  lofty.
2 Chief,  principal.
3 Passionate,  hot.
m.
  (-ङ्गः)
1 A tree,  (Rottleria tinctoria.)
2 A mountain. 
3 The planet Mercury.
4 The superior apsis or aphelion of a planet.
5 Top,  vertex,  altitude.
6 The cocoanut tree.
f.
  (-ङ्गी)
1 A kind of basil,  (Ocymum gratissimum. )
2 Turmerick.
3 Night.
f.
  (-ङ्गा) Bambu manna.
E.
  तुजि to guard,  to dwell,  to hurt,  &c. affix घञ्.

Apte

English

तुङ्ग [tuṅga],  a.
 

High,  elevated,  tall,  loft y,  prominent
 जल- निधिमिव विधुमण्डलदर्शनतरलिततुङ्गतरङ्गम् Gīt.*
  11
 तुङ्गं नगोत्सङ्ग- मिवारुरोह R.*
  6.3, 4.7
 Śi.*
  2.48
 Me.*
  12, 66.

Long.

Vaulted.

Chief,  principal.

Strong,  passionate.

गः A height,  elevation. 

A mountain. 

Top,  summit.

The planet Mercury.

A rhinoceros.

The coco-nut tree
 Mb.
 *  12.262.7.

The aphelion of a planet.

(fig. ) A throne
 निपात्य तुङ्गाद्रिपुयूथनाथम् Bhāg.*
  3.3.1.

A wise man. 

An epithet of Śiva. 

The Punnāga tree
 तुङ्गस्तु शैलपुन्नागयोस्त्रिषु Nm.  -गम् The stamina of the lotusblossoms. Comp.
   -बीजः quicksilver. -भम् the apsis of a planet. -भद्रः a restive elephant,  an elephant in rut. -भद्रा N.
  of a river (formed by the junction of Tuṅgā and Bhadrā) flowing into the Kṛiṣṇā. -मुखः a rhinoceros. -वेणा N.
  of a river. -शेखरः a mountain. 

Apte 1890

English

 तुंग a. 1 High,  elevated,  tall,  lofty,  prominent
 जलनिधिमिव विधुमंडलदर्शनतरलिततुंगतरंगं Gīt. 11
 तुंगं नगोत्संगमिवारुरोह R. 6. 3,  4. 70
 Śi. 2. 48
 Me. 12,  64. 
2 Long. 
3 Vaulted. 
4 Chief,  principal. 
5 Strong,  passionate. 
गः 1 A height,  elevation. 
2 A mountain. 
3 Top,  summit. 
4 The planet Mercury. 
5 A rhinoceros. 
6 The cocoa-nut tree. 
7 The aphelion of a planet. 
8 (Fig.) A throne. 
9 A wise man. 
10 An epithet of Śiva. 
गं The stamina of the lotusblossoms. 
Comp. 
बीजः quicksilver. 
भं the apsis of a planet. 
भद्रः a restive elephant,  an elephant in rut. 
भद्रा N. of a river flowing into the Kṛṣṇā. 
मुखः a rhinoceros. 
वेणा N. of a river. 
शेखरः a mountain. 

Monier Williams Cologne

English

 तुङ्ग mf(आ)n.  prominent,  erect,  lofty,  high,  MBh.
   &c.
  

 chief,  W.
 

 strong,  W.
 

 तुङ्ग m.
  an elevation,  height,  mountain,  R.
  iv,  44,  20 (cf.   भृगु-),  Hit.
  ii (v.l.)

 top,  peak,  W.
 

 (fig.) a throne,  BhP.
   iii,  3,  1

 a planet's apsis,  VarBṛ.
  i,  vii,  x f.
 
 xxi,  1
 Laghuj.
  ix,  20

 Rottleria tinctoria,  MBh.
  
 R.
 
 Suśr.

 the cocoa-nut,  L.
 

 =
  -मुख,  L.
 

 Mercury,  L.
 

 N.
  of a man,  Rājat.
  vi f.
 

 तुङ्ग n.
  the lotus stamina,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 तुङ्ग तुङ्ग। See under rt. 2. तुज् next col.

 तुङ्ग,  अस्,  आ,  अम्,  high,  elevated,  prominent,  erect, 
lofty
 long
 vaulted
 chief,  principal
 strong,  passionate
[cf. उत्-तुङ्ग]
 (अस्),  m. an elevation,  height,  culmina-
tion,  altitude
 a mountain
 top,  highest point,  peak, 
vertex
 the superior apsis or aphelion of a planet
 (meta-
phorically) a throne
 a wise man
 a rhinoceros
 the
planet Mercury
 the tree Rottleria Tinctoria
 the
cocoa-nut
 N. of a man
 (आ),  f.,  N. of a tree [cf.
शमी]
 also = तुगा,  bamboo manna
 N. of a metre
consisting of four lines of eight syllables each
 N. of
a river in the Mysore territory
 (ई),  f. a kind of
Ocimum (वर्वरा)
 turmeric
 night
 (अम्),  n.
the stamina of the lotus blossom
 [cf. Lith. tunkù, 
‘to grow fat:’ Russ. tucnyĭ,  ‘fat:’ Hib. tonngo,  ‘a
billowy sea
’ tonnghail,  tonnta,  ‘waved.’]
—तुङ्ग-
कूट,  अस् or अम्,  m. or n. (?),  N. of a place of
pilgrimage.
—तुङ्ग-ता,  f. or तुङ्ग-त्व,  अम्,  n.
altitude,  loftiness,  height,  passionateness.
—तुङ्ग-
धन्वन्,  आ,  m.,  N. of a king of Suhma.
—तुङ्ग-
नाभ,  अस्,  m. a particular species of poisonous
insect.
—तुङ्ग-नासिका or ई,  f. a woman having a
prominent nose.
—तुङ्ग-प्रस्थ,  अस्,  m.,  N. of a
mountain.
—तुङ्ग-बल,  अस्,  m.,  N. of a warrior.
—तुङ्ग-भ,  अम्,  n. the lunar mansion in which
a planet reaches its apsis,  the apsis of a planet.
—तुङ्ग-भद्र,  अस्,  m. a restive elephant or one
in rut
 (आ),  f.,  N. of a river in the Mysore territory, 
commonly called Tumbudra,  formed by the junction
of the Tuṅga and Bhadra rivers.
—तुङ्ग-मुख, 
अस्,  m. a rhinoceros,  (‘having a prominent snout.’)
—तुङ्ग-वीज,  अस् or अम्,  m. or n. (?),  quick-
silver,  (‘forming long seed-like balls.’)
—तुङ्ग-वेणा, 
f.,  N. of a river in the Dekha.
—तुङ्ग-शेखर, 
अस्,  m. the top of a mountain.
—तुङ्ग-शैल,  अस्, 
m. ‘the high mountain, ’ N. of a mountain with a
temple of Śiva.
—तुङ्गी-नास,  अस्,  m. a kind of
poisonous insect.
—तुङ्गी-पति,  इस्,  m. the moon, 
(‘lord of night.’)
—तुङ्गीश (°गी-ईश),  अस्,  m. the
moon
 the sun
 an epithet of Śiva
 N. of Kṛṣṇa.
—तुङ्गेश्वर (°ग-ईश्°),  अस्,  m. ‘lord of the
mountains, ’ an epithet of Śiva
 a temple of Śiva
[cf. गिरिश and गिरीश।]

Macdonell

English

 तुङ्ग tuṅga,  a.
  high,  prominent,  lofty
 m.
  🞄height
 hill
 N.
 -dhanvan,  m.
  N. of a king
 🞄-bala,  m.
  N. of a warrior
 -ātman,  a.
  eminent.

Benfey

English

 तुङ्ग तुङ्ग,  i. e. तुञ्ज् + अ।
 I. adj.
 ,  f.
 
गा,  Prominent,  Bhāg. P. 1,  19,  27
high,  Bhartṛ. 2,  77.
 II. m.
 
 1. a moun-
tain,  Rām.  4,  44,  20.
 2. Culmination, 
Varāh. Bṛh. 1,  13.
 3. Height, 
Bhāg. P. 3,  3,  1.
 4. A tree,  Bottleria tinctoria
Roxb.,  Suśr. 2,  78,  19.
 5. A proper
name,  Rājat. 6,  318.

Apte Hindi

Hindi

तुङ्ग
वि* - "तुञ्ज् + घञ्,  कुत्वम्"
"ऊँचा,  उन्नत,  लम्बा,  उत्तुंग,  प्रमुख"

तुङ्ग
वि* - -
दीर्घ

तुङ्ग
वि* - -
गुम्बजदार

तुङ्ग
वि* - -
"मुख्य,  प्रधान"

तुङ्ग
वि* - -
"उग्र,  जोशीला"

तुङ्गः
पुं*
  - -
"ऊँचाई,  उन्नतता"

तुङ्गः
पुं*
  - -
पहाड़

तुङ्गः
पुं*
  - -
"चोटी,  शिखर"

तुङ्गः
पुं*
  - -
 बुधग्रह

तुङ्गः
पुं*
  - -
गेंडा

तुङ्गः
पुं*
  - -
नारियल का पेड़

तुङ्ग
वि* - -
ऊँचा

तुङ्ग
वि* - -
लम्बा

तुङ्ग
वि* - -
मुख्य

तुङ्ग
वि* - -
प्रबल

तुङ्गः
पुं*
  - -
पुन्नाग वृक्ष

Shabdartha Kaustubha

Kannada

तुङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪುನ್ನಾಗ ವೃಕ್ಷ /ಸುರಗಿ ಮರ
निष्पत्तिः - > तुजि (हिंसायाम्) - "घञ्" (३-३-१८)
व्युत्पत्तिः - > तुञ्ज्यते
तुङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರ್ವತ /ಬೆಟ್ಟ
तुङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬುಧಗ್ರಹ
तुङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶಿವ
तुङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತೆಂಗಿನ ಮರ
तुङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಿಂಹಾಸನ
प्रयोगाः - > "निपत्य तुङ्गाद्रिपुयूथनाथं हृतं व्यकर्षत् व्यसुमोजसोर्व्याम्"
उल्लेखाः - > भाग० ३-३-१
तुङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗ್ರಹಗಳ ಉಚ್ಚರಾಶಿ
तुङ्ग
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೂವಿನ ಕುಸುರು /ಕಿಂಜಲ್ಕ
तुङ्ग
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಉನ್ನತವಾದ /ಎತ್ತರವಾದ
प्रयोगाः - > "दुःखेन भोजयितुमाशयिता शशाक तुङ्गाग्रकायमनमन्तमनादरेण"
उल्लेखाः - > माघ० ५-५१
तुङ्ग
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಧಾನವಾದ /ಮುಖ್ಯವಾದ

L R Vaidya

English

 tuMga {% (I) a. (f. गा) %} 1. High,  elevated,  prominent,  तुंगत्वमितरा माद्रौ नेदं सिंधावगाधता Sis.ii.48,  Megh.i.12,  ii.1
 3. chief,  principal
 4. strong,  passionate.

 tuMga {% (II) m. %} 1. A mountain
the planet Mercury
a rhinoceros
the cocoa-nut tree.

Bopp

Latin

 तुङ्ग (r. तुञ्ज् s. अ)
1) Adj. altus. RAGH. 6. 3.
2) Subst. m.
arbor quaedam,  Rottleria tinctoria. (Cf. lat. turg-
eo,  liquidis n et r inter se mutatis,  tu-mulus,  tu-mor,  tu-
meo
 gr. τύ-λος
 lith. tunkù pinguesco
 russ. tućnyĭ pin-
guis,  cf. Benfey II. 235. I. 591.
 hib. tonngo «a billowy
sea»,  tonnghail,  tonnta «waved»,  tonnaim «I undulate, 
dip in water»,  nisi haec pertinent ad तरङ्ग fluctus.)

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  प्रबल,  सबल,  स्वोजस्,  सौजस्,  अतिबल,  अदभ्र,  उग्र,  उद्बल,  ऊर्जावत,  ऊर्जस्वत्,  तवस्वत्,  तव्य,  तीव्र,  तुङ्ग,  दूप्र,  दृप्र,  दृप्र,  प्रकृष्ट,  बलबली,  बलभद्र,  बलावस्थ,  बलूल,  व,  सत्वन्,  स्थामवत्, 
adjective
 
बलेन सह।
 "प्रबलेन वेगेन वायुः वहति।"

Synonyms:
  उत्तुङ्ग,  उच्च,  प्रांशु,  उदग्र,  उच्छ्रित,  तुङ्ग
adjective
 
यः ऊर्ध्वदिशि वर्धितः।
 "एवरेस्ट नाम हिमालयस्य उत्तुङ्गः शिखरः।"

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
दीर्घायते समे तुङ्गमुच्चमुन्नतमुद्धुरम् ॥ १४२८ ॥
प्रांशूच्छ्रितमुदग्रं च न्यङ्नीचं ह्रस्वमन्थरे ।
खर्वं कुब्जं वामनं च विशालं तु विशङ्कटम् ॥ १४२९ ॥
पृथूरु पृथुलं व्यूढं विकटं विपुलं बृहत् ।
स्फारं वरिष्ठं विस्तीर्णं ततं बहु महद्गुरुः ॥ १४३० ॥
-wordlist-
 
दीर्घ (क्ली),  आयत (क्ली),  तुङ्ग (क्ली),  उच्च (क्ली),  उन्नत (क्ली),  उद्धुर (क्ली),  प्रांशु (क्ली),  उच्छ्रित (क्ली),  उदग्र (क्ली),  न्यञ्च् (क्ली),  नीच (क्ली),  ह्रस्व (क्ली),  मन्थर (क्ली),  खर्व (क्ली),  कुब्ज (क्ली),  वामन (क्ली),  विशाल (क्ली),  विशङ्कट (क्ली),  पृथु (क्ली),  उरु (क्ली),  पृथुल (क्ली),  व्यूढ (क्ली),  विकट (क्ली),  विपुल (क्ली),  बृहत् (क्ली),  स्फार (क्ली),  वरिष्ठ (क्ली),  विस्तीर्ण (क्ली),  तत (क्ली),  बहु (क्ली),  महत् (क्ली),  गुरु (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

प्रांशु
प्रांशु,  उच्च,  उन्नत,  तुङ्ग,  उदग्र
प्रांशूच्चमुन्नतं तुङ्गमुदग्रं दीर्घमायतम् ।
verse 4.1.1.751
page 0086

नाममाला

Sanskrit

उच्चैस्,  उच्चावच,  तुङ्ग,  उच्च,  उन्नत,  उच्छ्रित
उच्चैरुच्चावचं तुङ्गमुच्चमुन्नतमुच्छ्रितम् ।
verse 0.1.1.158
page 0076

Tamil

துங்க3 : உயரமான,  மேலான,  நீண்ட,  முக்கியமான,  முதன்மையான.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 तुङ्गः,  पुं,
   (तुजि हिंसायाम् + घञ् ।) पुन्नागवृक्षः ।(यथा,  वैद्यकरत्नमालायाम् ।“कुम्भीकः पुरुषस्तुङ्गः पुन्नागो रक्तकेशरः ॥
”)पर्व्वतः । बुधग्रहः । इति हेमचन्द्रः । ६ । ६४ ॥
नारिकेलः । गण्डकः । इति राजनिर्घण्टः ॥
योगभेदः । इति शब्दरत्नावली ॥
 स तु ग्रहाणांउच्चराशिः । यथा,  --“सूर्य्याद्युच्चान् क्रियवृषमृगस्त्रीकुलीरान्त्ययूकेदिग्वह्नीन्द्रद्बयतिथिशरान् सप्तविंशांश्च विंशान् ।अंशानेतान् वदति जवनश्चान्त्यतुङ्गान् सुतुङ्गां-स्तानेवांशान् मदनभवनेष्वाह नीचान् सुनी-चान् ॥
”इति दीपिका ॥
“आदित्यमेषे वृषभे शशाङ्केकन्यागते ज्ञे च गुरौ कुलीरेमीने च शुक्रे मकरे महीजेशनौ तुलायामिति तुङ्गगेहाः ॥
”इति समयामृतम् ॥
 * ॥
अथ तुङ्गस्थग्रहफलम् ।“तुङ्गेऽर्कः शुभसंयुतः शुभकरैर्मित्रैश्च दृष्टो यदादैवात् पश्यति सोऽपि वा शुभकरानेकं द्विकं वात्रिकम् ।वित्तेशः प्रथितो विमर्द्दितरिपुः क्षौणीशमान्योयदाक्ष्मापालार्च्चितपादपद्मयुगलो राजा त्रिकोणेयदा ॥
तुङ्गे चन्द्रमसि प्रसन्नवपुषि ब्रध्नादनष्टद्युतौप्रख्यातोऽरिविमर्द्दकोऽगदतनू राजेश्वरो रूप-वान् ।क्ष्मापालार्च्चितपादपद्मयुगलो वा धर्म्मशीलोमहान्सौ म्यैरेव युतोऽथवा प्रियतमैर्दृष्टे त्रिकोणेऽपिच ॥
यदि भवति मृगस्थो भूमिपुत्त्रस्तदा वैन दिनकरमयूखाद्भ्रष्टरश्मिर्नरेन्द्रः ।अगदतनुरभीतः शत्रुदर्पापहारीप्रणतरिपुनरेन्द्रः स्यात्त्रिकोणेऽपि जातः ।कन्यास्थः शशलाञ्छनस्य तनयस्तिथ्यंशकैःसंयुतोदृष्टो वा यदि संयुतः शुभकरैर्ज्जातस्तदाभूपतिः ।यात्रायां तुरगोष्ट्रमत्तकरिणां यातैर्मही कम्पतेसक्ष्माभृद्धरणीरुहा विगलिता यान्ति त्रिकोणे-ऽपि च ॥
तुङ्गे गुरौ मित्रखगेन दृष्टोराजा भवेदिन्द्रसमानमूर्त्तिः ।गजाश्वनौकानरपूर्णलक्ष्मीःपृथ्वीपतिः स्वस्य त्रिकोणगेऽपि ॥
तुङ्गे भृगो शुभसुहृत्प्रयुते च दृष्टेदैवात् पुनः स यदि पश्यति मित्रसंघान् ।भूपाधिपो भवति कीर्त्तिकरप्रधानोदीर्घायुरुग्रसुखभुग्भृगुजे त्रिकोणे ॥
तुङ्गे शनौ मित्रखगेन दृष्टेप्रचण्डदण्डो नृपतिप्रधानः ।न दृश्यते दिग्गमने च धुर्व्वीत्रिकोणगे चापि नरेन्द्रमूर्त्तिः ॥
भवति धरणिपालो नीचबुद्धिः प्रतापीहयगजधनपूर्णो जातिवर्गे विरक्तः ।कुटिलमतिरनीतो भूरिभाण्डारयुक्त-स्तमसि मिथुनसंस्थे जायते मानवेन्द्रः ॥
मृगपतिवृषकन्याकर्कटस्थे च राहौभवति विपुललक्ष्णी राजराजाधिपो वा ।हयगजनरनौकामण्डितः सार्व्वभौमोनृपतिरमरपूज्यो राहुतुङ्गी चिरायुः ॥
अरिनिधनव्ययतुङ्गे कीर्त्तितमेतत् फलं व्यर्थम् ।केन्द्रत्रिकोणे लाभे वा तुङ्गफलं यथोद्दिष्टम् ॥
”इति कोष्ठीप्रदीपः ॥

 तुङ्गः,  त्रि,  (तुजि हिंसायाम् + घञ् ।) उग्रः ।प्रधानम् । उन्नतः । इति शब्दरत्नावली ॥
 (यथा, रधुः । ६ । ३ ।“शिलाविभङ्गैर्मृगराजशाव-स्तुङ्गं नगोत्सङ्गमिवारुरोह ॥
”प्रचुरः । यथा,  तत्रैव । ४ । ७० ।“तेषां सदश्वभूयिष्ठास्तुङ्गा द्रविणराशयः ॥
”)किञ्जल्के क्ली । इति राजनिर्घण्टः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 तुङ्ग पु०
  तुजि--हिंसायां घञ् न्यङ्क्वा० कुः । १ पुन्नागवृक्षे २ पर्वते३ बुधग्रहे हेमच० । ४ नारिकेले ५ गण्डके राजनि० । ६ उच्चेत्रि०  । ७ ग्रहविशेषस्य राशिभेदे पु०
  । उच्चशब्दे १५८ पृ०दृश्यम् “अजवृषभमृगाङ्गनाकुलीरा झषबणिजौ चदिवाकरादितुङ्गाः । दशशिखिमनुयुक्तिथीन्द्रयांशैस्त्रि-नवकविंशतिभिश्च तेऽस्तनीचाः”! “सूर्य्याद्युच्चान्क्रियवृषमृगस्त्रीकुलीरान्त्ययूके दिग्वह्नीन्द्रद्वयतिथिशरान्सप्तबिंशांश्च विंशान् । अंशानेतान् वदति यवनश्चान्त्यतुङ्गांस्तुतुङ्गांस्तानेवांशान् मदनभवनेष्वाह नीचान्-सुनीचानिति” ।तुङ्गस्थग्र हभेदफलम् “तुङ्गेऽर्कः शुभसंयुतः शुभकरैर्मित्रैश्च दृष्टो यदा दैवात् पश्यति सोऽपि वा शुभकरा-नेकं द्विकं वा त्रिकम् । वित्तेशः प्रथितो बिमर्द्दितरिपुःक्षौणीशमान्योऽथवा क्ष्मापालार्च्चितपादपद्मयुगलो राजात्रिकोणे यदा” । र० । “तुङ्गे चन्द्रमसि प्रसन्नवपुषिब्रध्नादनष्टद्युतौ प्रख्यातोऽरिव्रिमर्दकोऽगदतनू राजेश्वरोरूपवान् । क्ष्मापालार्च्चितपादपद्मयुगलो व्रा धर्म्म-शीलो महान् सौम्यैरेव युतोऽथ वा प्रियतमैर्दृष्टे त्रि-कोणेऽपि च” । च० । “यदि भवति मृगस्थो भूमिपुत्रस्तदावै न दिनकरमयूखाद्भ्रष्टरश्मिर्नरेन्द्रः । अगदतनुरभीतःशत्रुदर्पापहारी प्रणतरिपुनरेन्द्रः स्यात्त्रिकोणेऽपि जातः” ।म० । “कन्थास्थः शशलाञ्छनस्य तनयस्तिथ्यंशकैः संयुतीदृष्टो वा यदि संयुतः शुभकरैर्ज्जातस्तदा भूपतिः ।यात्रायां तुरगोष्ट्रमत्तकरिणां यानैर्मही कम्पते सक्ष्माभृद्वरणीरुहाविगलिता यान्ति त्रिकोणेऽपि च” । बु० ।“तुङ्गे गुरौ मित्रखगेन दृष्टो राजा भवेदिन्द्रसमान-मूर्त्तिः । गजाश्वनौकार्णवपूर्णलक्ष्मीः पृथ्वीपतिः स्वस्यत्रिकोणगोऽपि” । वृ । “तुङ्गे भृगौ शुभसुहृत्प्रयुते चदृष्टे दैवात् पुनः स यदि पश्यति मित्रसंघान् । भूपा-धिपो भवति कीर्त्तिकरः प्रधानो दौर्घारुग्रसुखभुग्-भृगुजे त्रिकोणे” । शु । “तुङ्गे शनौ मित्रखगेन दृष्टेप्रचण्डदण्डो नृपतिप्रधानः । न दृश्यते दिग्गमने चगुर्वी त्रिकोणगे चापि नरेन्द्रमूर्त्तिः” । श । “भवति धर-णीपालो नीचबुद्धिः प्रतापी हयगजधनपूर्णो जाति-वर्गे विरक्तः । कुटिलमतिरनीतो भूरिभाण्डारयुक्त-स्तमसि भिथुनसंस्थे जायते मानवेन्द्रः” । रा । “मृग-पतिवृषकन्याकर्कटस्थे च राहौ भवति विपुललक्ष्मीराजराजाधिपो वा । हयगजनरनौकामण्डितःसार्वभौमोनृपतिरमरपूज्यो राहुतुङ्गी चिरायुः” ।रा । “अरिंनिधनव्ययतुङ्गे कीर्त्तितमेतत्फलं व्यर्थंकेन्द्रे त्रिकोणे लाभे वा तुङ्गफलं यथोद्दिष्टम्” इतिकोष्ठीप्र० । ९ किञ्जल्के न०
  शब्दार्थचि० । १० उग्रे ११ प्रधाने१२ उन्नते त्रि०
  शब्दर० । “तुङ्गत्वमितरा नाद्रौ नेदंसिन्घावगाधता” माघः । १६ शिवे पु०
  तुङ्गवीजशब्दे दृश्यम् ।

Capeller

German

 तुङ्ग hoch (auch übertr.)
 m.
  anhöhe,  Berg.

Burnouf

French

 तुङ्ग तुङ्ग a. haut,  élevé.
		 Au fig. principal,  capital.
		 Ardent,  passionné. -- S. m.
  sommet,  le point le plus haut.
		 Le
méridien ou point culminant d'un astre.
		 Montagne.
		 Homme savant.
		 Rottleria tinctoria,  bot. -- F. तुङ्गी la nuit.
		 Ocymum
gratissimum,  esp. de basilic,  bot.
तुय्गभद्र m.
  éléphant rétif ou en rut. -- F. np. d'une
rivière dans le Mysor.
तुङ्गशेखर m.
  pic,  sommet de montagne.
तुङ्गीपति m.
  le maître de la nuit,  c-à-d. la Lune.
तुङ्गिश m.
  (ईश) mms.
		 le Soleil.
		 Śiva
 Kṛṣṇa.

Stchoupak

French

 तुङ्ग-
 a. élevé,  haut,  saillant,  proéminent,  dressé 
 m.
  hauteur, 
éminence,  montagne,  colline,  fig. trône 
 n.
  d'un arbre,  Rottleria tinctoria
 
 -त्व- nt. hauteur,  élévation. 
°धन्वन्- m.
  n.
  d'un roi.
°नाथ- m.
  n.
  d'une montagne sacrée (= भृगु-तुङ्ग-).
°बल- m.
  n.
  d'un guerrier.
°भद्रा- f.
  n.
  d'une rivière (Tumbudrâ) dans le Mysore.
°वेणा- f.
  n.
  d'une rivière dans le Deccan. 

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.