| YouTube Channel

तीर्थङ्कर (tIrthaGkara)

 
Shabdartha Kaustubha
Kannada
तीर्थङ्कर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಿನದೇವ /ಜಿನೇಶ್ವರ
तीर्थङ्कर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶಾಸ್ತ್ರಕಾರ /ಶಾಸ್ತ್ರಪ್ರವರ್ತಕ
निष्पत्तिः - > कृञ् - "अच्" (३-१-१३४) । मुम् ।
व्युत्पत्तिः - > करोतीति करः । तीर्थस्य करः
विस्तारः - > "शम्भूः स्वयम्भूर्भगवान् जगत्प्रभुस्तीर्थङ्करःतीर्थकरो जिनेश्वरः" - अभि० चि० ।
Indian Epigraphical Glossary
English
Tīrthaṅkara (CII 3
EI 9)
epithet of the 24 great leaders
of the Jain faith
propagator of the Jain faith or tīrtha
creator of the four sections, viz. monk, nun, layman and
laywoman (sādhu, sādhvī, śrāvaka and śrāvikā)
same as Jina
sometimes spelt Tīrthakara
also called Ādikartṛ.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
अर्हञ्जिनः पारगतस्त्रिकालवित्क्षीणाष्टकर्मा परमेष्ठ्यधीश्वरः ।
शंभुः स्वयंभूर्भगवाज्जगत्प्रभुस्तीर्थंकरस्तीर्थकरो जिनेश्वरः ॥ २४ ॥
स्याद्वाद्यभयदसार्वाः सर्वज्ञः सर्वदर्शिकेवलिनौ ।
देवाधिदेवबोधिदपुरुषोत्तमवीतरागाप्ताः ॥ २५ ॥
-wordlist-
अर्हन् (पुं), जिन (पुं), पारगत (पुं), त्रिकालवित् (पुं), क्षीणाष्टकर्मन् (पुं), परमेष्ठिन् (पुं), अधीश्वर (पुं), शम्भु (पुं), स्वयम्भू (पुं), भगवत् (पुं), जगत्प्रभु (पुं), तीर्थङ्कर (पुं), तीर्थकर (पुं), जिनेश्वर (पुं), स्याद्वादिन् (पुं), अभयद (पुं), सार्व (पुं), सर्वज्ञ (पुं), सर्वदर्शिन् (पुं), केवलिन् (पुं), देवाधिदेव (पुं), बोधिद (पुं), पुरुषोत्तम (पुं), वीतराग (पुं), आप्त (पुं)
नाममाला
Sanskrit
सर्वज्ञ, वीतराग, अर्हन्, केवलिन्, धर्मचक्रभृत्, तीर्थङ्कर, तीर्थकर, तीर्थकृत्, दिव्यवाक्पति
सर्वज्ञो वीतरागोऽर्हन् केवली धर्मचक्रभृत् ।
तीर्थङ्करस्तीर्थकरस्तीर्थकृद्दिव्यवाक्पतिः ॥ ११६ ॥
verse 0.1.1.116
page 0059
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
तीर्थङ्करः,
पुं,
 (तीर्थं करोतीति । कृ + ख मुम् च ।)जिनः । इति हेमचन्द्रः । १ । २४ ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
तीर्थङ्कर
पु०
 तीर्थं शास्त्रं करोति कृ--ख मुम् च । जिनदेवे हेमच० ।