तीर्थकर (tIrthakara)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 तीर्थकर m.
  (-रः) One of the synonimes of a Jina or sanctified teacher of
the Jaina sect.
 E.
  तीर्थ pure,  purity,  and कर who does or acts
 also
retaining the nasal. तीर्थङ्कर. तीर्थं शास्त्रं करोति कृ-ट ।

Capeller Eng

English

 तीर्थकर a.
  creating a passage,  sc. through life
(Viṣṇu & Śiva)
 m.
  a venerable person,  esp.
    the chief of a sect. 

Yates

English

 तीर्थ-कर (रः) 1.
m.
  A
Jaina.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   तीर्थकर  tIrthakara m.
   spearhead  [ fig. ]  
   मार्गशोधक  mArgazodhaka m.
   spearhead  [ fig. ]   
   हनु  hanu n.
   particular part of a spearhead      
            

Wilson

English

 तीर्थकर
m.
  (-रः) One of the synonyms of a Jina or sanctified
teacher of the Jaina sect.
E.
  तीर्थ pure,  purity,  and कर who does or acts
 also retaining the
nasal तीर्थङ्कर.

Monier Williams Cologne

English

 तीर्थ—कर mfn.
   creating a passage (through life),  MBh.
   xiii,  7023 (Viṣṇu)

 तीर्थ—कर m.
  Śiva

 a head of a sect,  Sarvad.
  iv,  vi,  ix

 =
  -कृत्,  Jain.
  

Benfey

English

 तीर्थकर तीर्थ-कर, 
 I. adj.
  Saving, 
MBh. 13,  7023.
 II. m.
  A Brāhmaṇa.

Apte Hindi

Hindi

तीर्थकरः
पुं*
  तीर्थ-करः -
"जैन अर्हत्,  धर्मशास्त्रोपदेष्टा,  जैन सन्त"

तीर्थकरः
पुं*
  तीर्थ-करः -
संन्यासी

तीर्थकरः
पुं*
  तीर्थ-करः -
अभिनव दार्शनिक सिद्धान्त या धर्मशास्त्र का प्रवर्तक

तीर्थकरः
पुं*
  तीर्थ-करः -
विष्णु

Shabdartha Kaustubha

Kannada

तीर्थकर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಷ್ಣು
निष्पत्तिः - > तीर्थ + डुकृञ् (करणे) - "टः" (३-२-२०)
व्युत्पत्तिः - > स्मरणकीर्तनादिना सर्वपावनानि तीर्थानि गङ्गादिऋषिजुष्टानि जलानि करोति । तीर्थानि श्रुतिस्मृत्यादिशास्त्राणि करोति । तीर्थानि स्वावताररूपाणि अवतारसोपानानि करोति ।
प्रयोगाः - > "मनोजवस्तीर्थकरः वसुरेता वसुप्रदः"
उल्लेखाः - > वि० स०
विस्तारः - > "गङ्गादितीर्थहेतुत्वात् श्रुतिस्मृत्योः प्रवर्तनात् । आत्मप्रवेशसोपानकृत्त्वात् तीर्थकरः स्मृतः ॥" - निरुक्तिः ।
तीर्थकर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಿನದೇವ
तीर्थकर
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದವರು
निष्पत्तिः - > कृञ् - "अच्" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > करोतीति करः । तीर्थस्य करः

L R Vaidya

English

 tIrTa-kara {% m. %} 1. a sanctified saint of the Jainas
 2. the founder of a new system of philosophy or of a new religious sect
 3. an epithet of Vishṇu.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 tīrtha-kara (see the foll. items
 = Pali titthakara
 cf. Skt. tīrthaṃkara,  used by Jains of their own sect-founders
 in BHS as in Pali always pejorative,  of heretics
 see however s.v. tīrthika),  heretical sectarian,  heresiarch,  founder of a heresy: śramaṇa-brāhmaṇa-tīrthakarehi Mv 〔i.234.17〕
 °karā nigṛhītāḥ Av 〔ii.187.3〕
 °karāṇām Laṅk 〔11.12〕. All prose.

Indian Epigraphical Glossary

English

 Tīrthakara (BL),  epithet of the Jinas
 same as Tīrthaṅ-
kara (q. v.).

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
अर्हञ्जिनः पारगतस्त्रिकालवित्क्षीणाष्टकर्मा परमेष्ठ्यधीश्वरः ।
शंभुः स्वयंभूर्भगवाज्जगत्प्रभुस्तीर्थंकरस्तीर्थकरो जिनेश्वरः ॥ २४ ॥
स्याद्वाद्यभयदसार्वाः सर्वज्ञः सर्वदर्शिकेवलिनौ ।
देवाधिदेवबोधिदपुरुषोत्तमवीतरागाप्ताः ॥ २५ ॥
-wordlist-
 
अर्हन् (पुं),  जिन (पुं),  पारगत (पुं),  त्रिकालवित् (पुं),  क्षीणाष्टकर्मन् (पुं),  परमेष्ठिन् (पुं),  अधीश्वर (पुं),  शम्भु (पुं),  स्वयम्भू (पुं),  भगवत् (पुं),  जगत्प्रभु (पुं),  तीर्थङ्कर (पुं),  तीर्थकर (पुं),  जिनेश्वर (पुं),  स्याद्वादिन् (पुं),  अभयद (पुं),  सार्व (पुं),  सर्वज्ञ (पुं),  सर्वदर्शिन् (पुं),  केवलिन् (पुं),  देवाधिदेव (पुं),  बोधिद (पुं),  पुरुषोत्तम (पुं),  वीतराग (पुं),  आप्त (पुं)

नाममाला

Sanskrit

सर्वज्ञ,  वीतराग,  अर्हन्,  केवलिन्,  धर्मचक्रभृत्,  तीर्थङ्कर,  तीर्थकर,  तीर्थकृत्,  दिव्यवाक्पति
सर्वज्ञो वीतरागोऽर्हन् केवली धर्मचक्रभृत् ।
तीर्थङ्करस्तीर्थकरस्तीर्थकृद्दिव्यवाक्पतिः ॥ ११६ ॥
verse 0.1.1.116
page 0059

Mahabharata

English

Tīrthakara = Vishṇu (1000 names).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 तीर्थकरः,  पुं,
   (करोतीति करः । तीर्थस्य शास्त्रस्यपुण्यक्षेत्रस्य वा करः ।) जिनः । इति हेम-चन्द्रः । १ । २४ ॥
 (विष्णुः । यथा,  महा-भारत । १३ । १४९ । ८७ ।“मनोयवस्तीर्थकरो वसुरेता वसुप्रदः ॥
”“चतुर्द्दशविद्यानां बाह्यविद्यामयानाञ्च प्रणेताप्रवक्ता चेति तीर्थकरः ।” इति तद्भाष्यम् ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 तीर्थकर पु०
  तीर्थं शास्त्रं करोति कृ--ट । १ जिने हेमच० ।२ शास्त्रकरे त्रि०
  । ३ विष्णौ पु०
  । “मनोजवस्तीर्थकरः”विष्णु स० । “चतुर्दशविद्यानां वाह्यसमयानां च प्रणेताप्रवक्ता चेति तीर्थकरः हयग्रीवरूपेण मधुकैटभौ हत्वाविरिञ्चये सर्गादौ सर्वाः श्रुतीरन्याश्च विद्या उपादि-शत् बाह्यविद्याः सुरवैरिणां वञ्चनाय चोपादिशदितिपौराणिकाः कथयन्ति” भाषम् ।

Capeller

German

 तीर्थकर eine Furt bereitend,  d.i. errettend
(Bein.  mehrerer Götter)
 m.
  Bahnbrecher, 
bes. Reformator. .तीर्थमृक्तिका f.
  Erde von einem heiligen
Badeplatz.*

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.