तीर (tIra)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 तीर r. 10th cl. (तीरयति-ते) To finish or complete,  to get through or
over.
 E.
  चुरा० उत्र० अक० सेट् ।

 तीर n.
  (-रं)
	 1. A shore,  a bank.
	 2. An arrow.
	 m.
  (-रः) Tin. 
	 f.
  (-री) A
kind of arrow
 E.
  तीर् to get through or over,  अच् aff.
  

Capeller Eng

English

 तीर n.
  shore,  bank,  brim (of a vessel).

Yates

English

 तीर (क) तीरयति 10.
a. To finish, 
get through,  get over.

 तीर (रं) 1.
n.
  A shore
 an arrow.
m.
  Tin. 
f.
  (री) A kind of arrow.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   तीर  tIra  m.
   tin  
   तीर  tIra  n.
   shore   
   तीर  tIra  n.
   brim of a vessel  
   तीर  tIra  n.
   kind of arrow   
   तीर  tIra  n.
   bank     
            

 
   तीर  tIra  m.
   tin  
   तीर  tIra  n.
   shore   
   तीर  tIra  n.
   brim of a vessel  
   तीर  tIra  n.
   kind of arrow   
   तीर  tIra  n.
   bank     
            

Wilson

English

 तीर r. 10th cl. (तीरयति) To finish or complete,  to get through or
over.

 तीर
n.
  (-रं)
1 A shore,  a bank.
2 An arrow.
m.
  (-रः) Tin. 
f.
  (-री) A kind of arrow.
E.
  तीर to get through or over,  अच् aff.
  

Apte

English

तीरम् [tīram],  1 A shore,  bank
 नदीतीर,  सागरतीर &c.
 

Margin,  brim,  edge.

The bank of the Ganges.

रः A sort of an arrow.

Lead.

Tin.  Comp.
   -अन्तरम् the opposite bank. -जः a tree near a shore.-भुक्तिः N.
  of a country in middle India (Tirhut).

Apte 1890

English

 तीरं 1 A shore,  bank
 नदीतीर,  सागरतीर &c. 
2 Margin,  brim,  edge. 
3 The bank of the Ganges. 
रः 1 A sort of an arrow. 
2 Lead. 
3 Tin. 
Comp. 
जः a tree near a shore. 

Monier Williams Cologne

English

 1. तीर m.
  tin (cf.   तीव्र),  L.
 

 तीर n.
  a kind of arrow (cf.   Pers.
  تير),  Pañcad.
  ii,  76

 2. तीर n.
  (√ तॄ,  Siddh.
  puṃl. 56) a shore,  bank,  AitBr.
   &c.
   (ifc.  f(आ). ,  MBh.
  
 R.
 
 Ragh.
 
 ifc. ,  for derivatives cf.
   Pāṇ.
  iv,  2,  106 and 104,  Vārtt.
  2
 ifc.  ind.
 ,  for accent cf.
   vi,  2,  121)

 the brim of a vessel,  ŚBr.
   vi,  xiv.

Monier Williams 1872

English

 तीर तीर,  अम्,  n. (fr. rt. तॄ),  a shore,  a
bank
 margin,  brink,  edge
 the brim of a vessel
a sort of arrow [cf. the Pers. تير]
 (अस्),  m. tin
[cf. तीव्र]
 (ई),  f. a kind of arrow,  three-fourths of
which consists of reed and a fourth part of iron.
—तीर-ग्रह,  आस्,  m. pl.,  N. of a race.
—तीर-
ज,  अस्,  आ,  अम्,  growing or standing near a shore
(अस्),  m. a tree near a shore.
—तीर-भुक्ति,  इस्,  m., 
N. of a country,  the modern Tirhut,  a province in
the east of central Hindūstan,  lying to the north of
Bahar (fr. तीर,  a bank,  and भुक्ति,  here signifying
a limit
 being bounded on the east by Bhaugulpore, 
on the west by Sarum,  on the south by the Ganges, 
and on the north by the skirts of the Himā-
laya mountains)
 [cf. त्रि-भुक्ति।]
—तीर-रुह, 
अस्,  आ,  अम्,  growing on a bank
 (अस्),  m. a tree
growing on a bank.
—तीर-स्थ,  अस्,  आ,  अम्,  situated
on a bank or shore.
—तीरान्तर (°र-अन्°),  अम्, 
n. the opposite bank or shore.

Macdonell

English

 तीर tīr-a,  n.
  [crossing: √ tṝ] shore,  bank
 🞄-ja,  a.
  growing on the bank (tree)
 -bhāj,  a.
  🞄standing on the bank
 -bhuktīya,  a.
  coming 🞄from Tirhut.

Benfey

English

 तीर तीर (for original तार),  i. e. तॄ
+ आ,  n.
  A shore,  a bank,  Man.  3,  207.

Hindi

(Neut) धार,  बैंक

Apte Hindi

Hindi

तीरम्
नपुं*
   - तीर् + अच्
"तट,  किनारा"

तीरम्
नपुं*
   - -
"उपान्त,  कगर,  कोर या धार"

तीरः
पुं*
  - -
एक प्रकार का बाज

तीरः
पुं*
  - -
सीसा

तीरः
पुं*
  - -
टीन

Shabdartha Kaustubha

Kannada

तीर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಂಗ /ತಗರ
विस्तारः - > "तीरं तटे त्रपौ तीरः" - विश्व० ।
तीर
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನದಿ ಮೊದಲಾದುವುಗಳ ದಡ /ದಂಡೆ
निष्पत्तिः - > तीर (कर्मसमाप्तौ) - "अच्" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > तीरयति
प्रयोगाः - > "विभिद्यमाना विससार सारसानुदस्य तीरेषु तरङ्गसंहतिः"
उल्लेखाः - > किरा० ८-३१

L R Vaidya

English

 tIra {% (I) n. %} 1. A shore,  a bank,  R.xiv.76
 2. margin,  brim,  edge.

 tIra {% (II) m. %} 1. A sort of sparrow
 2. lead
 3. tin.

Bopp

Latin

 तीर m. (r. तॄ i. e. तर्,  तीर्,  s. अ) ripa. M. 5.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 tīra (m. or nt.),  side (of a mountain): (parvatasya vaihāyavarasya) uttare ca (so mss.,  Senart uttarasmi) tīre varapārśve Mv 〔i.70.17〕 (vs).

Lanman

English

 tīra,  n. shore or bank. [prop. ‘place of
crossing or going into the water, ’ √tṛ.]

Kridanta Forms

Sanskrit

तीर (ती꣡र꣡ कर्मसमाप्तौ - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् =  तीरणम्
अनीयर् =  तीरणीयः - तीरणीया
ण्वुल् =  तीरकः - तीरिका
तुमुँन् =  तीरयितुम्
तव्य =  तीरयितव्यः - तीरयितव्या
तृच् =  तीरयिता - तीरयित्री
क्त्वा =  तीरयित्वा
ल्यप् =  प्रतीर्य
क्तवतुँ =  तीरितवान् - तीरितवती
क्त =  तीरितः - तीरिता
शतृँ =  तीरयन् - तीरयन्ती
शानच् =  तीरयमाणः - तीरयमाणा

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  तीर्
मूलधातुः:
   तीर
धात्वर्थः:
  कर्मसमाप्तौ
गणः:
  चुरादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  उभयपदी
रूपम्:
  तीरयति-ते
अनुबन्धादिविशेषः:
  अदन्तः

Sanskrit Tibetan

Tibetan

gram
१) तीर २) पंक ३) हनु

ngogs
१) कूल २) तीर

jug ngogs
तीर

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
मर्यादा कूलभूः कूलं प्रपातः कच्छरोधसी ॥ १०७७ ॥
तटं तीरं प्रतीरं च पुलिनं तज्जलोज्झितम् ।
सैकतं चान्तरीपं तु द्वीपमन्तर्जले तटम् ॥ १०७८ ॥
-wordlist-
 
मर्यादा (स्त्री),  कूलभू (स्त्री),  कूल (क्ली),  प्रपात (पुं),  कच्छ (पुं),  रोधस् (क्ली),  तट (क्ली),  तीर (क्ली),  प्रतीर (क्ली),  पुलिन (क्ली),  सैकत (क्ली),  अन्तरीप (क्ली),  द्वीप (पुंक्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

तीर
तीर,  कूल,  तट,  कच्छ,  प्रपात,  रोधस्
तीरं कूलं तटं कच्छः प्रपातो रोध उच्यते ।
verse 3.1.1.666
page 0076

नाममाला

Sanskrit

सीम,  उपकण्ठ,  तीर,  पार,  रोधस्,  अवधि,  तट
सीमोपकण्ठं तीरञ्च पारं रोधोऽवधिस्तटम् ॥ २६ ॥
verse 0.1.1.26
page 0013

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  तीरम्
Root:  तीर
Gender:  नपुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ bank
⇒ shore
⇒ kind of arrow
⇒ brim of a vessel
Shloka(s): 
1|10|7|2 ► कूलं रोधश्च तीरं च प्रतीरं च तटं त्रिषु॥ (वारिवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 1|10|7|2 ⇢ कूलम् (कूल) (नपुं) ⇒ tope, bank, heap, slope, shore, mound, declivity, river bank, pond or pool, rear of an army, bank of a river
➠ 1|10|7|2 ⇢ रोधः (रोध) (पुं) ⇒ dam, bank, arrow, shore, check, growing, barrier, impeding, checking, sprouting, ascending, besieging, investing, attacking, confining, blockading, preventing, surrounding, costiveness, obstructing, suppressing, moving upwards, making war upon, act of stopping, particular hell, obstruction of the bowels
➠ 1|10|7|2 ⇢ तीरम् (तीर) (नपुं) ⇒ bank, shore, kind of arrow, brim of a vessel
➠ 1|10|7|2 ⇢ प्रतीरम् (प्रतीर) (नपुं)
➠ 1|10|7|2 ⇢ तटः (तट) (पुं) ⇒ bank, sides, margin, declivity, any part of the body which has sloping
➠ 1|10|7|2 ⇢  (तट) (स्त्री) ⇒ bank, sides, margin, declivity, any part of the body which has sloping
➠ 1|10|7|2 ⇢ तटम् (तट) (नपुं) ⇒ bank, sides, margin, declivity, any part of the body which has sloping
Related word(s): 
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ परतीरम्
परा_अपरासंबन्धः ➡ वालुकामयतडम्
जातिः ➡ प्राकृतिकस्थानम्
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 तीर,  त् क कर्म्मणां समाप्तौ । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(अदन्तचुरां-परं-सकं-सेट् ।) कर्म्मणामितिस्पष्टार्थः । अतितीरत् व्रतं लोकः समापित-वानित्यर्थः । इति दुर्गादासः ॥

 तीरं,  क्ली,
   (तीरयति समापयति नद्यादिकमिति ।तीर + अच् ।) नदीकूलम् । इत्यमरः । १ । १० । ७ ॥
गङ्गातीरं यथा,  --“सार्द्धहस्तशतं यावत् गर्भतस्तीरमुच्यते ।भाद्रकृष्णचतुर्द्दश्यां यावदाक्रमते जलम् ।तावद्गर्भं विजानीयात् तदन्यत्तीरमुच्यते ॥
”इति प्रायश्चित्ततत्त्वम् ॥
शायकः । इति त्रिकाण्डशेषः ॥

 तीरः,  पुं,
   (तीरयतीति । तीर + पचाद्यच् ।)त्रपु । इति मेदिनी । रे,  ४५ ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 तीर पारगतौ कर्म्मसमाप्तौ च अद० चुरा० उभ०
  अक० सेट् ।तीरयति ते अतितीरत् त ।

 तीर न०
  तीर--अच् । नद्यादेः १ कूले । २ सोसके पु०
  अ-मरः । ४ वाणे पु०
  त्रिका० । ५ त्रपुणि पु०
  मेदि० ।“सार्द्धहस्तशतं यावत् गर्भतस्तोरमुच्यते । भाद्रकृष्ण-चतुर्दश्यां यावदाक्रमते जलम् । तावद्गर्भं विजानी-यात् तदन्यत्तीरमुच्यते” प्रा० त० उक्ते ६ गङ्गाकूलभेदे न०
 “गङ्गातीरतरङ्गसङ्गतजलैः स्नात्वा हरो नार्चितः”सा० द० । “अशून्यतीरां मुनिसन्निवेशैः” रघुः । “अव-काशेषु चोक्षोषु नदीतीरेषु चैव हि” मनुः ।

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“तीर कर्मसमाप्तौ”@} 2 अदन्तः। 
 तीरकः-रिका,  तितीरयिषकः-षिका
   तीरयिता-त्री,  तितीरयिषिता-त्री
   इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिककीटधातुवत् 3 ज्ञेयानि। 
 तीरम्,  दक्षिणतीरम्,  दक्षिणतारम्,  उत्तरतीरम्,  उत्तरतारम्,  ‘दिक्छब्देभ्यः तीरस्य तारभावो वा वक्तव्यः’ 4 इति वचनेन तीरस्य तारभावः विकल्पेन भवति। 
 ल्युटि- 5 तीरणम्।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (७२८)
 02 =>
  (१०-चुरादिः-१९१२। सक। सेट्। उभ।)
 03 =>
  (१९४)
 04 =>
  (वा। ६-३-१०९)
 05 =>
  [[आ। ‘दुष्पारदुश्चरिततीरणकृद्यथेशो नो चक्षमे पुटयितुं तमकत्रितोष्मा।।’ धा। का। ३। ५९।]]

Capeller

German

 तीर n.
  Ufer,  Rand
°ज am U. wachsend.

Burnouf

French

 तीर तीर n.
  (तॄ) rive,  rivage.
		 Flèche. -- M.
étain.  -- F. तीरी sorte de flèche.
तीरभुक्ति m.
  np. d'un pays entre la Gaṇḍakī et la
Kauśikī,  auj. Tirhut.

Stchoupak

French

 तीर-
 nt. rive,  rivage,  bord d'un fleuve,  bord,  bordure.
°ज- °भाज्- °रुह- a. qui croît près du rivage 
 m.
  arbre en
bordure d'une rivière.
°विलग्न- a. v. atterri.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.