तिस्तीर्षकः-र्षिका (tistIrSakaH-rSikA)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“स्तृञ् आच्छादने”@} 2 ‘लक्षणया विक्षेपे’ इति धा।
का।
व्याख्या--3।
‘तॄञः श्नि च्छादने प्वादेः स्तृणीते च स्तृणाति च।
श्नावृदन्तस्य तत्रैव स्तृणोति स्तृणुते स्तृञः।।’ 4 इति देवः।
‘स्तृ प्रीतिरक्षापालने’ इति वोपदेवः इति पा।
धा।
समीक्षा।
सनि-- तिस्तीर्षकः-र्षिका, 5 तिस्तीर्षिता-त्री
यङि--तास्तरकः-रिका
विस्तृतः, 6 स्तीर्विः, 7 स्तरीः, 8 स्तरीमा इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि कृण्वतिवत् 9 बोध्यानि।
अष्टाध्याय्यां ग्रहणानि सर्वाण्यपि दीर्घान्तस्य क्रैयादिकस्येति बोध्यम्।
01 (१९३६)
02 (५-स्वादिः-१२५२। सक। अनि। उभ।)
03 (२-६८)
04 (श्लो। ३५)
05 [[१। सन्नन्ते ‘इको झल्’ (१-२-९) इति सनः कित्त्वे ‘अज्झनगमां सनि’ (६-४-१६) इति दीर्घे, इत्वे रपरत्वे ‘हलि च’ (८-२-७७) इति उपधायाः दीर्घे च रूपमेवम्।]]
06 [[२। औणादिके (द। उ। १-२४) क्विन्प्रत्यये रूपमेवम्। स्तीर्विः = अध्वर्युः, तृणजातिर्वा।]]
07 [[३। औणादिके (द। उ। १-८२) ईप्रत्यये रूपमेवम्। स्तरीः = मेघः, शय्या च।]]
08 [[४। औणादिके (द। उ। ६-७६) ईमनिन्प्रत्यये रूपमेवम्। स्तरीमा = आच्छादनम्।]]
09 (२४५)
1 {@“स्तॄञ् आच्छादने”@} 2 प्वादिः, ल्वादिश्च।
‘स्तॄञः श्नि च्छादने प्वादेः स्तृणीते च स्तृणाति च।
श्नावृदन्तस्य…।।’ 3 इति देवः।
‘स्तृञ् आप्रवणे’ इति काशकृत्स्नः।
पा।
धा।
समीक्षायां ‘स्तृञ्’ इति ह्रस्वोपधेन मैत्रेय-क्षीरस्वामि-सायणादयः पठन्ति इत्युक्तम्।
तन्न समीचीनम्।
स्तारकः-रिका, स्तारकः-रिका, तिस्तरीषकः-तिस्तरिषकः-षिका, तिस्तीर्षकः-र्षिका, तेस्तिरकः-रिका
स्तरीता-स्तरिता-त्री, स्तारयिता-त्री, तिस्तरीषिता-तिस्तरिषिता- तिस्तीर्षिता-त्री, तेस्तिरिता-त्री
इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि क्रैयादिककॄ 4 धातुवत् ऊह्यानि।
5 6 मणिप्रस्तारः, 7 प्रस्तरः, 8 पटस्य विस्तारः, शब्दविषये तु विस्तरः।
9 विष्टारः, 10 विष्टरः 11 , 12 अवस्तारः, आस्तीर्णः, 13 स्तीर्णिः, स्तरी-मेघः शय्या च, स्तरीमास्तीर्य, इमानि रूपाण्यधिकान्यत्रेति विशेषः।
01 (१९३८)
02 (९-क्र्यादिः-१४८४। सक। सेट्। उभ।)
03 (श्लो। ३५)
04 (२५८)
05 [पृष्ठम्१३८९+ २८]
06 [[१। ‘प्रे स्त्रोऽयज्ञे’ (३-३-३२) इति प्रशब्द उपपदे यज्ञभिन्नविषये घञ्। यज्ञविषये हविषाम् प्रस्तरः इति अप्प्रत्यय एव।]]
07 [हविषाम्]
08 [[२। ‘प्रथने वावशब्दे’ (३-३-३३) इति वि इत्युपसर्गे उपपदे प्रथने गम्यमाने घञ्प्रत्ययः। शब्दविषये विस्तरः।]]
09 [[३। ‘छन्दोनाम्नि च’ (३-३-३४) इति छन्दोविषये नाम्नि घञ्प्रत्यये, ‘छन्दोनाम्नि च’ (८-३-९४) इति षत्वे च रूपमेवम्।]]
10 [[४। विस्तीर्यते इति विष्टरः। विपूर्वात् स्तॄधातोः ‘ॠदोरप्’ (३-३-५७) इत्यप्- प्रत्यये ‘वृक्षासनयोर्विष्टरः’ (८-३-९३) इति षत्वे च रूपमेवम्। विष्टरः = आसनम्, अश्वत्थवृक्षश्च।]]
11 [[आ। ‘अपूपुजन् विष्टरपाद्यमाल्यैः आतिथ्यनिष्णा वनवासिमुख्याः।’ भ। का। २-२६।]]
12 [[५। ‘अवेतॄस्त्रोर्घञ्’ (३-३-१२०) इति करणाधिकरणयोर्घञ्।]]
13 [[६। ‘ॠल्वादिभ्यः क्तिन्--’ (३-३-९४) इति क्तिनस्तकारस्य नकारः। णत्वम् च।]]
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.