| YouTube Channel

तिल्वक (tilvaka)

 
Capeller Eng
English
ति॑ल्वक
m.
 names of plants.
Monier Williams Cologne
English
ति॑ल्वक
m.
 Symplocos racemosa,
ŚBr.
 xiii
KātyŚr.
 xxi, 3, 20
Gobh.
&c.
Terminalia Catappa,
Npr.
Macdonell
English
तिल्वक tilvaka,
m.
 a tree (symplocos racemosa).
Benfey
English
तिल्वक तिल्वक,
m.
 A tree, Sym-
plocos racemosa Roxb., Suśr. 1, 32, 15.
Vedic Reference
English
Tilvaka is mentioned in the Śatapatha Brāhmaṇa^1 as a tree
(Symplocos racemosa), near which it is inauspicious to construct
a grave. The adjectival derivative tailvaka, ‘made of the wood
of the Tilvaka, ’ is found in the Maitrāyaṇī Saṃhitā, ^2 and is
employed to describe the yūpa, or sacrificial post, in the
Ṣaḍviṃśa Brāhmaṇa.^3
1) xiii. 8, 1, 16.
2) iii. 1, 9.
3) iii. 8.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
तिल्वकः,
पुं,
 (तिल्व + स्वार्थे कन् ।) लोध्रः ।इति राजनिर्घण्टः ॥
(अस्य पर्य्याया यथा, --“तिल्वकस्तु मतो लोध्रो बृहत्पत्रस्तिरीटकः ॥
”अस्य विशिष्टव्यवहारो यथा, --“तस्य मूलत्वचं शुष्कामन्तर्व्वल्कलवज्जिताम् ।चूर्णयेत्तु त्रिधा कृत्वा द्बौ भागौ श्च्योतयेत्ततः ॥
लोध्रस्यैव कषायेण तृतीयं तेन भावयेत् ।भागं तं दशमूलस्य पुनः क्वाथेन भावयेत् ॥
शुष्कं चूर्णं पुनः कृत्वा तत ऊर्द्ध्वं प्रयोजयेत् ।दधितक्रसुरामण्डमूत्रैर्व्वदरसीधुना ॥
रसेनामलकानां वा ततः पाणितलं पिबेत् ॥
”“तिल्वकस्य कषायेण दशकृत्वः सुभाविताम् ।मात्रां कम्पिल्लकस्यैव कषायेण पुनः पिबेत् ।चतुरङ्गुलकल्पेन लेहोऽन्यः कार्य्य एव च ॥
”“तिल्वकस्य कषायेण कल्केन च सशर्करः ।सघृतः साधितो लेहः स च श्रेष्ठं विरेचनम् ॥
”इति चरके कल्पस्थाने नवमेऽध्याये ॥
)