| YouTube Channel

तिमि (timi)

 
शब्दसागरः
English
तिमि
m.
 (-मिः)
1. A whale, or a fabulous fish of an enormous size, said
to be one hundred Yojanas long.
2. The ocean.
E.
 तम् to distress,
इन् affix, and इ substituted for the radical vowel
otherwise तिम्
to be wet or watery, affix कि, or with क affix तिम.
Capeller Eng
English
तिमि
m.
 a large fish, fish
i.g.
Yates
English
तिमि (मिः) 2.
m.
 A fabulous fish of
great size
a whale
the ocean.
Wilson
English
तिमि
m.
 (-मिः)
1 A whale, or a fabulous fish of an enormous size, said to be one hundred
Yojanas long.
2 The ocean.
E.
 तम to distress, इन् affix, and इ substituted for the radical
vowel
otherwise तिम to be wet or watery, affix कि, or with क
affix तिम.
Apte
English
तिमिः [timiḥ], 1 The ocean.
A kind of whale or fish of an enormous size
(अस्ति मत्स्यस्तिमिर्नाम शतयोजनमायतः ।)
अमी शिरोभिस्तिमयः सरन्ध्रैरूर्ध्वं वितन्वन्ति जलप्रवाहान्
R.*
 13.1.
A fish in general
गरीयसे$पकाराय तिमीनां बडिशं यथा Śiva. B.26.45.
The figure of a fish produced by drawing two lines, one intersecting the other at right angles.
The sign of Pisces (मत्स्य, मीन).
Comp.
 -कोषः the ocean. -घातिन्
m.
 a fisherman
Ks.*
 6.185. -जम् a kind of pearl. -ध्वजः
N.
 of a demon (Śambara) killed by Indra with the assistance of Daśaratha. (It was in the fight with this demon that Kaikeyī saved the life of Daśaratha while in a swooning fit and got from him two boons which she afterwards used to send Rāma into exile)
दानवेन्द्रं हतं दृष्ट्वा तिमिध्वजसुतं रणे
Rām.*
 2.44.11. -मालिन् the ocean.
Apte 1890
English
तिमिः 1 The ocean.
2 A kind of whale or fish of an enormous size
R. 13. 10.
3 A fish in general.
4 The figure of a fish produced by drawing two lines, one intersecting the other at right angles.
Comp.
कोषः the ocean.
जं a kind of pearl.
ध्वजः N. of a demon killed by Indra with the assistance of Daśaratha. (It was in the fight with this demon that Kaikeyī saved the life of Daśaratha while in a swooning fit and got from him two boons which she afterwards used to send Rāma into exile).
Monier Williams Cologne
English
तिमि
m.
 a kind of whale or fabulous fish of an enormous size,
MBh.
Hariv.
 4915
R.
VarBṛS.
&c.
a fish,
Kathās.
 v, lx
the sign Pisces,
VarBṛ.
 , Sch.
the figure of a fish produced by drawing two lines (one intersecting the other at right angles),
Sūryas.
 iii, 3
f.
the ocean,
L.
N.
 of a son of Dūrva (father of Bṛhad-ratha),
BhP.
 ix, 22, 41
तिमि
f.
N.
 of a daughter of Dakṣa (wife of Kaśyapa and mother of the sea-monsters), vi, 6, 25
f.
Monier Williams 1872
English
तिमि तिमि, इस्, or sometimes तिम, अस्, m.
(said to be fr. rt. तम्), a kind of whale or fabulous
fish of an enormous size, said to be 100 Yojanas
long
a fish in general
the figure of a fish produced
by drawing two lines, one intersecting the other at
right angles
the ocean
N. of a son of Dūrva and
father of Bṛhad-ratha
(इस्, ई), f. a fish
N. of a
daughter of Dakṣa who was the wife of Kaśyapa
and mother of the sea-monsters.
—तिमि-कोष or
तिमि-कोषक, अस्, m. the ocean (‘the receptacle of
great fish’).
—तिमिङ्-गिल, अस्, m. ‘swallowing even
the Timi, ’ a large fabulous fish
(आस्), m. pl., N. of
a people in Dakṣiṇā-patha
(अस्), m. a prince of
this people.
—तिमिङ्गिल-गिल, अस्, m. a large
fabulous fish (‘swallowing even the Timiṅ-gila’).
—तिमि-ज, अस्, आ, अम्, coming or derived from the
Timi, a sort of pearl.
—तिमि-तिमिङ्-गिल, अस्, m.
a large fabulous fish.
—तिमि-ध्वज, अस्, आ, अम्,
‘having a Timi depicted in his banner, ’ epithet of
the Asura Śambara, prince of Vaijayanta
(अस्), m.,
N. of a man.
Macdonell
English
तिमि tim-i,
m.
 large sea fish
whale
fish: 🞄-ghātin,
m.
 fisherman.
Benfey
English
तिमि तिम् + इ,
m.
1. A large fish,
MBh. 1, 1222.
2. A whale, Ragh. 13,
10.
3. A fish in general, Kathās. 5,
24.
Apte Hindi
Hindi
तिमिः
पुं*
 - तिम् + इन्
समुद्र
तिमिः
पुं*
 - -
"एक बड़ी विशालकाय मछली, ह्वेल मछली"
तिमिः
पुं*
 - तिम्+इन्
समुद्र
तिमिः
पुं*
 - तिम्+इन्
मीन राशि
Shabdartha Kaustubha
Kannada
तिमि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮತ್ಸ್ಯ /ಮೀನು
निष्पत्तिः - > तमु (काङ्क्षायाम्) - "इन्" (उ० ४-११७) ।इकारादेशश्च ।
व्युत्पत्तिः - > ताम्यति
तिमि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಮುದ್ರ
L R Vaidya
English
timi {% m. %} 1. The ocean
2. a kind of whale, R.xiii.10.
Bopp
Latin
तिमि m. piscis fabulosus, qui centum Yôjanorum longitu-
dinem habere dicitur. A. 6. 3.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
तिमि m. Name eines °Arztes, S I, 509, 7.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
मत्स्यो मीनः पृथुरोमा झषो वैसारिणोऽण्डजः ॥ १३४३ ॥
संघचारी स्थिरजिह्व आत्माशी स्वकुलक्षयः ।
विसारः शकली शल्की शंबरोऽनिमिषस्तिमिः ॥ १३४४ ॥
-wordlist-
मत्स्य (पुं), मीन (पुं), पृथुरोमन् (पुं), झष (पुं), वैसारिण (पुं), अण्डज (पुं), सङ्घचारिन् (पुं), स्थिरजिह्व (पुं), आत्माशिन् (पुं), स्वकुलक्षय (पुं), विसार (पुं), शकलिन् (पुं), शल्किन् (पुं), शंवर (पुं), अनिमिष (पुं), तिमि (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
वैसारिण
वैसारिण, विसार, पृथुरोमन्, जलचर, झष, मत्स्य, तिमि, अनिमिष, मीन, शकलिन्, शल्किन्
वैसारिणो विसारः पृथुरोमा जलचरो झषो मत्स्यः ।
तिमिरनिमिषश्च मीनः शकली शल्की च विज्ञेयः ॥ ६५७ ॥
verse 3.1.1.657
page 0075
चीरिल्लि
चीरिल्लि, तिमि, तिमिङ्गिल, महामत्स्य
चीरिल्लितिमितिमिङ्गिलगिलादयो महामत्स्याः ॥ ६६० ॥
verse 3.1.1.660
page 0075
नाममाला
Sanskrit
पृथुरोमन्, षडक्षीण, यादस्, वैसारिण, झष, विसारिन्, शफरिन्, मीन, पाठीन, अनिमिष, तिमि
पृथुरोमा षडक्षीणो यादो वैसारिणो झषः ।
विसारी शफरी मीनः पाठीनोऽनिमिषस्तिमिः ॥ १७ ॥
verse 0.1.1.17
page 0008
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
तिमिः,
पुं,
 (तिम्यतीति । तिम क्लेदने + इन् ।यद्वा, ताम्यति आकाङ्क्षतीति । तमु काङ्क्षा-याम् + “क्रमितमिशतिस्तम्भामत इच्च ।” उणां४ । १२१ । इति इन् अकारस्य इकारा-देशश्च ।) मत्स्यविशेषः । इत्यमरः । १ । १० ।१९ ॥
तिमिर्महाकायो मत्स्यः कश्चित् सामुद्रः ।तथा च । अस्ति मत्स्यस्तिमिर्नाम शतयोजन-विस्तरः । इति भरतः ॥
(यथा च रघौ ।१३ । १० ।“ससत्त्वमादाय नदीमुखाम्भःसंमीलयन्तो विवृताननत्वात् ।अमी शिरोभिस्तिमयः सरन्ध्रै-रूर्द्ध्वं वितन्वन्ति जलप्रवाहान् ॥
”)समुद्रः । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
(राजविशेषः । सतु दूर्व्वस्य पुत्त्रः । यथा, भागवते । ९ । २२ । ४२ ।“नृपञ्जयस्ततो दूर्व्वस्तिमिस्त स्माज्जनिष्यति ॥
”अयं हि नवमासाधिकसप्तचत्वारिंशत्वर्षं यावत्राज्यं पालयामास । यथा, राजावल्याम् ।१ परिच्छेदे ।“तिमिं पुत्त्रं ततो राज्ये न्यस्य स्वर्गं स्वयं गतः ।मुनिवेदमितान् वर्षान्नवमासाघिकान् तिमिः ॥
पालयित्वाखिलं राज्यं भुक्त्वा भोगमनुत्तमम् ।पुत्त्रं बृहद्रथं राज्ये सोऽभिषिच्य वनं ययौ ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
तिमि
पु०
 तिम--इन्--तम--इन्--इच्च वा । १ समुद्रेत्रिका० । तद्भवे २ मत्स्यभेदे पुंस्त्री० स्त्रियां वा ङीप् ।“अस्ति मत्स्यस्तिमिर्नाम शतयोजनविस्तृतः” भरत-धृतवाक्यम् । “अस्ति मत्स्यस्तिमिर्नाम तथा चास्तितिमिङ्गिलः । तिमिङ्गिलगिलोऽप्यस्ति तद्गिलोऽप्यस्तिलक्ष्मणः” शब्दार्थचि० धृतरामा० वाक्यम् । “अम्मेशिरोभिस्तिमयः सरन्ध्रैरूर्द्ध्वं वितन्वन्ति जलप्रवाहान्”रघुः । “अत्र नानाषिधाकारास्तिमयोनैकरूपिणः” भा० उ०९८ अ० । शब्दकल्पदुमेऽस्य स्त्रीत्वोक्तिः प्रामादिकीअमी तिमय इति नैकरूपिण इति पुंस्येव प्रयो-गात् कृदिकारान्तत्वात् वा स्त्रियां ङीप् । २ तज्जाति-स्त्रियां स्त्री भेदः ।
Capeller
German
तिमि
m.
 (großer) Fisch.
Stchoupak
French
तिमि-
m.
 immense poisson fabuleux, monstre marin, baleine
poisson de
mer
fils d'un prince nommé Dūrva
f.
 fille de Dakṣa, mère des monstres
marins.
°घातिन्-
m.
 tueur de poissons, pêcheur.
°तिमिं-गिल-
m.
 poisson fabuleux.
°ध्वज- (qui a un timi sur son étendard)
m.
n.
 de l'Asura Śambara, d'un
de ses fils.
तिमिं-गिल- (avaleur de poissons)
m.
 poisson fabuleux
n.
 d'un prince.