| YouTube Channel

तिक्तक (tiktaka)

 
शब्दसागरः
English
तिक्तक
m.
 (-कः)
1. A kind of gourd, (Trichosanthes diœca, Rox.)
2. A
sort of gentian, (G. cherayta.)
3. A dark sort of the Khayar or
Mimosa catechu.
E.
 कन् added to तिक्त a bitter
alluding to the
taste of these substances.
Yates
English
तिक्तक (कः) 1.
m.
 A kind of gourd
sort of gentian
dark Mimosa.
Spoken Sanskrit
English
तिक्तक tiktaka
adj.
 bitter
तिक्तक tiktaka
adj.
 anything having a bitter flavour
तिक्तक tiktaka
m.
 pointed gourd [ Trichosanthes Dioeca Roxb - Bot. ]
तिक्तक tiktaka
m.
 Indian almond tree [ Terminalia Catappa - Bot. ]
तिक्तक tiktaka
m.
 bitter stick plant [ Agathotes Chirayta - Bot. ]
तिक्तक tiktaka
m.
 sort of khadira [ Acacia Catechu - Bot. ]
Wilson
English
तिक्तक
m.
 (-कः)
1 A kind of gourd, (Trichosanthes diœca, Rox.)
2 A sort of gentian, (G. cherayta.)
3 A dark sort of the Khayar or Mimosa catechu.
E.
 कन् added to तिक्त a bitter
alluding to the taste of these
substances.
Apte
English
तिक्तक [tiktaka],
a.
 Bitter.
कः The Khadira tree.
N.
 of several plants.
Apte 1890
English
तिक्तक a. Bitter.
कः 1 The Khadira tree.
2 N. of several plants.
Monier Williams Cologne
English
तिक्तक
mfn.
 bitter, (n. ) anything having a bitter flavour,
R.
 ii
Suśr.
 (with सर्पिस्
=
 °क्त-घृत, iv, 9, 9)
तिक्तक
m.
 Terminalia Catappa,
Bhpr.
Trichosanthes dioeca,
L.
Agathotes Chirayta,
L.
a sort of Khadira,
L.
Monier Williams 1872
English
तिक्तक, अस्, आ, अम्, bitter
anything having a
bitter flavour
(अस्), m., N. of several plants, viz.
Trichosanthes Dioica
Agathotes Chirayta
a sort
of Acacia Catechu
Terminalia Catappa [cf. किरात-
तिक्तक]
(आ), f. a kind of gourd (कटु-तुम्बी)
Cardiospermum Halicacabum, = करञ्ज-वल्ली
(इका), f. a kind of gourd (कटु-तुम्बी)
[cf. जल-
तिक्तिका।]
Benfey
English
तिक्तक तिक्त + क (vb. तिज्),
I.
adj.
Bitter, Suśr. 1, 215, 21.
II.
m.
 or
n.
An object of bitter taste, Suśr. 2, 136,
2.
III.
m.
 The name of several plants
Trichosanthes dioica Roxb., etc.
--
Comp.
कटु-,
m.
 the name of two
plants, Gentiana cherayta Roxb., Can-
nabis sativa, Lin.
(Rām. 2, 28, 21,
Gorr., Pungent or disagreeable Tri-
chosanthes).
Shabdartha Kaustubha
Kannada
तिक्तक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಡವಲದ ಗಿಡ
निष्पत्तिः - > तिक्त - सञ्ज्ञायां "कन्" (५-३-७५)
तिक्तक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಖದಿರ ವೃಕ್ಷ /ಕಗ್ಗಲಿ ಮರ
तिक्तक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಹಿರಸ
तिक्तक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಇಂಗುದೀ ವೃಕ್ಷ
तिक्तक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕಹಿಯಾದ
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
तिक्तकः,
पुं,
 (तिक्तेन तिक्तरसेन कायतीति । कै +कः ।) पटोलः । इत्यमरः । २ । ४ । १५५ ॥
चिरतिक्तः । इति शब्दरत्नावली ॥
चिरता इतिभाषा ॥
(यथा, वाभटे चिकित्सितस्थाने । ३ ।“पित्तकासे तनुकफे त्रिवृतां मधुरैर्युताम् ।युञ्ज्यात् विरेकाय युतां घनश्लेष्मणि तिक्तकैः ॥
”)कृष्णखदिरः । इति शब्दमाला । इङ्गुदीवृक्षः ।इति भावप्रकाशः ॥
(तिक्तप्रधाने, त्रि । यथा, सुश्रुते । ४ । २४ ।“निम्बश्च तिक्तके श्रेष्ठः कषाये खदिरस्तथा ॥
”)द्रव्याणां गणः । यथा चक्रपाणिसंग्रहे ज्वरा-धिकारे ।“तृष्यते सलिलञ्चोष्णं दद्याद्वातकफज्वरे ।मद्योत्थे पैत्तिके वापि शीतलं तिक्तकैः शृतम् ॥
”“मुस्तपर्पटकोशीरचन्दनोदीच्यनागरैः ।शृतशीतं जलं दद्यात् पिपासाज्वरशान्तये ॥
”“तिक्तकैः शृतमिति यदुक्तं तदाह मुस्तेत्यादि ।”इति तट्टीका ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
तिक्तक
पु०
 तिक्त + संज्ञायां कन् । १ पटोले अमरः २ चिरतिक्ते(चिराता) शब्दर० । ३ कृष्णखदिरे शब्दमा० । ४ इङ्गुदी-वृक्षे भावप्र० । एतेषां तिक्तरसत्वात्तथात्वम् स्वार्थे क ।तिक्तरसे
पु०
 तद्वति
त्रि०
 स्त्रियां कापि अत इत्त्वम् तिक्तिका