| YouTube Channel

तिक (tika)

 
शब्दसागरः
English
तिक r. 1st cl. (ऋ) तिकृ (तेकते) To go or move. r. 5th cl. (तिक्नोति)
1. To
go.
2. To assail, to assault.
3. To seek to injure or kill: see तिग ।
भ्वा-आ-सक-सेट् । आस्कन्दे बधे च स्वा० प० अक० सेट् ।
Wilson
English
तिक r. 1st cl. (ऋ) तिकृ (तेकते) To go or move. r. 5th cl.
(तिक्नोति)
1 To go.
2 To assail, to assault.
3 To seek to injure or kill: see तिग.
Monier Williams Cologne
English
तिक
m.
N.
 of a man g. 1. नडादि,
Pāṇ.
 iv, 1, 154.
Monier Williams 1872
English
तिक तिक, अस्, m., N. of a man.
—तिक-
कितव, आस्, m. pl. the descendants of Tika and
Kitava.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 तिक्
मूलधातुः:
 तिक
धात्वर्थः:
 आस्कन्दे (तिरस्कारो वधश्च), गतौ च
गणः:
 स्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 तिक्नोति
धातुप्रदीपः
Sanskrit
तिकँ तिक
मानकरूपान्तरम् - तिगँ
तिग च
- चकारेणास्कन्दन इत्यपेक्षते तिक्नोति तितेक तिकितम् तिकः तैकायनिः तिग्नोति तिग्मम् 21, 22
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
तिक, ऋ ङ गत्याम् । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(भ्वां-आत्मं-सकं-सेट् ।) ऋ, अतितेकत् । ङ, तेकते ।इति दुर्गादासः ॥
तिक, न आस्कन्दे । वधे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(स्वां-परं-सकं-सेट् ।) न, तिक्नोति । इतिदुर्गादासः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
तिक गतौ
भ्वा०
 आत्म०
सक०
 सेट् । तेकते अतेकिष्ट ऋदित्णिच् अतितेकत् त । तितेके ।
तिक आस्कन्दे बधे च
भ्वा०
पर०
सक०
 सेट् । तिक्लोति अतेकीत् । तितेक ।
तिक
पु०
 तिक--क । ऋषिभेदे । तस्य गोत्रापत्यम् तिका०फिञ् । तैकायनि तद्गोत्रापत्ये पुंस्त्री० । तस्य तिक-कितवादित्वात् द्वन्द्वे गोत्रप्रत्ययस्यं लुक् बहुत्वार्थे । तिक-कितवाः तिककितवयोर्गोत्रापत्येषु । उत्कर्षा० चतु-रर्थ्यां छ । तिकीय तत्सन्निकृष्टदेशादौ
त्रि०
 ।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
तिकँ तिक
मानकरूपान्तरम् - तिगँ
तिग च
- इतश्चम्वन्ता (531) नव सेटः परस्मैपदिनश्च चकाराद् आस्कन्दने तिक्नोति, तिग्नोति के (द्र0 31135) तिकः 20, 21
धातुवृत्तिः
Sanskrit
तिकँ तिक
मानकरूपान्तरम् - तिगँ
तिग (अर्थः) च
चकारादास्कन्दने इत्यनुषज्यते (तिक्नोति तितेक तितेकिथ तितिकिव तेकिता तेकिष्यति तिक्नोतु अतिक्नोत् तिक्नुयात् ) आशिषि ( तिक्यात् अतेकीत् तितिकिषति तितेकिषति तेतिक्यते तेतिकीति तेतेक्ति तेकयति अतीतिकत् तिकः ) इगुपधलक्षणः कः ( तैकायनिः ) "तिकादिभ्यः फिञ्'' इत्यपत्ये फिञ् तैकायनश्च कैतवायनश्च ( तिककितवाः ) "तिककितवादिभ्यो द्वन्द्वे'' इति बहुषु लुक् ( तिग्नोति तितेग तेगिता ) इत्यादि तिक्नोतिवत् 20 21
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“तिक गतौ च”@} 2 चकारात् ‘आस्कन्दने’ इति संबध्यते।
3 तेककः-किका, तेककः-किका 4, तितेकिषकः-तितिकिषकः-षिका, तेतितकः-तिका
तेकिता-त्री, तेकयिता-त्री, तितेकिषिता-तितिकिषिता-त्री, तेतिकिता-त्री
5 तिक्नुवन्-ती, तेकयन्-न्ती, तितेकिषन्-तितिकिषन्-न्ती
-- -- तेकयमानः, तेकयिष्यमाणः, तेतिक्यमानः, तेतिकिष्यमाणः
संतिक्-संतिग्-संतिकौ-संतिकः
-- -- तेकितम्-तः, तेकितः, तितेकिषितः-तितिकिषितः, तेतिकितः-तवान्
6 तिकः, तेकः, तितेकिषुः-तितिकिषुः, तेतिकः
तेकितव्यम्, तेकयितव्यम्, तितेकिषितव्यम्-तितिकिषितव्यम्, तेतिकितव्यम्
तेकनीयम्, तेकनीयम्, तितेकिषणीयम्-तितिकिषणीयम्, तेतिकनीयम्
तेक्यम्, तेक्यम्, तितेकिष्यम्-तितिकिष्यम्, तेतिक्यम्
ईषत्तेकः-दुस्तेकः-सुतेकः
-- -- तिक्यमानः, तेक्यमानः, तितेकिष्यमाणः-तितिकिष्यमाणः, तेतिक्यमानः
तेकः, तेकः, तितेकिषः-तितिकिषः, तेतिकः
तेकितुम्, तेकयितुम्, तितेकिषितुम्-तितिकिषितुम्, तेतिकितुम्
तिक्तिः, तेकना, तितेकिषा-तितिकिषा, तेतिका
तेकनम्, तेकनम्, तितेकिषणम्-तितिकिषणम्, तेतिकनम्
तेकित्वा-तिकित्वा, तेकयित्वा, तितेकिषित्वा-तितिकिषित्वा, तेतिकित्वा
प्रतिक्य, 7 आतिक्य, प्रतितेकिष्य-प्रतितिकिष्य, प्रतेतिक्य
तेकम् २, तेकित्वा २, तिकित्वा २, तेकम् २, तेकयित्वा २, तितेकिषम्-तितिकिषम् २, तितेकिषित्वा-तितिकिषित्वा २, तेतिकम् २
तेतिकित्वा २। 8
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (७१६)
02
=>
 (५-स्वादिः-१२६६। सक। सेट्। पर।)
03
=>
 [पृष्ठम्०६५६+ २५]
04
=>
 [[१। ‘रलो व्युपधाद्धलादेः संश्च’ (१-२-२६) इति सेटः सनः कित्त्वविकल्पः। कित्त्वपक्षे गुणनिषेधः, कित्त्वाभावपक्षे गुणः। एवं सन्नन्ते सर्वत्र प्रक्रिया बोध्या। एवं क्त्वायामपि कित्त्वविकल्पो ज्ञेयः।]]
05
=>
 [[२। ‘स्वादिभ्यः श्नुः, (३-१-७३) इति श्नुः विकरणप्रत्ययः। तस्य ङिद्वद्भावादङ्गस्य गुणो न।]]
06
=>
 [[३। ‘इगुपधज्ञा--’ (३-१-१३५) इति कर्तरि कप्रत्ययः।]]
07
=>
 [[आ। ‘तामातिक्य पदे पदेन चिबुके चातिग्नुवन् पाणिना चक्रे सध्नुवतां वधे दधृगसावृज्वीं मनोज्ञाकृतिम्।’ धा। का। २। ७०।]]
08
=>
 [पृष्ठम्०६५७+ ३१]