| YouTube Channel

तावत् (tAvat)

 
शब्दसागरः
English
तावत्
mfn.
(-वान्-वती-वत्)
1. So many, as many, as much.
2. All. ind.
So much, so far, so many, unto, until, the correlative to यावत्.
E.
तत् that, then, and डावत् affix: see यावत्.
Capeller Eng
English
ता॑वन्त्
a.
so great, so much (many), so long, so far
(correl.
w.
या॑वन्त्
q.v.
).
n.
तावत्
adv.
so much, so long, so far
for a while, in the mean time (also
instr.
or
loc.
)
first, at once,
just, now (esp.
w.
imperat. or 1.
pers.
pres.
or
fut.
)
indeed, of
course, it is true, one must admit. Often only emphasizing (±एव).
तावत् not yet,
not at all, मा तावत् by no means!
तावत्-यावत् (±न) as long or as far—as. या॑वद्यावत्
ता॑वत्तावत् gradually as (so). तावत् no sooner-than.
Yates
English
तावत् (वान्-वती-वत्)
a. So much,
so many
all.
adv. until.
Spoken Sanskrit
English
तावत् - tAvat -
adj.
- meanwhile
अत्रान्तरे - atrAntare - adverb - meanwhile
तावद् - tAvad - adverb - meanwhile
मध्या - madhyA -
ind.
- meanwhile
अन्तरा - antarA -
indecl.
- meanwhile
तस्मिन् अन्तर - tasmin antara - phrase - meanwhile
तत्र अन्तर - tatra antara - phrase - meanwhile
Wilson
English
तावत्
mfn.
(-वान्-वती-वत्)
1 So many, as many, as much.
2 All. ind. So much, so far, so many, unto, until, the correlative to
यावत्.
E.
तत् that, then, and डावत् affix: see यावत्.
Apte
English
तावत् [tāvat],
a.
(Correlative of यावत् q. v. )
So much, that much, so many
ते तु यावन्त एवाजौ तावांश्च ददृशे तैः
R.*
12.45
H.*
4.72
Ku.*
2.33.
So great, so large, of this extent
यावती संभवेद् वृत्तिस्तावतीं दातुमर्हसि
Ms.*
8. 155
9.249
Bg.*
2.46.
All (expressing totality)
यावद्दत्तं तावद् भुक्तम् G. M.
Just a little
हतवेगं विनयेन तावता
Ki.*
2.48.
(in Alg.) An unknown quantity.ind.
First (before doing anything else)
आर्ये इतस्ताव- दागम्यताम् Ś.I
आह्लादयस्व तावच्चन्द्रकरश्चन्द्रकान्तमिव
V.*
5.11
Me.*
13.
On one's part, in the meanwhile
सखे स्थिर- प्रतिबन्धो भव अहं तावत् स्वामिनश्चित्तवृत्तिमनुवर्तिष्ये
Ś.*
2
R.*
7.32.
Just, now
गच्छ तावत.
Indeed. (to emphasize an expression)
त्वमेव तावत् प्रथमो राजद्रोही
Mu.*
1 'thou thyself'
त्वमेव तावत्परिचिन्तय स्वयम्
Ku.*
5.67
गता तावन्निवेद्यैव सा ममोदयपर्वतम्
Ks.*
18 241.
Truly
really (to express assent)
अल्पो$प्येवं महान्वापि विक्रयस्तावदेवः सः
Ms.*
3.53
दृढस्तावद्बन्धः
H.*
1.
As for, with respect to
विग्रहस्तावदुपस्थितः
H.*
3
एवं कृते तव तावत्क्लेशं विना प्राण- यात्रा भविष्यति
Pt.*
1.
Completely
तावत्प्रकीर्णाभिनवोप- चाराम्
R.*
7.4 (तावत्प्रकीर्ण
=
साकल्पेन प्रसारित Malli.).
Surprise (oh !, what a wonder). (For the senses of तावत् as a correlative of यावत्, see यावत्).
Comp.
-कृत्वस्
ind.
so many times
यावन्ति पशुरोमाणि तावत्कृत्वो मारणम्
Ms.*
5.38. तावत्कृ to square (in
Math.
) -फल
a.
having such results
क्लिष्टं नु तावत्फलमेव पुण्यम्
Ś.*
6.1.-मात्रम् just so much. (-त्रे)
ind.
in that distance
सदनानि तावन्मात्र एव
Bhāg.*
5.24.4. -वर्ष
a.
so many years old.
Apte 1890
English
तावत् a. (Correlative of यावत् q. v.) 1 So much, that much, so many
ते तु यावंत एवाजौ तावांश्च ददृशे तैः R. 12. 45
H. 4. 72
Ku. 2. 33.
2 So great, so large, of this extent
यावती संभवेद् वृत्तिस्तावतीं दातुमर्हसि Ms. 8. 155, 9. 249
Bg. 2. 46.
3 All (expressing totality)
यावद्दत्तं तावद्भुक्तं G. M.
ind. 1 First (before doing anything else)
आर्ये इतस्तावदागम्यतां Ś. 1
आह्लादयस्व तावच्चंद्रकरश्चंद्रकांतमिव V. 5. 11
Me. 13.
2 On one's part, in the meanwhile
सखे स्थिरप्रतिबंधो भव अहं तावत् स्वामिनश्चित्तवृत्तिमनुवर्तिष्ये Ś. 2
R. 7. 32.
3 Just, now
गच्छ तावत्.
4 Indeed, (to emphasize an expression)
त्वमेव तावत्प्रथमो राजद्रोही Mu. 1 ‘thou thyself’
त्वमेव तावत्परिचिंतय स्वयं Ku. 5. 67.
5 Truly, really (to express assent)
दृढस्तावद्बंधः H. 1.
6 As for, with respect to
विग्रहस्तावदुपस्थितः H. 3
एवं कृते तव तावत्क्लेशं विना प्राणयात्रा भविष्यति Pt. 1.
7 Completely
तावत्प्रकीर्णाभिनवोपचारां R. 7. 4 ( तावत्प्रकीर्ण = साकल्येन प्रसारित Malli.).
8 Surprise (oh!, what a wonder). (For the senses of तावत् as a correlative of यावत्, see यावत्).
Comp.
कृत्वस् ind. so many times.
मात्रं just so much.
वर्ष a. so many years old.
Monier Williams Cologne
English
ता॑वत् mf(अती)n. (fr. 2. त,
Pāṇ.
v, 2, 39
vi, 3, 91) so great, so large, so much, so far, so long, so many (correlative of या॑वत्
rarely of or यथोक्त,
Nal.
&c.
),
RV.
&c.
(यावता क्षणेन तावता, ‘after so long time, in that time’, as soon as,
Rājat.
v, 110)
just a little,
Kir.
ii, 48
(in
alg.
) an unknown quantity (also with यावत्)
ता॑वत्
ind.
(correlative of या॑वत्) so much, so greatly, to such an extent, in such a number, so far,
RV.
AV.
&c.
(ता॑वत्-तावत्,
ŚBr.
i, 8, 1, 6)
so long, in that time,
RV.
x, 88, 19
ŚBr.
i
Mn.
&c.
meanwhile, in the mean time (the correlative यावत् being often connected with a
neg.
, e.g. तावच् छोभते मूर्खो यावत् किं-चिन् भाषते, ‘so long a fool shines as long as he says nothing’,
Hit.
शोचयिष्याम्य् आत्मानं तावद् यावन् मे प्राप्तम् ब्राह्मण्यम्, ‘so long I will emaciate myself, as long as [i.e. until] I have obtained the state of a Brāhman’,
R.
i, 64, 19),
ŚBr.
xiv, 4, 2, 30
ChUp.
vi, 14, 2
Mn.
MBh.
&c.
(also correlative of पुरा [R. i, 28, 21], of यावता न, of यावत् preceded by पुरा [MBh. xiii, 4556], or without any correlative [2727
Kathās.
Hit.
])
at once, now, just, first (followed by अनन्तरम् [Hit. ], अपरम् [Pañcat. ], अपि [ib.], इदानीम् [Hit. ], उत [Śak. ], [Daś.
Prab.
], ततस् [Mn. iv, 174
Ragh.
vii, 4
f.
], तद्-अनु [Megh. ], तु [Daś. vii
Vedāntas.
], पश्चात् [R. ii], पुनर् [Pañcat. ], वा
very often connected with an
Impv.
, rarely [MBh. iv, 888
R.
ii, 56, 13] with a
Pot.
, often with the 1st person of
pr.
or fut.
MBh.
&c.
the
Impv.
is sometimes to be supplied [इतस् तावत्, ‘just come hither’
मा तावत्, ‘by no means, God forbid!’]
Śak.
Mālav.
Vikr.
Prab.
sometimes अर्हसि with the
inf.
is used instead,
R.
i
f.
)
(with or अ-) not yet,
MBh.
&c.
(followed by यावत्, ‘while’,
Kathās.
xxvi, 23
तावन् न-अपि न, ‘not only not-but also not’,
Kād.
)
very well, all right,
Hcar.
indeed, truly (e.g. दृढस् तावद् बन्धः, ‘the knot is tight I must admit’,
Hit.
गता तावत्, ‘she is indeed gone’,
Kathās.
xviii, 241),
R.
&c.
already (opposed to ‘how much more’ or ‘how much less’),
R.
iv
f.
Śak.
really (= एव, sometimes connected with this particle, e.g. विक्रयस् तावद् एव सः, ‘it is really a sale’),
Mn.
iii, 53
Hariv.
7110
R.
&c.
तावत् [cf.
Lat.
tantus.]
Monier Williams 1872
English
तावत् तावत्, आन्, अती, अत् (fr. the pronom.
base 2.
correlative of यावत्), so great, so large,
so much, so far, so long, so many, such (e. g. ता-
वन्तस् तण्डुलाः, so many rice-grains
यावता
क्षणेन तावता, after what time, in that time
यावन्ति तस्य द्वीपस्य वस्तूनि तावन्त्य् उपने-
तव्यानि, whatever are the commodities of that
island, so many are to be brought)
तावता, ind. in
the mean time, during that time
to that extent
तावत्, ind. so much, so greatly, to such an extent,
in such a number, so far, so long, in that time
(correlatively to यावत्, e. g. यावत् तावत्, as long
as so long
when then
यावत् त्रयस् ते जीवेयुस्
तावन् नान्यं समाचरेत्, as long as those three
live, so long he must perform no other duty), mean-
while, in the mean time, (often connected with या-
वत् and a negative, e. g. तावच् छोभते मूर्खो
यावत् किञ्चिन् भाषते, so long a fool shines as
long as he says nothing
or with omission of the
negative, e. g. शोषयिष्याम्य् आत्मानं तावद्
यावन् मे प्राप्तम् ब्राह्मण्यम्, so long I will
emaciate myself as long as, i. e. until I have obtained
the state of a Brāhman)
at once, now, just, (often
connected rather redundantly with an imperative or
with a potential or the verb अर्ह्, e. g. गच्छ तावत्
or गच्छेस् तावत्, go now
तत् तावद् वाक्यं
क्षन्तुम् अर्हसि, deign now to pardon that speech)
indeed, really, truly, well, (as an emphatic particle,
or to express assent, e. g. दृढस् तावद् बन्धः,
the knot is tight I must admit
गता तावत्, she
is indeed gone
sometimes connected in this sense
with the particle एव, e. g. विक्रयस् तावद् एव सः,
it is really a sale.) तावत्, not at all
not yet
(e. g. तावद् दृश्यते सूर्यः, the sun is not
yet visible)
इतस् तावत्, away then! just come hither
मा तावत्, by no means, God forbid! यावत् द्विस्-
तावत्, as long twice so long. According to the
lexicographers तावत् may imply measure, limitation,
totality, restriction, surprise, emphasis, &c.
[cf. Lat.
tantus fr. tavantus
Gr. τόσος, τῆμος.]
—तावच्-
छत (°वत्-श°), अस्, ई, अम्, a measure containing
so many hundreds.
—तावच्-छस् (तावत्-शस्), ind.,
Ved. in so many ways, so manifoldly.
—तावत्-कालम्,
ind. for so long a period, for such a time.
—तावत्-
कृत्वस्, ind. so many times.
—तावत्-फल, अस्, आ,
अम्, having such results.
—तावद्-गुण, अस्, आ, अम्,
having so many qualities.
—तावद्-द्वयस, अस्, ई,
अम्, measuring so much, so long, &c.
—तावद्-धा,
ind. in that number, in such a number
so many
times, so often.
—तावद्-वर्ष, अस्, आ, अम्, so
many years old.
—तावद्-व्यक्त, (in alg.) a known
number annexed to an unknown quantity.
—तावन्-
मात्र, अस्, ई, अम्, just so much, just so many.
—तावन्-मान, अस्, आ, अम्, measuring so much.
तावत्
add just a little.
Macdonell
English
तावत् tā́-vat,
a.
so great, so extensive
so 🞄long
so much
so manifold, so numerous, 🞄just so many (with corr. yāvat):
n.
ad. (with 🞄corr. yāvat) so much, so far
so long, during 🞄that time, then
(without corr.) meanwhile
🞄for a while
in the first place, first
just, at 🞄once (very often with the impv. to express what 🞄is to be done immediately = I will first of 🞄all)
only, merely
indeed, certainly, it is 🞄true (concessively, followed by but)
already, 🞄even (opp. how much more or less)
well! 🞄[Page109-2] 🞄enough! emphasizes a notion eva), only, 🞄just, quite, why (sts. to be rendered by stress 🞄only)
tāvat-ca, scarcely when
tāvan na -api na, not only not but also not
na 🞄tāvat, not yet: na tāvat-yāvat, not yet 🞄while
mā́ tāvat, (interjectionally) not for 🞄heavenʼs sake, God forbid
yāvad yāvattāvat 🞄tāvat, in proportion-as
yāvan natāvat, while not so long = till: in. tāvatā, 🞄during that time, meanwhile
to the same 🞄extent, just as far
lc. tā́vati, so far
so long, 🞄in that time.
Benfey
English
तावन्त् तावन्त्, i. e. तद् + वन्त्,
I.
adj.
, correl. of यावन्त्, Man. 8, 155
of यथा, Nal. 20, 24.
1. So much,
Man. 9, 249.
2. So long, Man. 1, 72.
3. Just so many, Man. 1, 64.
4. So
manifold, Ragh. 12, 45 (v. r.).
5. Com-
pounded with numerals, As much, e. g.
द्विस्-, Twice as much, MBh. 4, 289.
II. °वत्, acc. ntr., adv.
A. combined
with a correlative,
1. So much, Rām.
1, 53, 21.
2. So long, Man. 2, 235
combined with यावत् न, As long as
not, Till, Hit. pr. 39
sometimes also
without न, Man. 8, 27.
3. In that
time, then, Lass. 5, 11.
B. Without a
correlative,
1. Meanwhile, MBh. 13,
2727.
2. For a while, Man. 4, 174.
3. At first, Hit. 45, 1.
4. Just, Daśak.
in Chr. 188, 22.
5. With मा, Not for
heaven's sake, Śāk. 66, 22.
6. With
न, Not yet, MBh. 1, 1273
not at all,
Rām. 6, 5, 4.
7. Indeed, Rām. 5, 49, 2.
8. Even, Rām. 5, 49, 27.
9. Only
Man. 3, 53.
--
Comp.
द्विस्-, twice as
much, Hariv. 6927. -- Cf. τῆμος = तावत्,
also τέως, ταῦς, τηΰσιος (= तावत् + य)
Lat. tantus (for tāvant + o).
Hindi
Hindi
उस समय (जब यह खत्म हो गया था)
Apte Hindi
Hindi
तावत्
वि* - तत् + डावतु
"इतना, उतना, इतने"
तावत्
वि* - -
"इतना विशाल, इतना बड़ा, इतना विस्तृत"
तावत्
वि* - -
"उतना समस्त, सारा"
तावत्
अव्य* - -
पहले
तावत्
अव्य* - -
किसी की ओर से इसी बीच में
तावत्
अव्य* - -
अभी
तावत्
अव्य* - -
निस्सन्देह
तावत्
अव्य* - -
"सचमुच, वस्तुतः"
तावत्
अव्य* - -
"के विषय में, के सम्बन्ध में"
तावत्
अव्य* - -
पूर्णरुप से
तावत्
अव्य* - -
आश्चर्य
Shabdartha Kaustubha
Kannada
तावत्
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅಷ್ಟು ಪರಿಮಾಣವುಳ್ಳ /ಅಷ್ಟು ಅಳತೆಯುಳ್ಳ /ಅಷ್ಟು ಗಾತ್ರವುಳ್ಳ
निष्पत्तिः - > तद् - "वतुप्"(५-२-३९) आकारोऽन्तादेशः (६-३-९१)
व्युत्पत्तिः - > तत् परिमाणमस्य
प्रयोगाः - > "यावानर्थ उदपाने सर्वतः सम्प्लुतोदके तावान् सर्वेषु वेदेषु ब्राह्मणस्य विजानतः ॥" "पुरे तावन्तमेवास्य तनोति रविरातपम् "
उल्लेखाः - > गीता० २-४६, कुमा०२-३३
तावत्
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾದ /ಅಷ್ಟು ಹಿರಿದಾದ
तावत्
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅಶಷ್ಟು ಅಧಿಕವಾದ /ಅಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾದ
तावत्
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸ್ವಲ್ಪವಾದ /ಅಲ್ಪವಾದ
प्रयोगाः - > "असमापितकृत्यसम्पदां हतवेगं विनयेन यावता प्रभवन्त्यभिमानशालिनां मदमुत्तम्भयितुं विभूतयः ॥"
उल्लेखाः - > किरा० २-४८
तावत्
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಅಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ
तावत्
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಅಷ್ಟು ಅಧಿಕವಾಗಿ /ಅಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ
तावत्
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಅಷ್ಟು ದೂರವಾಗಿ
तावत्
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ / ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ
प्रयोगाः - > "यावद्व्यगाहन्त दन्तिनां घटास्तुरङ्गमैस्तावदुदीरितं खुरैः"
उल्लेखाः - > माघ० १२-५८
तावत्
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ /ಆ ಕಾಲದವರೆಗೂ
प्रयोगाः - > "तावदाश्रीयते लक्ष्म्या तावदस्य स्थिरं यशः पुरुषस्तावदेवासौ यावन्मानान्न हीयते ॥"
उल्लेखाः - > किरा० ११-६१
तावत्
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ / ಪ್ರದೇಶದವರೆಗೂ /ಅಷ್ಟು ದೂರದವರೆಗೂ
प्रयोगाः - > "तावद्गतिर्धृताटोपा पादयोस्तेन संहिता वेदपाठिकण्ठेभ्यो यावदश्रावि संहिता ॥"
उल्लेखाः - > नैष० १७-१६५
तावत्
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಆಗ /ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ
प्रयोगाः - > "भर्तापि तावत्क्रथकैशिकानामनुष्ठितानन्तरजाविवाहः"
उल्लेखाः - > रघु० ७-३२
तावत्
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಅವಧಾರಣ /ನಿಶ್ಚಯ
प्रयोगाः - > "इन्द्रप्रस्थगमस्तावत्कारि मा सन्तु चेदयः आस्माकदन्तिसान्निध्याद्वामनीभूतभूरुहः ॥"
उल्लेखाः - > माघ० २-६३
तावत्
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಪರಿಮಾಣ /ಅಳತೆ
प्रयोगाः - > "त्वमेव तावत्परिचिन्तय स्वयं कदाचिदेते यदि योगमर्हतः"
उल्लेखाः - > कुमा० ५-६७
तावत्
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಮೊದಲು /ಒಂದು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ
प्रयोगाः - > "मार्गं तावच्छृणु कथयतः त्वत्प्रयाणानुरूपम्"
उल्लेखाः - > मेघ० १-१३
तावत्
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಕಾರ್ತ್ಸ್ನ್ಯ /ಸಾಕಲ್ಯ /ಎಲ್ಲವೂ /ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ
प्रयोगाः - > "तावत्प्रकीर्णाभिनवोपचारमिन्द्रायुधद्योतिततोरणाङ्कम्"
उल्लेखाः - > रघु० ७-४
तावत्
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಅವಧಿ /ಎಲ್ಲೆ /ಗಡಿ
तावत्
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಸಂಭ್ರಮ /ಆಶ್ಚರ್ಯ
तावत्
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಅಧಿಕಾರ
विस्तारः - > "तावद्यावदिवावधौ कार्त्स्न्येऽवधारणे माने" - हेम० "तावन्मानेऽवधारणे सम्भ्रमे परिच्छेदे तथा कार्त्स्न्याधिकारयोः"- मेदि०
L R Vaidya
English
tAvat {% (I) a. (f. ती) (correlative of यावत्) %} 1. So much, so many, ते तु यावंत एवाजौ तावांश्च ददृशे तैः R.xii.45, K.S.ii.33
2. so great, so large, e.g. यावानर्थ उदपाने सर्वतः सप्लुतोदके तावान् सर्वेषु वेदेषु ब्राह्मणस्य विजानंतः Bg.ii.46
3. all, e.g. यावद्दत्तं तावद्भ्क्तम् G.M.
tAvat {% (II) ind. %} (a) (as a correlative of यावत्) 1. So long as, प्रियपुरतो युवतीनां तावत्पदमातनोतु हृदि मानः भवति यावच्चंदनतरुसुरभिर्मधुनिर्मलः पवनः Bhartr.i.55, M.ii.235
2. before, यावत्संबंधिनो परापतंति तावद्वत्सया मालत्या नगरदेवतागृहं गंतव्यम् M.M.vi., R.v.71
3. scarcely-when, no sooner-than, क्रोधं प्रभो संहर संहरेति यावद्गिरः खे मरुतां चरंति तावत्स वह्निर्भवनेत्रजन्मा भस्मावशेषं मदनं चकार K.S.iii.72
(b) (used independently) 1. First, मार्गं तावच्छृणु कथयतस्त्वत्प्रयाणानुरूपम् Megh.i.13, प्रिये इतस्तावदागम्यताम् Sak.i.
2. then, at that time, in the mean while, भर्ताऽपि तावत् क्रथकैशिकानामनुष्ठितानंतरजाविवाहः R.vii.32
3. surely, certainly, indeed, इंद्रप्रस्थगमस्तावत् कारि मा Sis.ii.63
4. completely, तावत्प्रकीर्णाभिनवोपचाराम् R.vii.4
5. to the required or necessary extent, त्वमेव तावत्परिचिंतय स्वयम् K.S.v.67
6. just, now, e.g. गच्छ तावत्
7. as for, with respect to, e.g. विग्रहस्तावदुपस्थितः.
Bopp
Latin
1. तावत् (तावान्, तावती, तावत्, v. gr. 283.)
1) tan-
tus, tam magnus. SA. 5. 41.
2) tantum, tot. N. 20. 24. --
Neut. तावत् c. acc. temporis: तावत् कालम् tantum
temporis, tam diu. SA. 6. 31. (Lat. tantus correptum e
tavantu-s, adjecto u
de gr. τόσος v. gr. comp. 412.)
2. तावत् Adv. (neut. praec.)
1) nunc, hoc tempore. H. 4.
15. 53. N. 12. 41. HIT. 10. 17. -- In apodosi post या-
वत्, e.c. HIT. 43.: यावद् एवा ऽयं व्याधो वनान्
निःसरति तावन् मन्थरम् मोचयितुं यत्नः क्रियताम्
43. 22.: प्रत्यावृत्य यावद् असौ लुब्धकस् तरुतलम्
आयाति तावत् कूर्मम् अपश्यन्न् अचिन्तयत्.
2) tam
diu. N. 5. 23. (Huc traxerim gr. τῆμος, mutato v in ν
sicut e. c. in μ = द्रवामि, t in ΔΡΕΜΩ sicut in ς
τετυϕός e τετυϕοτ, v. gr. comp. 352.)
Lanman
English
tā́vant [457],
—1. adj. so great
so much
so many, 105^4
extending so far, 101^9
lasting so long, 58^9
correl. w. yāvant,
101^9, 105^4
—2. tāvat, as adv. so much
so far
to such an extent, 95^14
so long
for a while, 19^1
yāvat…tāvat: as long
as…so long, 15^6, 32^3, 40^18
when…then,
44^15
just as…then, 22^7
tāvat…yāvat,
so long…as, 19^2, 42^3
—3. at once
now,
24^20, 34^6, 53^17
—3a. w. 1st pers. pres. ind.,
first, before doing any thing else, at once,
20^18, 23^8, 38^11
—3b. w. imperative: at
once, 24^23
tāvat…tatas or paścāt, first
…then or afterwards, 27^18, 38^4
—4. concessively,
iha samaye, tāvat, in this case,
one must admit, 41^10
—5. emphasizing,
like eva, what precedes, 30^4, 25^7. [pron.
root ta, 517.]
Sanskrit Tibetan
Tibetan
ji snyed
१) कियत् २) तावत् ३) यत्तक ४) यावत् ५) यावदन्ते ६) यावन्त
ji tsam du
१) तावत् २) यावत् ३) विरल
Tamil
Tamil
தாவத் : இவ்வளவு, அவ்வளவு, இத்தனை.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
तावत्,
व्य,
(तत् परिमाणस्य तद्धिता इति बहु-वचनेनान्येऽनुक्ता अपि ज्ञापितास्तेन डावतु-प्रत्ययः ।) साकल्यम् अवधिः मानम् ।(यथा, कुमारे ६७ ।“त्वमेव तावत् परिचिन्तय स्वयंकदाचिदेते यदि योगमर्हतः
”“तावत् इति मानार्थे यावन्मात्रं विचारणीयंतावन्मात्रमित्यर्थः
इति तट्टीकायां मल्लि-नाथः
) अवधारणम् इत्यमरः २४५
(यथा, माघे ६३ ।“इन्द्रप्रस्थगमस्तावत् कारि मा सन्तु चेदयः
”)प्रशंसा पक्षान्तरम् इति शब्दरत्नावली
(तत्परिमाणमस्येति “यत्तदेतेभ्यः परिमाणेवतुप् ।” ३९ इति वतुप् प्रत्ययेनतत्परिमाणे, त्रि यथा, भागवते २६ १२ ।“महाभूतानि पञ्चैव भूरापोऽग्निर्मरुन्नभः ।तन्मात्राणि तावन्ति गन्धादीनि मतानि मे
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
तावत्
अव्य०
तद् + बा० डावत् साकल्ये अवधौ माने४ अवधारणे अमरः प्रशंसायाम् पक्षान्तरे शब्दरत्ना०७ संग्रामे अधिकारे मेदि० तदेत्यर्थे शब्दार्थचि० ।“भर्त्तापि तावत् क्रथकौशिकानाम्” रघुः तावत् तदेत्यर्थः ।साकल्ये “तावत्प्रकीर्णाभिनवोपचारम्” अवधौ “वल्गुंन सम्भावित एव तावत्” रघुः “तावत् आलोकमार्ग-प्राप्तिपर्य्यन्तम्” मल्लि० मानार्थे “त्वमेव तावत् परि-चिन्तय स्वयम्” कुमा० तावत् इति मानार्थे “यावन्मात्रंविचारणीयं तावन्मात्रमित्यर्थः” मल्लि० अवधारणे“इन्द्रप्रस्थगमस्तावत् कारि मा सन्तु चेदयः” माघः ।“मा कारि तावत् क्रियतामेवेत्यर्थः” मल्लि० तत्-परिमाणमस्य तद् + वतुप् “आ सर्वनाम्नः” पा० १० तत्-परिमाणविशिष्टे
त्रि०
“यावानर्थ उदपाने सर्वतःसंप्लुतोदके तावान् सर्वेषु वेदेषु ब्राह्मणस्य विजा-नतः” गीता “जम्बुद्वीपोऽयं तावत्प्रमाणविस्तार-स्तावता क्षीरोदघिना वेष्टितः” भाग० २० ।क्रियाविशेषणत्वे
न०
“पुरोऽस्य यावन्न भुविव्यलीयत गिरेस्तडित्वानिव तावदुच्चकैः” माघः ।स्त्रियां ङीप् “यावती संभवेद्वृत्तिस्तावती दातुमर्हति”मनुः अस्य वत्वन्तत्वात् संख्यावत् कार्य्यं तावच्छः ता-वत्कः तावतिकः
Capeller
German
ता॑वन्त् so groß, so lang (Raum u. Zeit),
soviel.
n.
ता॑वत् adv. soweit, solange,
in der Zeit, inzwischen (auch Instr. u.
Loc.), zuvor, zunächst, gleich (bes. beim
Imperat. u. der 1. Pers. Praes. o. Fut.),
wohl, gut, allerdings, eben (mit o. = एव).
noch nicht. मातावत् ja nicht!
तावत्—यावत् (न) so weit, so lange—
bis. तावत्—च kaum —so. या॑वद्यावत्—
ता॑वक्तावत् in welchem Maße—in dem
Maße.
Grassman
German
tā́vat, a., so gross, so weit, dem yā́vat entsprechend
2〉 n. als Adverb, so weit, so sehr, dem yā́vat entsprechend
3〉 n. als Adv., auf gleiche Weise, so auch, bei vorhergehendem hí: daher auch.
-ān sómas {108, 2}.
-at rā́dhas {595, 4}
tád {940, 8}. 2〉 {914, 19}. 3〉 {464, 6}.
-atī vā́k {940, 8}.
Burnouf
French
तावत् तावत् a. (sfx. वत्) aussi grand, aussi nombreux
[corrélatif de यावत्]. -- Adv. tant, aussi longtemps, jusqu'à
ce, autant [यावत् que]. 97, 113.
Cf. lat. tantus
gr.
τόσος.
Stchoupak
French
तावन्त्-
a. si grand, si nombreux, tel (corrél. de यावन्त्-, qqf. de
यद्- ou यथोक्त-)
si petit, rien que tel
तावत् adv. (corrél.
de यावत्) tant, à tel point, tellement, si, dans une telle mesure
en
attendant, pendant ce temps
avec यावन् tant que...ne
tout de suite,
à l'instant, pour commencer
tout au moins, seulement
certes, déjà
précisément
donne à la 1{^re^} personne du présent la valeur de futur
immédiat
avec इतस् et adv. similaires implique un ordre pressant
इतस् तावत् (viens) par ici immédiatement
तावद् एव en effet, c'est
bon, c'est cela, ça va
मा तावत् ah non, pas cela
déjà
तावत् pas encore
तावद् यावत् pendant que
तावन् न॥।अपि non
seulement pas... mais pas...
तवता adv. à tel point
en attendant,
entre temps.
°कालम् adv. pendant tel temps.
°कृत्वस् adv. tant de fois.
°प्रिय- a. si cher.
°फल- a. ayant de tels résultats.
तावच्-छत- (°शत-) a. contenant tant de centaines.
तावद्-गुण- a. ayant tant de qualités.
तावन्-मात्र- -ई- a. si grand, si nombreux, tel
-अम् autant.