| YouTube Channel

तालवृन्त (tAlavRnta)

 
शब्दसागरः
English
तालवृन्त
m.
 (-न्तः) A fan.
E.
 ताल the palm of the hand, and वृन्त a root-
stalk, expanding from the hand like a leaf from its stem
also
with कन् added तालवृन्तक, ताले करताले वृन्तं बन्धनमस्य ।
Capeller Eng
English
तालवृन्त (& *क)
n.
 a palm-leaf or fan.
Yates
English
ताल-वृन्त (न्तः) 1.
m.
 A fan.
Spoken Sanskrit
English
तालवृन्त tAlavRnta
n.
 palm-leaf used as a fan
तालवृन्त tAlavRnta
n.
 fan
Wilson
English
तालवृन्त
m.
 (-न्तः) A fan.
E.
 ताल the palm of the hand, and वृन्त a root-stalk
expanding from
the hand like a leaf from its stem
also with कन् added तालवृन्तक.
Monier Williams Cologne
English
ताल—वृन्त
n.
 a palm-leaf used as a fan, fan (in general),
MBh.
R.
Suśr.
&c.
ताल—वृन्त
m.
 a kind of Soma plant, iv, 29, 4
Apte Hindi
Hindi
तालवृन्तम्
नपुं*
 ताल-वृन्तम् -
पंखा
Shabdartha Kaustubha
Kannada
तालवृन्त
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬೀಸಣಿಗೆ
व्युत्पत्तिः - > ताले करतले वृन्तं बन्धनमस्य
प्रयोगाः - > "तालवृन्तेन किं कार्यं लब्धे मलयमारुते" । "न वाति वायुः तत्पार्श्वे तालवृन्तानिलाधिकम्" ।
उल्लेखाः - > उद्भ०, कुमा० २-३५
L R Vaidya
English
tAla-vfMta {% n. %} a fan, K.S.ii.35.
Bopp
Latin
तालवृन्त m. (e praec. et वृन्त) flabellum. SAK. 57. 7.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
तालवृन्त °eine Art Kriegsgerät, Kauṭ. 101, 5 v.u. Vgl. J. J. Meyer, S. 154, Anm. 11.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
व्यजनं तालवृन्तं तद्धवित्रं मृगचर्मणः ॥ ६८७ ॥
-wordlist-
व्यजन (क्ली), तालवृन्त (क्ली), धवित्र (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
व्यञ्जन
व्यञ्जन, तालवृन्त
व्यञ्जनं तालवृन्तं च विष्टरः पीठमासनम् ॥ ३१० ॥
verse 2.1.1.310
page 0037
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
तालवृन्तं,
क्ली,
 (तालस्य तालपत्रस्य वृन्तं कारणे-त्वेन अस्ति अस्य । अच् ।) व्यजनम् । इतिहेमचन्द्रः । ३ । ३५१ । तालपातार पाखा इतिभाषा ॥
(यदुक्तम्, --“परे ब्रह्मणि विज्ञाते समस्तैर्नियमैरलम् ।तालवृन्तेन किं कार्य्यं लब्धे मलयमारुते ॥
”)तस्य वायुगुणः । त्रिदोषशमनत्वम् । लघु-त्वञ्च । इति राजवल्लभः ॥
(सोमविशेषे, पुं ।यथा, --“एक एव खलु भगवान् सोमः स्थाननामाकृति-वीर्य्यविशेषैश्चतुर्व्विंशतिधा भिद्यते ।”“प्रतानवांस्तालवृन्तः करवीरोऽंशवानपि ॥
”इति सुश्रुते चिकित्सितस्थाने २९ अध्याये ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
तालवृन्त
न०
 ताले करतले वृन्तं बन्धनमस्य, तालस्येव वृन्त-मस्य वा । व्यजने हेमच० (पाका) “तालवृन्तेन किं कार्य्यंलब्धे मलयमारुते” उद्भटः । अस्य वायोर्गुणा यथा ।“त्रिदोषशमनोवायुर्लघुरः श्रकीर्त्रितः” भावप्र० “ताल-वृन्तभवो वायुस्त्रिदोषजयनो लघुः” राजनि० । “न वातिवायुस्तत्पार्श्वे तालवृन्तानिलाधिकम्” कुमा० । स्वार्थे क ब०व० कप् वा । तालवृन्तक तत्रार्थे अमरः ।
Capeller
German
तालवृन्त (u. *°क)
n.
 Palmblatt, Fächer.