| YouTube Channel

तालक (tAlaka)

 
शब्दसागरः
English
तालक
n.
 (-कं)
1. A bolt, a latch, a kind of lock for fastening a door
with.
3. Yellow orpiment.
3. A fragrant earth.
E.
 कन् added to
the preceding.
Capeller Eng
English
तालक
m.
 a
cert.
 insect
f.
 तालिका the palm of the hand,
clapping of the hands.
Yates
English
तालक (कं) 1.
n.
 A bolt or latch
yel-
low orpiment
fragrant earth.
Spoken Sanskrit
English
तालक tAlaka
n.
 bolt
तालक tAlaka
n.
 fragrant earth
तालक tAlaka
n.
 kind of ornament
तालक tAlaka
n.
 orpiment
तालक tAlaka
n.
 lock
Wilson
English
तालक
n.
 (-कं)
1 A bolt, a latch, a kind of lock for fastening a door with.
2 Yellow orpiment.
3 A fragrant earth.
E.
 कन् added to the preceding.
Apte
English
तालकम् [tālakam], 1 Yellow orpiment.
A fragrant earth.
A bolt, latch. -की The vinous exudation of the palm, toddy.
Comp.
 -आभ
a.
 green. (-भः) the green colour.
Apte 1890
English
तालकं 1 Yellow orpiment.
2 A fragrant earth.
3 A bolt, latch.
की The vinous exudation of the palm, toddy.
Comp.
आभ a. green. (
भः) the green colour.
Monier Williams Cologne
English
तालक
m.
 (Siddh. puṃl. 29)
N.
 of a venomous insect,
Suśr.
 v, 8, 13
N.
 of a teacher,
VāyuP.
 i, 61, 45 (v.l. °लिक)
तालक
n.
 orpiment,
Bhpr.
 v, 26, 48 and 221
a fragrant earth,
L.
a lock, bolt,
L.
a kind of ornament,
Buddh.
L.
Monier Williams 1872
English
तालक, अस्, m. a kind of poisonous insect
N. of
a teacher
of a prince
(इका), f. the open palm of
the hand [cf. तालिक]
N. of two plants, = ताल-
मूली and ताम्र-वल्ली
(ई), f. toddy or the fer-
mented exudation of the palm
(अम्), n. = ताल,
हरि-ताल, yellow orpiment
a fragrant earth
a
bolt, a latch, a kind of lock for fastening a door
a kind of ornament.
—तालकाभ (°क-आभ्°), अस्,
आ, अम्, (‘like orpiment’), green
(अस्), m. green,
the colour.
Apte Hindi
Hindi
तालकम्
नपुं*
 - ताल + कन्
हरताल
तालकम्
नपुं*
 - -
"कुण्डी, चटखनी"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
तालक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಾಪಾಳು /ಅಗಳಿ /ಕೀಲು
तालक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹರಿದಳ /ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಒಂದು ಖನಿಜ
तालक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತೊಗರಿ
तालक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಳಿಲು
विस्तारः - > "चिक्रोडस्तालको रोमशीति च" - वैज० ।
तालक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಾಳ ವೃಕ್ಷ /ಪನೆಮರ
L R Vaidya
English
tAlaka {% n. %} 1. Yellow orpiment
2. a bolt, a latch.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
tālaka,
(1) nt. (= Skt. Lex. id. and Skt. tāla), lock: Mvy 〔5905〕 = Tib. sgo lcags, door-lock
cf. pratitālaka
(2) nt., a kind of ornament, acc. to Tib. shaped like a palm-leaf: Mvy 〔6029〕 = Tib. rgyan ta la ḥdab.
Kridanta Forms
Sanskrit
तल् (त꣡लँ꣡ प्रतिष्ठायाम् - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = तालनम्
अनीयर् = तालनीयः - तालनीया
ण्वुल् = तालकः - तालिका
तुमुँन् = तालयितुम्
तव्य = तालयितव्यः - तालयितव्या
तृच् = तालयिता - तालयित्री
क्त्वा = तालयित्वा
ल्यप् = प्रताल्य
क्तवतुँ = तालितवान् - तालितवती
क्त = तालितः - तालिता
शतृँ = तालयन् - तालयन्ती
शानच् = तालयमानः - तालयमाना
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
तालक n. = *तालपत्त्रम्, palm-leaf, निगडतालकं लौह एवाश्वबन्धनविशेष इत्य् अन्ये, Harṣac. 228, 17.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
rgyan ta la 'dab
तालक
sgo lcags
तालक
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
साल्पा त्वर्गलिका सूचिः कुञ्चिलायां तु कूर्चिका ।
साधारण्यङ्कुटश्चासौ द्वारयन्त्रं तु तालकम् ॥ १००५ ॥
-wordlist-
अर्गलिका (स्त्री), सूचि (स्त्री), कुञ्चिका (स्त्री), कूचिका (स्त्री), साधारणी (स्त्री), अङ्कुट (पुं), द्वारयन्त्र (क्ली), तालक (क्ली)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
तालकं,
क्ली,
 (तालमेव । ताल + स्वार्थे कन् ।)हरितालम् । इति राजनिर्घण्टः ॥
(अथ ताल-कस्याशुद्धस्य दोषमाह ।“अशुद्धं तालमायुर्हृ त्कफमारुतमेहकृत् ।तापस्फोटाङ्गसङ्कोचं कुरुते तेन शोधयेत् ॥
अथ तालकस्य शोधनविधिः ।तालकं कणशः कृत्वा तच्चूर्णं काञ्जिके पचेत् ।दोलायन्त्रेण यामैकं ततः कुष्माण्डजैर्द्रवैः ॥
तिलतैले पचेद्यामं यामञ्च त्रिफलाजले ।एवं यन्त्रे चतुर्यामं पक्वं शुध्यति तालकम् ॥
अथ तालकस्य मारणविधिः ।सदलं तालकं शुद्धं पौनर्नवरसेन तु ।खल्वे विमर्द्दयेदेवं दिनं पश्चाद्विशोषयेत् ॥
ततः पुनर्नवाक्षारैः स्थाल्यामर्द्धं प्रपूरयेत् ।तत्र तद्गोलकं धृत्वा पुनस्तेनैव पूरयेत् ॥
आकण्ठं पिठरं तस्य पिधानं धारयेन्मुखे ।स्थार्लां चुल्व्यां समारोप्य क्रमाद्बह्निं विवर्द्धयेत् ॥
दिनान्यन्तरशून्यानि पञ्चवह्निं प्रदापयेत् ।एवं तन्म्रियते तालं मात्रा तुल्यैकरक्तिका ॥
अनुपानान्यनेकानि यथायोग्यं प्रयोजयेत् ॥
”अन्यच्च ।“तालकं हरते रोगान् कुष्ठमृत्युज्वरापहम् ।शोधितं कुरुते कान्तिं वीर्य्यबुद्धिं तथायुषम् ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे द्वितीये भागे ॥
अन्यान्यविधं हरितालमारणम् । यथा, वैद्यक-रसेन्द्रसारसंग्रहे जारणमारणाधिकारे ।“तालकं कणशः कृत्वा सुशुद्धं हुण्डिकान्तरे ।चूर्णोदकेन संपिष्टमपामार्गजटोद्भवैः ॥
क्षारोदकैश्च संपिष्टमूर्द्धाधो यावशूकजम् ।चूर्णं दत्त्वा निरुध्याथ कुष्माण्डैश्च प्रपूरयेत् ॥
पुनर्मुखं निरुध्याथ चतुर्यामं क्रमाग्निना ।पचेदेवं हि तच्चूर्णं कुष्ठादौ परियोजयेत् ॥
”मतान्तरम् ।“अम्ललोनीजलैर्भाव्यं तालं द्बादशयामकम् ।तथैव निम्बनीरेण ततश्चूर्णोदकेन च ।प्रक्षाल्य शाल्मलीक्षारैर्द्विगुणैः खातमध्यगम् ।विधाय कवचीयन्त्रं बालुकाभिः प्रपूरयेत् ।द्बादशप्रहरं पक्त्वा स्वाङ्गशीतञ्च चूर्णयेत् ।खादयेद्रक्तिकामेकां कुष्ठश्लीपदशान्तये ॥
”इति हरितालमारणम् ॥
)(तालमिव कायतीति । कै + कः ।) द्वार-यन्त्रम् । इति हेमचन्द्रः । ४ । ७१ ॥
तालाइति भाषा ॥
तुवरिका । इति शब्दरत्नावली ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
तालक
न०
चु०
 तड--घञ् संज्ञायां क डस्य लः । हरितालेराजनि० २ द्वारकपाटरोधनयन्त्रे (ताला) हेमच० ।३ तुवरिकायां (अरहर) शब्दर० । स्वार्थे क । ४ ताले वृञ्चदौ
Capeller
German
तालक
m.
 ein best. Insekt
f.
 तालिका
Händegeklatsch, Handfläche.