तारण (tAraNa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 तारण mfn.
   (-णः-णी-णं) Who or what causes or enables to cross.
	 m.
  (-णः)
A raft,  a float.
	 n.
  (-णं) Carrying or conveying across.
 E.
  तॄ to
cross,  affix ल्युट् तारयति अनेन ।

Capeller Eng

English

 तारण a.
  & n.
  carrying over,  rescuing
 n.
  also crossing, 
surpassing,  conquering. 

Yates

English

 तारण (णः) 1.
m.
  A raft.
n.
  Crossing over.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   तारण  tAraNa  adj.
   helping over a difficulty  
   तारण  tAraNa  adj.
   causing or enabling to cross   
   तारण  tAraNa  m.
   float  
   तारण  tAraNa  m.
   raft   
   तारण  tAraNa  n.
   transport  
   तारण  tAraNa  n.
   saving   
   तारण  tAraNa  n.
   recovery  
   तारण  tAraNa  n.
   liberating   
   तारण  tAraNa  n.
   3rd year of the 4th Jupiter cycle  
   तारण  tAraNa  n.
   carrying across   
   तारण  tAraNa  n.
   conquering  [ difficulties ]  
   तारण  tAraNa  n.
   crossing   
   तारण  tAraNa  n.
   safe passage     
            

Wilson

English

 तारण
mfn.
   (-णः-णी-णं) Who or what causes or enables to cross.
m.
 
(-णः) A raft,  a float.
n.
  (-णं) Carrying or conveying across.
E.
  तॄ to cross,  affix ल्युट्.

Apte

English

तारण [tāraṇa] तारित [tārita] तारिक [tārika],  तारित तारिक &c.
  See under तॄ.

तारण [tāraṇa],  a.
  [तारयत्यनेन तॄ-ल्युट्]

Enabling to cross.

Saving,  delivering,  liberating.

Helping one through a difficulty &c.
 

णः N.
  of Śiva
 also of Viṣṇu.

A boat,  raft.

णम् Crossing. 

Conquering.

Carrying or conveying across
 यो द्विजः शब्दरहितं सं क्षमस्तारणाय वै Mb.
 *  3.2.75.

Apte 1890

English

 तारण,  तारित,  तारिक &c. See under तॄ. 

 तारण a. [तारयत्यनेन तॄ-ल्युट्] 1 Enabling to cross. 
2 Saving,  delivering,  liberating. 
3 Helping one through a difficulty &c. 
णः 1 N. of Śiva
 also of Viṣṇu. 
2 A boat,  raft. 
णं 1 Crossing. 
2 Conquering. 
3 Carrying or conveying across. 
4 Rescuing,  delivering,  liberating. 

Monier Williams Cologne

English

 तारण mf(ई)n.  causing or enabling to cross,  helping over a difficulty,  liberating,  saving,  MBh.
   xiii,  1232 (Śiva) and 6986 (Viṣṇu),  Hariv.
  7022 and 7941
 Kathās.
  lxvii,  1

 तारण m.
  a float,  raft,  L.
 

 तारण n.
  crossing,  safe passage

 conquering (difficulties),  MBh.
   iv,  xiv
 R.
  &c.
  

 carrying across,  liberating,  saving,  MBh.
   i,  iii,  ix

 N.
  of a Sāman

 the 3rd year of the 4th Jupiter cycle,  VarBṛS.
  viii,  3
 Sūryas.
 
 Jyot.
 

 pl.
  N.
  of a family,  Pravar.
  ii,  3,  6.

Monier Williams 1872

English

 तारण,  अस्,  ई,  अम्,  who or what causes or enables
to cross
 helping over a difficulty &c.
 liberating, 
saving
 (अस्),  m. a N. of Śiva and of Viṣṇu
 a
raft,  a float
 (अम्),  n. crossing,  reaching the opposite
shore,  safe passage
 conquering
 carrying or con-
veying across,  the act of saving or liberating
 a sort
of sacrificial vessel (?)
 N. of a Sāman
 N. of the
third year of the fourth Jupiter cycle.

Macdonell

English

 तारण tār-aṇa,  a.
  bringing over,  delivering
 🞄n.  crossing over,  overcoming
 saving.

Benfey

English

 तारण तारण,  i. e. तॄ + अन, 
 I. adj.
 , 
f.
  णी,  Saving,  Hariv. 7022.
 II. n.
 
 1.
Crossing,  passing over,  Mṛcch. 146, 
25.
 2. Overcoming,  MBh. 4,  135.
 3.
Saving,  MBh. 1,  1050.
 4. An imple-
ment of sacrifice(?),  MBh. 14,  2668.

Apte Hindi

Hindi

तारणः
पुं*
  - तृ + णिच् + ल्युट्
"नाव,  खड़नई"

तारणम्
नपुं*
   - -
पार उतारना

तारणम्
नपुं*
   - -
"बचाना,  छुड़ाना,  मुक्त करना"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

तारण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಷ್ಣು
निष्पत्तिः - > तॄ (तरणप्लवनयोः) + णिच् - "ल्युः" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > तारयति गर्भजन्मजरामरणसंसारसागरमहाभयात् आधिभौतिकेभ्यः वैरिचोरव्याध्यादिभयेभ्यो वा
प्रयोगाः - > "अशिकस्तारणः तारः शूरः शौरिर्जनेश्वरः"
उल्लेखाः - > वि० स०
विस्तारः - > "यस्तारणस्तारयति वैरिव्याध्यादिभीतितः" - निरुक्तिः ।
तारण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಭವ ಮೊದಲಾದ ೬೦ ಸಂವತ್ಸರಗಳಲ್ಲಿ ೧೮ನೆಯದು
तारण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತೆಪ್ಪ /ಹರಿಗೋಲು
निष्पत्तिः - > तॄ (तरणप्लवनयोः) + णिच् - ल्युट्" (३-३-११७)
व्युत्पत्तिः - > तारयत्यनेन
तारण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದಾಟಿಸುವುದು
निष्पत्तिः - > तॄ (तरणप्लवनयोः) + णिच् - ल्युट्" (३-३-११५)
तारण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಷ್ಟದಿಂದ ಪಾರು ಮಾಡುವುದು
प्रयोगाः - > "तत्र चोत्पत्स्यते जन्तुः भवतां तारणाय वै" । "तारणाय तु दुःखस्य प्रस्थानाय भवाय च " ।
उल्लेखाः - > भा० आदि० १३-३३,  भा० विरा० ६-३
तारण
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ದಾಟಿಸುವವನು /ದಡವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿಸುವವನು
तारण
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕಷ್ಟದಿಂದ ಪಾರುಮಾಡುವವನು
निष्पत्तिः - > तॄ (तरणप्लवनयोः) + णिच् - कर्त० "ल्युः"

L R Vaidya

English

 tAraRa {% (I) m. %} A boat,  a float.

 tAraRa {% (II) n. %} 1. Crossing
 2. rescuing,  liberating.

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: तारणः
Root: तारण
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ मीनादयः सौरमासः
Meaning(s):
⇒ Solar month (month in which the Sun passes to another Rasi)
Shloka(s):
2|1|80|2 ► मासः सांवत्सरस्तान्तः संक्रान्त्या तु स तारणः॥ (अन्तरिक्षकाण्डः/ज्योतिरध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|1|80|2 ⇢ तारणः (तारण) (पुं) ⇒ Solar month (month in which the Sun passes to another Rasi) ⇒ एकराशौ रविर्यावत् कालं तावत्
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ मासः
जातिः ➡ कालः
    

Mahabharata

English

Tāraṇa^1 = Śiva (1000 names^2).--Do.^2 = Vishṇu (1000 names).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 तारणः,  पुं,
   (तारयतीति । तॄ + णिच् + ल्युः ।)भेलकः । इति शब्दरत्नावली ॥
 (संसारसागरात्तारयतीति । विष्णुः । यथा,  महाभारते । १३ ।१४९ । ५० ।“अशोकस्तारणस्तारः शूरः सर्व्वजनेश्वरः ॥
”महादेवः । यथा,  तत्रैव । १३ । १७ । ११७ ।“तोरणस्तारणो वातः परिधीपतिखेचरः ॥
”क्ली,   षष्ठिवत्सरेषु अष्टादशवत्सरः । यथा, ज्योतिषतत्त्वे ।“अतिवृष्टिश्च जायेत धान्यस्याथ प्रपीडनम् ।शस्यं भवति सामान्यं तारणे सुरवन्दिते ! ॥
”तथाच वृहत्संहितायाम् । ८ । ३६ ।“तारणं तदनु भूरिवारिदंशस्यवृद्धिमुदितञ्च पार्थिवम् ॥
”तॄ + णिच् + भावे ल्युट् । उत्तारणम् । उद्धा-रणम् । यथा,  महाभारते । ४ । ४ । ५३ ।“तारणायास्य दुःखस्य प्रस्थानाय जयाय च ॥
”)तरणकारयितरि,  त्रि ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 तारण पु०
  तारयत्यनेन ल्युट् । १ भेलके रत्ना० । कर्त्तरि ल्यु ।२ तारयितरि त्रि०
  ३ विष्णौ पु०
  । “अशोकस्तारणस्तारः”विष्णुस० । ४ भावे ल्युट् । ५ तारणकरण ६ उद्धारणेच न०
  “तत्र चोत्पत्स्यते जन्तुर्भवतां तारणाय वै” भा०अ० १३ अ० । भावे युच् । तारणा ७ तरणप्रापणे स्त्री“तारणा पारणं चैव तद्व्रतं सर्वकामिकम्” हरिवं० १४०अ० । षष्टिवर्षमध्ये अष्टादशे ८ वर्षभेदे । “अति-वृष्टिश्च जायेत धान्यस्याथ प्रपीडनम् । शस्यं भवतिसामान्यं तारणे सुरवन्दिते!” ज्यो० त० । “तारणं तदनुभूरिवारिदं शस्यवृद्धिमुदितञ्च पार्थिवम्” वृ० स० ८ अ०

Burnouf

French

 तारण तारण m.
  (तॄ
 sfx. अन) radeau.
तारणी f.
  bateau,  barque.

Stchoupak

French

 तारण-
 -ई- ag. qui fait traverser,  qui aide à passer,  qui tire
du danger,  d'une difficulté,  qui délivre,  sauve 
 ép. de Śiva 
 de Viṣṇu 
nt. traversée,  passage,  salut,  fait de se tirer d'un danger,  d'une difficulté
 
 de faire traverser,  de sauver,  etc.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.