तारक (tAraka)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 तारक mfn.
   (-कः-का-कं)
	 1. A protector,  a preserver.
	 2. One who causes or
enables to pass or go over.
	 n.
  (-कं)
	 1. The eye.
	 2. A Mantra,  a
formula addressed to Rama,  as Ramaya namah.
	 nf.  (-कं-का)
	 1. The
pupil of the eye.
	 2. A star.
	 mn.  (-कः-कं) A float or raft.
	 m.
 
(-कः) A pilot,  a helmsman or steersman. 
	 2. The man of a demon
or evil spirit destroyed by KARTIKEYA.
 E.
  तॄ to pass or cause to
pass,  and णिच् and ण्वुल् affixes
 or कन् added to the preceding.

Capeller Eng

English

 तारक (f.  °रिका) carrying over,  rescuing
 m.
  N.
  of a
demon,  pl.
  the children of T.
f.
  ता॑रका star (also n.
 ), 
meteor,  pupil of the eye,  a woman's name
 f.
  तारिका the juice of
palms. 

Yates

English

 तारक (कः) 1.
m.
  A protector
 guide, 
pilot
 name of a demon. 
m.
  n.
  A
raft. (कं)
f.
  n.
  A star
 pupil of
the eye.
n.
  The eye
 a
mantra.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   तारक  tAraka  adj.
   carrying over  
   तारक  tAraka  adj.
   liberating   
   तारक  tAraka  adj.
   causing or enabling to pass or go over  
   तारक  tAraka  adj.
   rescuing   
   तारक  tAraka  adj.
   saving  
   तारक  tAraka  adj.
   belonging to the stars   
   तारक  tAraka  m.
   helmsman  
   तारक  tAraka  m.
   raft   
   तारक  tAraka  n.
   star  
   तारक  tAraka  n.
   pupil of the eye   
   तारक  tAraka  n.
   bitter cucumber  [ coloquintida - Bot ]  
   तारक  tAraka  n.
   meteor   
   तारक  tAraka  n.
   eye  
   तारक  tAraka  n.
   metre of 4 x 13 syllables   
   तारक  tAraka  n.
   falling star  
   तारक  tAraka  n.
   float     
            

 
   तारक  tAraka adj.
   liberating   
   निर्मोचक  nirmocaka adj.
   liberating    
   निर्मोक  nirmoka m.
   liberating   
   तारण  tAraNa n.
   liberating    
   निस्तारण  nistAraNa n.
   liberating   
   अमोक्षयत्  amokSayat adj.
   not liberating    
   अविमोचन  avimocana n.
   not liberating   
   प्रमोचन  pramocana adj.
   liberating from   
   विमोक्षण  vimokSaNa adj.
   liberating from  
   पापमोचन  pApamocana n.
   liberating from sin   
   प्रमोचन  pramocana n.
   act of liberating from  
   क्षयकर  kSayakara adj.
   liberating from existence   
   वियोजन  viyojana n.
   detaching or liberating from  
   आगोमुच्  Agomuc adj.
   liberating from crimes or sins   
   संसारमोक्षन  saMsAramokSana    liberating from mundane existence  
   मुमोचयिषु  mumocayiSu adj.
   desirous of setting free or liberating    
   मुमोक्षयिषु  mumokSayiSu adj.
   desirous of setting free or liberating      
            

Wilson

English

 तारक
mfn.
   (-कः-का-कं)
1 A protector,  a preserver.
2 One who causes or enables to pass or go over.
n.
  (-कं)
1 The eye.
2 A Mantra,  a formula addressed to Rāma,  as Rāmāya namaḥ, 
nf. 
(-कं-का)
1 The pupil of the eye.
2 A star.
mn.  (-कः-कं) A float or raft.
m.
  (-कः) A pilot,  a
helmsman or steersman. 
2 The name of a demon or evil spirit destroyed by KĀRTTIKEYA.
E.
  तॄ to pass or cause to pass,  and ण्वुल् affix
 or कन added to
the preceding.

Apte

English

तारक [tāraka],  a.
  (-रिका f.
 ) [तॄ-णिच् ण्वुल्]

Carrying over.

Protecting,  preserving,  rescuing.

Helping another through a difficulty.

कः A pilot,  helmsman. 

A deliverer,  saviour.

N.
  of Śiva.  -कः,  -कम् A boat,  raft. -कम् (also f.
 )

The pupil of the eye
 संदधे दृशमुदग्रतारकाम् R.*
  11.69.

The eye.

A star
 शान्तर्क्ष- ग्रहतारकम् Bhāg.*
  1.3.1
 see तारका.

तारकः [tārakḥ],  N.
  of a demon killed by Kārtikeya.  [He was the son of Vajrāṅga and Varāṅgī. He propitiated the god Brahmadeva by means of his penance on the Pāriyātra mountain,  and asked as a boon that he should not be killed by any one except a child seven days old. On the strength of this boon be began to oppress the gods who were obliged to go to Brahmā and ask his assistance in the destruction of the demon (see Ku.*
  2). But they were told that the offspring of Śiva could alone vanquish him.  Afterwards Kārtikeya was born,  and he slew the demon on the seventh day of his birth]. Comp.
   -अरिः,  -जित्,  -रिपुः,  -वैरिन्,  -सूदन m.
  an epithet of Kārtikeya
 जेयस्तारकसूदनो युधि करक्रीडत्कुठारस्य च P.
  R.*
  4.16. (For other senses,  see under तॄ).

Apte 1890

English

 तारकः N. of a demon killed by Kārtikeya. [He was the son of Vajrānga and Varāṅgī. He propitiated the god Brahmadeva by means of his penance on the Pāriyātra mountain,  and asked as a boon that he should not be killed by any one except a child seven days old. On the strength of this boon he began to oppress the gods who were obliged to go to Brahmā and ask his assistance in the destruction of the demon
 (see Ku. 2). But they were told that the offspring of Śiva could alone vanquish him. Afterwards Kārtikeya was born,  and he slew the demon on the seventh day of his birth]. 
Comp. 
अरिः,  
जित् m. an epithet of Kārtikeya. (For other senses,  see under तॄ). 

 तारक a. (रिका f.) [तॄ-णिच् ण्वुल] 1 Carrying over. 
2 Protecting,  preserving,  rescuing. 
3 Helping another through a difficulty. 
कः 1 A pilot,  helmsman. 
2 A deliverer,  saviour. 
3 N. of Śiva. 
कः,  
कं A boat,  raft. 
कं 1 The pupil of the eye. 
2 The eye (also f.). 

Monier Williams Cologne

English

 तारक mf(इका [Pāṇ.  vii,  3,  45,  Vārtt.
  6] R.
  ii)n.  causing or enabling to pass or go over,  carrying over,  rescuing,  liberating,  saving,  MBh.
   xii (Śiva),  JābālUp.
   
 ŚivaP.
   &c.
   (a particular prayer,  ब्रह्मन्)

 belonging to the stars,  VS.
  xxiv,  10 (°क॑)

 तारक m.
  a helmsman,  L.
 

 N.
  of a Daitya (conquered by Indra with the assistance of Skanda),  MBh.
   vi ff.  (pl.  the children of that Daitya,  viii,  1553),  xiii
 Hariv.
 
 Kum.
   &c.
  

 of an enemy of Viṣṇu,  L.
 

 of a friend of Sīmanta,  BrahmottKh. xxx

 तारक m.
  n.
  a float,  raft,  L.
 

 तारक n.
  a star,  MBh.
   v,  5390
 Gīt.
  vii,  24

 the pupil of the eye,  L.
 

 the eye,  L.
 

 a metre of 4 × 13 syllables

Monier Williams 1872

English

 तारक,  अस्,  इका,  अम्,  one who causes or enables
to pass or go over,  carrying over
 rescuing
 one
who helps another through a difficulty &c.
 a pro-
tector,  a preserver (e. g. तारकम् ब्रह्म,  ‘the
saving prayer, ’ N. of a particular prayer which saves
or liberates)
 belonging to the stars
 (अस्),  m. a pilot, 
a helmsman or steersman
 a N. of Śiva
 N. of
a Daitya conquered by Indra with the assistance of
Kārttikeya or Skanda
 (Tāraka is also enumerated
among the nine enemies of Viṣṇu)
 N. of a friend
of Sīmanta
 (आस्),  m. pl. the children of Tāraka
 (अस्, 
अम्),  m. n. a float,  a raft
 (अका),  f. a star
 a meteor, 
a falling star. &c.,  (with Jainas constituting one of
the five divisions of the Jyotiṣkas)
 a sort of colo-
quintida
 N. of a daughter of Sunda
 of the wife of
Bṛhas-pati,  usually called Tārā
 also = लघु-वृन्-
दावन
 (इका),  f. the juice of palms,  = ताल-रस, 
commonly ताडी
 (आ,  अम्),  f. n. the pupil of the
eye
 the eye
 (अम्),  n.,  N. of a metre of four lines
of thirteen syllables each.
—तारक-जय,  अस्,  m.
‘conquest of Tāraka, ’ N. of a chapter in the Padma-
Purāṇa.
—तारक-जित्,  त्,  m. ‘conqueror of Tāraka, ’
epithet of Skanda.
—तारक-तीर्थ,  अम्,  n.,  N. of
a Tīrtha.
—तारक-वध,  अस्,  m. ‘the killing of
Tāraka, ’ N. of a chapter in the Śiva-Purāṇa.
—ता-
रकाक्ष (°का-अक्°),  अस्,  ई,  अम्,  having stars for
eyes
 (अस्),  m.,  N. of a Daitya,  a son of Tāraka.
—तारकाख्य (°क-आख्°),  अस्,  m.,  N. of a Daitya, 
a son of Tāraka.
—तारकान्तक (°क-अन्°),  अस्,  m.
‘destroying Tāraka, ’ an epithet of Skanda.
—ता-
रका-मय,  अस्,  ई,  अम् (तारका = तारा),  on account
of Tārā,  by reason of Tārā,  (generally used as an
epithet of either Saṅgrāma or Yuddha or Samara, 
i. e. the war waged by gods and demons for the
rescue of Tārā,  the wife of Bṛhas-pati,  who had
been carried off by Soma)
 a N. of Śiva,  as taking
part in that fight.
—तारका-मान,  अम्,  n. sidereal
measure,  sidereal time.
—तारकारि (°क-अरि),  इस्, 
m. ‘the enemy of Tāraka, ’ an epithet of Skanda.
—तारकोपनिषद् (°क-उप्°),  त्,  f. ‘the saving or
liberating Upaniṣad, ’ N. of an Upaniṣad.

Macdonell

English

 तारक 1. tāra-ka,  a.
  (ikā) putting across,  delivering
 🞄m.  N. of a Daitya (slain by Indra): 🞄pl.  children of Tāraka. 

 तारक 2. tā́ra-ka,  n.
  star
 pupil (of the eye)
 🞄ā,  f.
  id.
 meteor
 N..

Benfey

English

 तारक तारक, 
 I. i. e. तॄ + अक,  adj.
 , 
f.
  रिका, 
 1. Bringing over,  Rām.  2,  97, 
23 Gorr.
 2. Saving,  Prab. 25,  17.
 II.
m.
  A proper name,  MBh. 6,  4249.
 III.
f.
  रका,  and n.
 
 1. A star (see तार
 B.), 
Bhāg. P. 2,  5,  11
 MBh. 5,  5390.
 2.
The pupil of the eye,  Rām.  3,  52,  34.

Hindi

सितारा,  आँख

Apte Hindi

Hindi

तारक
वि* - तृ + णिच् + ण्वुल्
आगे ले जाने वाला

तारक
वि* - -
"रक्षा करने वाला,  बचाकर रखने वाला,  बचाने वाला"

तारकः
पुं*
  - -
"चालक,  खिवैया,  कर्णधार"

तारकः
पुं*
  - -
"छुड़ाने वाला,  बचाने वाला"

तारकः
पुं*
  - -
एक राक्षस जिसे कार्तिकेय  ने मार गिराया था

तारकः
पुं*
  - -
"घड़नई,  बेड़ा"

तारकम्
नपुं*
   - -
"घड़नई,  बेड़ा"

तारकम्
नपुं*
   - -
आँख की पुतली

तारकम्
नपुं*
   - -
आँख

तारकम्
नपुं*
   -  तृ+णिच्+ण्वुल्
तारा

Shabdartha Kaustubha

Kannada

तारक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಾರಕಾಸುರ /ವಜ್ರಾಂಗನೆಂಬ ಒಬ್ಬ ರಾಕ್ಷಸನ ಮಗ
प्रयोगाः - > "तस्मिन् विप्रकृताः काले तारकेन दिवौकसः"
उल्लेखाः - > कुमा० २-१
तारक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದೋಣಿ
तारक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತೆಪ್ಪ /ಹರಿಗೋಲು
तारक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಡಗು
निष्पत्तिः - > तॄ (प्वलनतरणयोः) + णिच् - "ण्वुल्" (३-१-१३३)
व्युत्पत्तिः - > तारयति
तारक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಾವಿಕ /ಹಡಗು ನಡೆಸುವವನು
तारक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದಾಟುವ ಉಪಾಯ
प्रयोगाः - > "केचिदागमजालेन केचिनीगमसङ्कुलैः । केचित्तर्केण मुह्यन्ति नैव जानन्ति तारकम् ॥"
उल्लेखाः - > हठ०
तारक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರಶಿವ /ಪರಮೇಶ್ವರ
प्रयोगाः - > "गर्भमांससृगालाय तारकाय तराय च । नमो यज्ञाय यजिने हुताय प्रहुताय च ॥"
उल्लेखाः - > भा० शान्ति० २९०-१०६
तारक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೇತ್ರ /ಕಣ್ಣು
तारक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕಾಪಾಡುವವನು /ರಕ್ಷಿಸುವವನು
प्रयोगाः - > "कथयति भगवान् इहान्तकाले भवभयकातरतारकं प्रबोधम्"
उल्लेखाः - > प्रबोध० २-१३
विस्तारः - > "तारको दैत्यभित्कर्णधारयोर्न द्वयोर्दृशि । कनीनिकायामृक्षे च न पुमांस्त्रातरि त्रिषु" - मेदि० ।
तारक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ದಾಟಿಸುವವನು /ದಡವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿಸುವವನು
तारक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕಷ್ಟದಿಂದ ಪಾರು ಮಾಡುವವನು

L R Vaidya

English

 tAraka {% (I) a. (f. रिका) %} 1. Carrying over
 2. protecting,  rescuing.

 tAraka {% (II) m. %} 1. A pilot,  a helmsman
 2. name of a demon killed by Kārtikeya,  K.S.ii.1,  32.

 tAraka {% (III) m.n. %} A float,  a raft.

 tAraka {% (IV) n. %} 1. The pupil of the eye
 2. the eye.

भूतसङ्ख्या

Sanskrit

२७,  उडु,  ऋक्ष,  खद्योत,  तार,  तारक,  तारका,  तारा,  धिष्ण्य,  नक्षत्र,  भ,  भानि

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

शुक्र
पु
शुक्र,  दैत्यगुरु,  ज्येष्ठ,  हुताशन,  तारक
शुक्रो दैत्यगुरुः प्रोक्तः शुक्रो ज्येष्ठहुताशनौ ।
शुक्रं तेजोविशेषः स्याच्छुक्रस्तारक उच्यते ॥ ६४ ॥
verse 1.1.1.64
page 0005

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 tāraka,  m. (°kā,  f.,  Skt. and Pali
 °ka,  said by Ratnach. to be nt.,  AMg.),  pupil of the eye: °kaḥ Mvy 〔3945〕 = Tib. mig gi ḥbras bu,  lit. fruit (cf. Eng. apple) of the eye.

Kridanta Forms

Sanskrit

तॄ (तॄ꣡ प्लवनतरणयोः - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् =  तरणम्
अनीयर् =  तरणीयः - तरणीया
ण्वुल् =  तारकः - तारिका
तुमुँन् =  तरितुम् / तरीतुम्
तव्य =  तरितव्यः / तरीतव्यः - तरितव्या / तरीतव्या
तृच् =  तरिता / तरीता - तरित्री / तरीत्री
क्त्वा =  तीर्त्वा
ल्यप् =  प्रतीर्य
क्तवतुँ =  तीर्णवान् - तीर्णवती
क्त =  तीर्णः - तीर्णा
शतृँ =  तरन् - तरन्ती

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 तारक 1. a) ज्ञान n. Yogas. 3,  54
 Bhoja zu 3,  33.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

skar ma
१) उल्का २) ऋक्ष ३) ज्योतिस् ४) टर ५) तारक ६) तारका ७) तारा ८) नक्षत्र ९) प्रदीप १०) भं

sgrol ba po
तारक

sgrol bar byed pa
१) तरी २) तारक

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
ज्योतिष्काः पञ्च चन्द्रार्कग्रहनक्षत्रतारकाः ।
-wordlist-
 
ज्योतिष्क (पुं),  चन्द्र (पुं),  अर्क (पुं),  ग्रह (पुं),  नक्षत्र (पुं),  तारक (पुं)

--source--
 
अश्वग्रीवस्तारकश्च मेरको मधुरेव च ।
निशुम्भवलिप्रह्लादलङ्केशमगधेश्वराः ॥ ६९९ ॥
जिनैः सह त्रिषष्टिः स्युः शलाकापुरुषा अमी ।
-wordlist-
 
विष्णुद्विष् (पुं),  अश्वग्रीव (पुं),  तारक (पुं),  मेरक (पुं),  मधु (पुं),  निशुम्भ (पुं),  बलि (पुं),  प्रह्लाद (पुं),  लङ्केश (पुं),  मगधेश्वर (पुं),  शलाकापुरुष (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

भ
भ,  नक्षत्र,  तारक,  तारका,  ज्योतिस्,  तारा,  धिष्ण्य,  ऋक्ष,  उडु
भं नक्षत्रं तारकं तारका च, 
ज्योतिस्तारा धिष्ण्यमृक्षं तथोडु ।
verse 1.1.1.51
page 0007

Mahabharata

English

Tāraka^1,  an Asura. § 585 (Bhīshmavadhap.): VI,  95,  4249 (varayasva…yathendras Tºṃ purā).--§ 600 (Ghaṭotkacavadhap.): VII,  155,  6718 (yathāmbupatīndrau hi Tºṃ Daityasattamaṃ,  sc. dhāvatāṃ)
 173,  7837 (yathendras Tºṃ pūrvaṃ Skandena saha jaghnivān).--§ 606 (Tripurākhyāna): VIII,  33,  1395 (father of Tārāksha,  Kamalāksha,  and Vidyunmālin).--§ 608 (Karṇap.): VIII,  53,  2588 (yathendraḥ…Tºsya vadhe).--§ 612 (Hradapraveśap.): IX,  31,  1754 (mahā-Daityaḥ,  slain).--§ 615 (Baladevatīrthayātrāp.): IX,  43,  2448 (yasmin--i.e. in Somasya tīrthaṃ--yuddhaṃ Tºākhyaṃ sutīvraṃ yatra Skandas Tºākhyaṃ jaghāna).--§ 615u (Skanda): IX,  46,  2691 (Daityendraṃ,  slain by Skanda).--§ 747b (Suvarṇotpatti): XIII,  84,  4011 (Asuraḥ)
 85,  4015 (do.),  4017,  4028 (ºvadhopāyaḥ),  4066 (Asuraḥ),  4181 (Daityaṃ) (T. scorched the gods,  then Skanda was born from Agni,  that he might slay T.).--§ 748 (Ānuśāsanik.): XIII,  86,  4187,  4189 (ºvadhaṃ).--§ 748b (Tārakavadhop.): XIII,  86,  4212,  4213,  4214 (Dānavaṃ,  is slain by Skanda). Cf. Asura,  Daiteya,  Daitya,  Daityasattama,  Daityendra,  Dānava.

Tāraka^2 = Śiva (1000 names^1).

Tāraka,  pl.,  the sons of Tāraka^1. § 606 (Tripurākhyāna): VII,  34,  1553.

पुराणम्

English

तारक १ / TĀRAKA (tārakāsura) I. An asura chief (demon). This demon even while he was very young did penance to propitiate śiva and got a boon to the effect that none other than a son born to śiva should be able to kill him. He became arrogant with the power of this boon and soon became a terror to the world. Then to kill tārakāsura subrahmaṇya was born as the son of śiva. In the great battle between the devas and the asuras tāraka was killed by subrahmaṇya.
tārakāsura was the father of tārākṣa,  kamalākṣa and Vidyunmālika. (See under subrahmaṇya). (Śloka 5,  Chapter 33,  karṇa Parva). 

तारक २ / TĀRAKA II. śiva purāṇa mentions about a tāraka,  son of the minister of bhadrasena,  a King of Kashmir. This tāraka was the rebirth of a he-fowl. bhadrasena had a son named sudharmā. He was the rebirth of a monkey. There is a story regarding how this fowl and the monkey came to be born in Kashmir as above.
Once in the village of nanda there was a prostitute named mahānandā. Though she was a great devotee of śiva she was living the life of a prostitute for her livelihood. She was having a monkey and a he-fowl as pets. She would adorn the necks of her pets with the rudrākṣa necklace (rosary) made of berry beads favourite of śiva and when she sang songs in praise of śiva those pets danced to the tune.
One day a vaiśya came there. He had a diamond śiva liṅga with him. mahānandā felt a great fancy for that and so promised the vaiśya that if he gave her the diamond liṅga she would remain a faithful wife to him for three days. The vaiśya agreed and the diamond liṅga was kept in a very secure place That night when both the vaiśya and mahānandā were sleeping tired after a hectic amorous sport,  the house got fire and the diamond was burst into pieces. The vaiśya greatly griefstricken by the loss of the diamond,  jumped into the fire and committed suicide. mahānandā faithful to the promise that she would remain his wife for three days started to jump into the fire and abandon her life. At once śiva appeared before her in person and said thus: “Oh,  mahānandā,  do not commit suicide. I came to you disguised as a vaiśya to test your devotion. You can now ask of me any boon.”
With tears of joy running down her cheeks she said she wanted to live with śiva. So śiva carried her soul to kailāsa. Not only that,  śiva blessed the fowl and monkey and said they would be born as devotees of śiva in their next birth and attain mokṣa at the end of their life on earth. Accordingly the monkey and the fowl were born in Kashmir as sudharmā and tāraka.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 तारकं,  क्ली,
   (तारेण कनीनिकया कायतीति ।कै + कः ।) चक्षुः । इति मेदिनी । के,  १०० ॥

 तारकं,  क्ली,
   स्त्री,
   (तारमेव । स्वार्थे कन् ।)चक्षुस्तारा । नक्षत्रम् । इति मेदिनी । के,  १०० ॥

 तारकः,  पुं,
   (तारयति दैत्यानिति । तॄ + णिच् +ण्वुल् ।) द्वादशमन्वन्तरीयेन्द्रशत्रुरसुरविशेषः ।यथा,  --“मनोस्तु दक्षपुत्त्रस्य द्बादशस्यात्मजान् शृणु ।देववानुपदेवश्च देवश्रेष्ठो विदूरथः ॥
मित्रवात् मित्रदेवश्च मित्रविन्दश्च वीर्य्यवान् ।मित्रवाहः सुवर्च्चाश्च दक्षपुत्त्रमनोः सुताः ॥
तपस्वी सुतपाश्चैव तपोमूर्त्तिस्तपोरतिः ।तपोधृतिर्द्युतिश्चान्य ऋषयश्च तपोधनाः ॥
सुधर्म्माणः सुतपसो हरिता रोहितास्तथा ।सुरारयो गणाः पञ्च प्रत्येकं दशको गणः ॥
ऋतघामा च तन्त्रेन्द्रस्तारको नाम तद्रिपुः ।हरिर्नपुंसको भूत्वा घातयिष्यति शङ्कर ! ॥
इति गारुडे ८७ अध्याये ॥
(अपरोऽसुरविशेषः । कार्त्तिकेयः एनं निहत-वान् । यथा,  मतस्यपुराणे । १४५ । ५ -- ११ ।“वज्राङ्गो नाम दैत्योऽभूत्तस्य पुत्त्रस्तु तारकः ।सुरानुद्बासयामास पुरेभ्यः स महाबलः ॥
ततस्ते ब्रह्मणोऽभ्यासं जग्मुर्भयनिपीडिताः ।भीतांश्च त्रिदशान् दृष्ट्वा ब्रह्मा तेषामुवाच ह ॥
सन्त्यजध्वं भयं देवाः ! शङ्करस्यात्मजः शिशुः ।तुहिनाचलदौहित्रस्तं हनिष्यति दानवम् ॥
ततः काले तु कस्मिंश्चित् दृष्ट्वा वै शैलजां शिवः ।स्वरेतो वह्निवदने व्यसृजत्कारणान्तरे ॥
तत्प्राप्तं वह्निवदने रेतो देवानतर्पयत् ।विदार्य्य जठराण्येषां अजीर्णं निर्गतं मुने ! ॥
पतितं तत् सरिद्वरे ततस्तु शरकानने ।तस्मात्तु स समुद्भूतो गुहो दिनकरप्रभः ।स सप्तदिवसो वालो निजघ्ने तारकासुरम् ॥
”अस्य विशेषविवरणन्तु तत्रैव १४५ अध्यायमारभ्य१५९ अध्यायेषु द्रष्टव्यम् ॥
 तारयतीति । तॄ +णिच् + ण्वुल् ।) कर्णधारः । इति मेदिनी । के, ९९ ॥
 भेलकः । इति शब्दरत्नावली ॥
 (तरणो-पायः । यथा,  हठयोगप्रदीपिकायाम् । ४ । ४० ।“केचिदागमजालेन केचिन्निगमसङ्कुलैः ।केचित्तर्केण मुह्यन्ति नैव जानन्ति तारकम् ॥
”“तारयतीति तारकस्तं तारकं तरणोपायंनैव जानन्ति ।” इति तट्टीका ॥
 महादेवः ।वथा,  महाभारते । १२ । २८४ । ३५ ।“गर्भमांसशृगालाय तारकाय तराय च ।नमो यज्ञाय यजिने हुताय प्रहुताय च ॥
”)त्रातरि,  त्रि । इति मेदिनी । के,  १०० ॥
 (यथा, प्रबोधचन्द्रोदये । २ । १३ ।“कथयति भगवान् इहान्तकालेभवभयकातरतारकं प्रबोधम् ॥
”स्त्रियां टापि अत इत्वम् । यथा,  गोः रामा-यणे । २ । ९७ । २३ ।“नारीणां तारिकाः काश्चित् काश्चित् परम-वाजिनाम् ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 तारक त्रि०
  तारयति तॄ--णिच्--ण्वृल् । १ तारयितरि । “तत्रहि जन्तोः पाणेषूत्क्रममाणेषु रुद्रस्तारकं ब्रह्मव्याचष्टे”जावालोप० । स्त्रियां कापि अतं इत्त्वम् । २ दैत्यभेदेतत्कथा शिवपुराणे दृश्या । ३ कर्णे ४ भेलके च मेदि० ।तारैव स्वार्थे क । “तारका ज्योतिषि” पा० अजादि०टाप् न अत इत्त्वम् । तारका । ५ नेत्रकनीनिकायां स्त्री ।६ चक्षुषि न०
  स्त्री० मेदि० । “तस्मिन् विप्रकृताः कालेतारकेण दिवौकसः” कुमा० । “अभिभाव्यतरिकम-दृष्टहिमद्युतिविम्बमस्तमितभानु नभः” माघः “कुमार-स्तुतिषु तारकोद्धरणम्” काद० । न दण्ड्यानां नेत्रो-त्पाटनमिति ध्वन्यर्थः । “पतनं तारकादीनाम्” सुश्रु०“तनुप्रकाशेन विचेयतारका” रघुः । “तारकावर्षमिवधर्म्मविनाशपिशुनम्” “क्वापि विहृत्य दिवावसानेलोहिततारका” काद० । “त्र्यधिकदशयतिर्ननौ रौभवेतां ररौ तारका,  वृत्तरत्नाकरोक्ते अष्टादशाक्षरपा-दके ७ छन्दोभेदे च ।

Capeller

German

 तारक (f. 
°रिका) hinüberbringend,  rettend
m.
  N. eines Dämons,  Pl. seiner Kinder.
f.
  ता॑रका Stern,  Aügenstern (auch n.
 ), 
weibl. Name.

Burnouf

French

 तारक तारक a. (तॄ
 sfx. अक) qui fait
traverser,  qui aide,  qui protège,  qui préserve. -- S. m.
  pilote.
Np. d'un mauvais génie. -- S. m.
  n.
  radeau. -- S. n.
  f.
  (तारा
étoile) étoile,  astre
 pupille de l'œil. -- S. n.
  œil.
तारकजित् m.
  (जि) et तारकारि m.
  (अरि)
Kārttikeya,  qui a tué Tāraka.
तारकित a. étoilé.

Stchoupak

French

 तारक-
 -इका- a. qui fait traverser,  passer,  transporte 
 qui
secourt,  sauve,  délivre,  protège 
 m.
  n.
  d'un Daitya tué par Skanda,  pl.
 
ses enfants 
 nt. étoile 
 -अका- f.
  s. v.
°रिपु- तारकारि- m.
  ennemi de Tāraka,  Skanda.
°वध- m.
  meurtre de T.
तारकान्तक- m.
  meurtrier de T.,  Skanda.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.