तामस (tAmasa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 तामस mfn.
   (-सः-सी-सं)
	 1. Affected by or appertaining to the third qua-
lity,  that of darkness or vice: belonging to it as a Purana,  a sys-
tem of philosophy,  a ceremonial rite,  &c.
	 2. Dark,  of or belong-
ing to darkness.
	 m.
  (-सः)
	 1. A snake.
	 2. An incendiary,  a malignant
and mischievous man,  a villain. 
	 3. An owl.
	 4. The fourth Menu.
	 f.
 
(-सी) A dark night.
	 2. A name of the goddess DURGA.
	 n.
  (-सं) The
quality of darkness.
 E.
  तमस् the quality of drakness,  &c. affix
अण् । तमः अस्ति अस्य ।

Capeller Eng

English

 तामस f.
  ई dark,  belonging to ignorance (ph.)
 N.
  of the
fourth Manu.

Yates

English

 तामस (सः-सी-सं)
a. Affected with
bad passions
 dark
 wicked.
m.
  A
snake
 an incendiary
 an owl
4th
Manu. f.
  A dark night
Dur-
gā. n.
  The quality of darkness.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

तामस 	-	 tAmasa 	-	 adj.
  	-	  ignorant
तामस 	-	 tAmasa 	-	 adj.
  	-	  various
तामस 	-	 tAmasa 	-	 adj.
  	-	  appertaining to or affected by the quality tamas
तामस 	-	 tAmasa 	-	 adj.
  	-	  dark
तामस 	-	 tAmasa 	-	 m.
  	-	  snake
तामस 	-	 tAmasa 	-	 m.
  	-	  malignant person
तामस 	-	 tAmasa 	-	 m.
  	-	  owl
तामस 	-	 tAmasa 	-	 n.
  	-	  darkness
तामस 	-	 tAmasa 	-	 n.
  	-	  sleep
तामस 	-	 tAmasa 	-	 n.
  	-	  durgA

Wilson

English

 तामस
mfn.
   (-सः-सी-सं)
1 Affected by or appertaining to the third quality,  that of darkness or vice:
belonging to it,  as a Purāṇa,  a system of philosophy,  a ceremonial rite, 
&c.
2 Dark,  of or belonging to darkness.
m.
  (-सः)
1 A snake.
2 An incendiary,  a malignant and mischievous man,  a villain. 
3 An owl.
4 The fourth Menu.
f.
  (-सी)
1 A dark night.
2 A name of the goddess DURGĀ.
n.
  (-सं) The quality of darkness.
E.
  तमस् the quality of darkness,  &c. affix अण्.

Apte

English

तामस [tāmasa],  a.
  (-सी f.
 ) [तमो$स्त्यस्य अण्]

Dark,  consisting of darkness
 व्यतिकर इव भीमस्तामसो वैद्युतश्च Māl.
 9.52
 U.*
  5.12.

Affected by or relating to तमस् or the quality of darkness (the third of the three qualities of nature)
 ये चैव सात्त्विका भावा राजसास्तामसाश्च ये Bg.*
  7.12
17.2
 M.*
  1.1
 Ms.*
  12.33-34.

Ignorant.

Vicious.

सः A malignant person,  an incendiary,  a villain. 

A snake.

An owl.

N.
  of a son of Rāhu.

A kind of horse possessing the quality of तमस्
 सात्त्विका राजसाश्चेति तामसाश्चेति ते हयाः Yuktikalpataru.

The 4th Manu
 चतुर्थ उत्तमभ्राता मनुर्नाम्ना च तामसः Bhāg.*
  8.1.27.-सम् Darkness.

सी Night,  a dark night.

Sleep.

An epithet of Durgā. Comp.
   -लीना (in Sāṅ. phil.
 ) One of the forms of dissatisfaction. 

Apte 1890

English

 तामस a. (सी f.) [तमोऽस्त्यस्य अण्] 1 Dark,  consisting of darkness
 Māl. 9. 52
 U. 5. 12. 
2 Affected by or relating to तमस् or the quality of darkness (the third of the three qualities of nature)
 Bg. 7. 12,  17. 2
 M. 1. 1
 Ms. 12. 33-34. 
3 Ignorant. 
4 Vicious. 
सः 1 A malignant person,  an incendiary,  a villain. 
2 A snake. 
3 An owl. 
4 N. of a son of Rāhu. 
सं Darkness. 
सी 1 Night,  a dark night. 
2 Sleep. 
3 An epithet of Durgā. 

Monier Williams Cologne

English

 तामस mf(ई)n.  (fr.  त॑मस्) dark,  L.
 

 appertaining to or affected by the quality तमस् (q.v.),  ignorant,  various,  Mn.
   xii
 Bhag.
  &c.
   (°सी तनू,  ‘the form assumed by the deity for the destruction of the world’ 
 °सी शक्ति,  ‘the faculty of तमस्’)

 relating to Manu Tāmasa,  BhP.
   viii,  1,  28

 तामस m.
  a malignant person,  L.
 

 a snake,  L.
 

 an owl,  L.
 

 N.
  of a demon causing diseases,  Hariv.
  9562

 of the 4th Manu,  Mn.
   i,  62
 Hariv.
 
 BhP.
   v,  viii

 of an attendant of Śiva,  L.
 ,  Sch.

 of a man,  Pravar.
  i,  1 (J)

 तामस n.
  ‘darkness’,  see अन्ध-

Monier Williams 1872

English

 तामस तामस,  अस्,  ई,  अम् (fr. तमस्),  dark, 
of or belonging to darkness
 affected by or apper-
taining to the third quality or that of darkness (vice, 
ignorance,  &c.)
 ignorant,  vicious,  malignant
 relating
to Manu Tāmasa
 (अस्),  m. a malignant or mis-
chievous person,  a villain,  an incendiary
 a snake
an owl
 N. of the fourth Manu
 N. of one of the
attendants of Śiva
 (ई),  f. night
 sleep
 an epithet
of Durgā
 N. of a river,  = जटामांसी (in this sense
a wrong reading for तापसी)
 (अम्),  n. darkness
[cf. अन्ध-तामस]
 तामसी तनूस्,  the form as-
sumed by the Deity for the destruction of the world
तामसी शक्तिस्,  the faculty of Tamas.
—तामस-
कीलक,  अस्,  m.,  N. of certain astronomical Ketus.
—तामस-गुण,  अस्,  m. the quality of darkness
see गुण.
—तामस-लीन,  अस्,  आ,  अम्,  (in the
Sāṅkhya phil.) one of the forms of अ-तुष्टि,  dissatis-
faction.
—तामस-वन,  अम्,  n. ‘the dark wood, ’
N. of a forest.

Macdonell

English

 तामस tāmas-a,  a.
  (ī) dark
 relating to the 🞄quality tamas,  connected with error or ignorance
 🞄m.  N. of a Manu.

Benfey

English

 तामस तामस,  i. e. तमस् + अ, 
 I. adj.
 , 
f.
  सी।
 1. Belonging to the dark गुण, 
or quality,  MBh. 12,  33.
 2. Immersed
in darkness,  Man.  12,  40.
 3. Referring
to the Manu Tāmasa (see
 II.), 
Bhāg. P. 8,  1,  28.
 II. m.
  The name of a
Manu,  Man.  1,  62.
 III. f.
  सी,  Night, 
Rājat. 1,  137.

Hindi

अंधेरे के मोड में

Apte Hindi

Hindi

तामस
वि* - तमोऽस्त्यस्य अण्
"काला,  अन्धकारग्रस्त,  अन्धकार सम्बन्धी,  अन्धेरा"

तामस
वि* - -
प्रकृति के तीन गुणों में से एक

तामस
वि* - -
अज्ञानी

तामस
वि* - -
दुर्व्यसनी

तामसम्
नपुं*
   - -
अन्धेरा

तामसः
पुं*
  - -
चौथे मनु का नाम

Shabdartha Kaustubha

Kannada

तामस
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚತುರ್ದಶ ಮನುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಮನು
प्रयोगाः - > "सत्व देवगणाश्चैव तामसस्यान्तरे मनोः । पुत्रांश्चैव प्रवक्ष्यामि तामसस्य मनोर्नृप ॥"
उल्लेखाः - > हरिवं०
तामस
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸರ್ಪ /ಹಾವು
तामस
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉಲೂಕ /ಗೂಬೆ
तामस
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ತಮೋಗುಣದಿಂದ ಕೂಡಿದ
तामस
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ
निष्पत्तिः - > "अण्" (वा० ५-२-१-३)
व्युत्पत्तिः - > तमोऽस्त्यस्य
प्रयोगाः - > "व्यतिकर इव भीमस्तामसो वैद्युतश्च क्षणमुपहतचक्षुर्वृत्तिरुद्भूय शान्तः"
उल्लेखाः - > मालती० ९-५४

L R Vaidya

English

 tAmasa {% (I) a. (f. सी) %} 1. Dark
affected by or relating to the quality of darkness (i.e. तमस्,  the third of the three qualities of nature),  Bg.vii.12
ignorant
vicious.

 tAmasa {% (II) m. %} 1. A malignant person,  a villain
 2. a snake
 3. an owl.

 tAmasa {% (III) n. %} Darkness.

Lanman

English

 tāmasa,  a. dark
 pertaining to darkness
or the guṇa called tamas. [támas.]

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 °तामस (nach dem Ko. m.) °Finsternis = Sündenmenge,  S I,  277,  10
 *Bösewicht,  H XLIII,  88. — *n. °Finsternis,  Amit. XXXII,  18. — °Zorn,  H XLIII,  23. 35. 204.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  तमोमय,  तामस,  तामसिक,  तमस्विन्,  सान्धकार,  सतिमिर,  तमोवृत,  तमोभूत,  निरालोक,  अप्रकाश,  हतज्योतिस्
adjective
 
अन्धकारेण युक्तः।
 "कृष्णस्य जन्म भाद्रपदमासस्य तमोमय्यां रात्रौ अभवत्।"

Tamil

தாமஸ : கருப்பான,  இருளான,  தமோ குணம் உடைய .

தாமஸ : கருப்பான,  இருளான,  தமோ குணம் உடைய .

पुराणम्

English

तामस / TĀMASA. The fourth manu. (See under manvantara). svāyambhuva manu,  son of brahmā,  was the first manu. He had two sons of Purāṇic fame named priyavrata and uttānapāda. Of these priyavrata married the beautiful and virtuous daughters of viśvakarmā the prajāpati. They were surūpā and barhiṣmatī. Of his first wife surūpā,  he got ten sons agnīdhra and others. The youngest child was a daughter named ūrjjasvatī. Of the sons,  kavi,  savana and mahāvīra became detached from worldly life and became learned in spiritual knowledge. priyavrata got of his second wife barhiṣmatī three sons named uttama,  tāmasa and raivata. They were very valiant and they gradually became chiefs of Manvantaras. (8th skandha,  devī bhāgavata).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 तामसं,  त्रि,  (तम एव । तमस् + स्वार्थे अण् ।)प्रकृतिगुणविशेषः । तद्धर्म्मा यथा,  --“त्रिविधा भवति श्रद्धा देहिनां सा स्वभावजा ।सात्त्विकी राजसी चैव तामसी चेति तां शृणु ॥
यजन्ते सात्त्विका देवान् यक्षरक्षांसि राजसाः ।प्रेतान् भूतगणांश्चान्ये यजन्ते तामसा जनाः ॥
यातयामं गतरसं पूतिपर्य्युषितञ्च यत् ।उच्छिष्टमपि चामेध्यं भोजनं तामसप्रियम् ॥
विधिहीनमसृष्टान्नं मन्त्रहीनमदक्षिणम् ।श्रद्धाविरहितं यज्ञं तामसं परिचक्षते ॥
मूढग्राहेणात्मनो यत् पीडया क्रियते तपः ।परस्योत्सादनार्थं वा तत्तामसमुदाहृतम् ॥
अदेशकाले यद्दानमपात्रेभ्यश्च दीयते ।असत्कृतमवज्ञानं तत्तामसमुदाहृतम् ॥
”इति श्रीभगवद्गीतायां १७ अध्यायः ॥
 * ॥
किञ्च तत्रैव १८ अध्याये ।“नियतस्य तु सन्न्यासः कर्म्मणो नोपपद्यते ।मोहात्तस्य परित्यागस्तामसः परिकीर्त्तितः ॥
यत्तु कृत्स्नवदेकस्मिन् कार्य्ये सक्तमहेतुकम् ।अतत्त्वार्थवदल्पञ्च तत्तामसमुदाहृतम् ॥
अनुबन्धं क्षयं हिंसामनपेक्ष्य च पौरुषम् ।मोहादारभ्यते कर्म्म यत्तत्तामसमुच्यते ॥
अयुक्तः प्राकृतस्तब्धः शटो नैकृतिकोऽलसः ।विषादी दीर्घसूत्री च कर्त्ता तामस उच्यते ॥
अधर्म्मं धर्म्ममिति या मन्यते तमसावृता ।सर्व्वार्थान् विपरीतांश्च बुद्धिः सा पार्थ ! तामसी ।यया स्वप्नं भयं शोकं विषादं मदमेव च ।न विमुञ्चति दुर्म्मेधा धृतिः सा तामसी मता ॥
यदग्रे चानुबन्धे च सुखमोहनमात्मनः ।निद्रालस्यप्रमादोत्थं तत्तामसमुदाहृतम् ॥
”

 तामसः,  पुं,
   (तमस्तमोगुणः प्रघानत्वेनास्त्यस्येति ।अण् ।) सर्पः । खलः । इति मेदिनी । से,  २५ ॥
उलूकः । इति राजनिर्घण्टः ॥
 चतुर्थमनुः ।अस्मिन्मन्वन्तरे हरिनामा विष्णोरवतारः ।त्रिशिखनामा इन्द्रः । वैधृतयो देवाः । ज्योति-र्घामादयः सप्तर्षयः । वृषख्यातिनरादयो मनु-सुताः । इति श्रीभागवतम् ॥
 * ॥
 तमोगुण-युक्ते,  त्रि ॥
 (यथा,  मनुः । १२ । ३३ ।“लोभः स्वप्नोऽधृतिः क्रौर्य्यं नास्तिक्यं भिन्न-वृत्तिता ।याचिष्णुता प्रमादश्च तामसं गुणलक्षणम् ॥
”)तामसमुनयो यथा । कणादः १ गौतमः २ शक्त्रिः ३उपमन्युः ४ जैमिनिः ५ दुर्व्वासाः ६ मृकण्डुः ७बृहस्पतिः ८ भार्गवः ९ जमदग्निः १० ॥
 तामस-शास्त्राणि यथा । असुरमोहनार्थशिवकृत-शैवपाशुपतादि १ कणादकृतनग्ननीलपटादि २ब्राह्मणरूपिभगवद्कृतबौद्धशास्त्रम् ३ जैमिनि-कृतनिरीश्वरसांख्यम् ४ ॥
 तामसपुराणानि यथा ।मात्स्यम् १ कौर्म्मम् २ लैङ्गम् ३ शैवम् ४स्कान्दम् ५ आग्नेयम् ६ ॥
 तामसस्मृतयो यथा ।गौतमम् १ बार्हस्पत्यम् २ सामुद्रम् ३ यमम् ४शाङ्ख्यम् ५ औशनसम् ६ ॥
 * ॥
 राजसतामस-कर्म्माणि यथा,  --“यत् शैवं दैवतं पैत्रमौपदैवं तथाध्वरम् ।शाक्तं शैवं गाणपत्यं यागहोमादिकं तथा ॥
पौरोहित्यं याजनञ्च देवल्कं ग्रामयाजकम् ।विष्णुसेवापराधञ्च तथा नामापराधकम् ॥
असत्प्रतिग्रहं देवि ! साङ्कल्पमाभिचारिकम् ।पशुजीवादिहननं पातकञ्चोपपातकम् ॥
अतिपापं महापापमनुपातकमेव च ।लोभं मोहमहङ्कारं कामं क्रोधं मदन्तथा ॥
एतद्यदपरं कर्म्म गर्हितञ्च वरानने ! ।राजसं तामसं प्रोक्तं मया च मुनिभिः सदा ॥
”इति पाद्मोत्तरखण्डम् ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 तामस त्रि०
  तमोऽस्त्यस्य तमः,  प्रधानत्वेनास्त्यस्य वा अण् ।१ तमोगुणयुक्ते २ तमःप्रधानगुणके स्त्रियां ङीप् । ३ सर्पेपुंस्त्री० जातित्वात् ङीष् । ४ खले त्रि०
  मेदि० ५ उलूकेपुंस्त्री राजनि० स्त्रियां ङीष् । ६ चतुर्थे मनौ पु०
  “सत्यादेवगणाश्चैव तामसस्यान्तरे मनोः । पुत्रांश्चैव प्रवक्ष्यामितामसस्य मनोर्नृप! । द्युतिस्तपस्यः सुतपास्तपोमूलस्त-पोऽशनः । तपोरतिरकल्माषस्तन्वी धन्वी परन्तपः ।तामसस्य मनोरेते दश पुत्रा महाबलाः” हरिवं० ७ अ० ।“चतुर्थे उत्तमभ्राता मनुर्नाम्ना च तामसः । पृथुः भा-तिर्नवः केतुरित्याद्या दश तत्सुताः । सत्यका हरयोघीरा देवास्त्रिशिखईश्वरः । ज्योतिर्धामादयः सप्तऋषयस्तामसेऽन्तरे । देवा वैधृतयो नाम विधृतेस्तनयानृप! । नष्टाः कालेन यैर्वेदा विधृताः स्वेन तेजसा ।भाग० ८ । १ । २४ । भागवते अन्यथोक्तं कल्पभेदादविरुद्धम् ।तमोऽधिकृत्य प्रवृत्तम् अण् तमसा कृता वा अण् ।७ तमोगुणाधिकारेण प्रवृत्ते शास्त्रे ८ तमसाकृते चस्त्रियां ङीप् । तामसशास्त्राणि च पद्मपुराणेपार्वतीं प्रतीश्वरवाक्येनोक्तानि यथा“शृणु देवि! प्रवक्ष्यामि तामसानि यथाक्रमम् ।येषां श्रवणमात्रेण पातित्यं ज्ञानिनामपि । प्रथमं हिमयैवोक्तं शैवं पाशुपताभिधम् । मच्छक्त्यावेशितैर्विप्रैःसंप्रोक्तानि ततःपरम् । कणादेन तु सम्प्रोक्तं शास्त्रंवैशेषिकं महत् । गौतमेन तथा न्यायं साङ्ख्यन्तु कपि-लेन वै । द्विजन्मना जैमिनिना पूर्वं वेदमपार्थतः । निरी-श्वरेण वादेन कृतं शास्त्र महत्तरम् । धिषणेन च संप्रोक्तंचार्वाकमतिगर्हितम् । दैत्यानां नाशनार्थाय विष्णुनाबुद्धरूपिणा । बौद्धशास्त्रमसत् प्रोक्तं नग्ननीलपटादि-कम् । मायावादमसच्छास्त्रं प्रच्छन्नं वौद्धमेव च । मयैवकथितं देवि! कलौ ब्राह्मणरूपिणा । अपार्थं श्रुति-वाक्यानां दर्शयल्लोकगर्हितम् । कर्मस्वरूपत्याज्यत्वमत्रच प्रतिपाद्यते । सर्वकर्मपरिभ्रंशान्नैष्क्रर्म्यं तत्रचोच्यते । परात्मजीवयोरैक्यं मयात्र प्रतिपाद्यते । ब्रह्म-णोऽस्य परं रूपं निर्गुणं दर्शितं मया । सर्वस्य जगतो-ऽप्यस्य नाशनार्थं कलौ युगे । वेदार्थवन्महाशास्त्रं माया-वादमवैदिकम् । मयैव कथितं देवि! जगतां नाशकारणात्”कूर्मपुराणे केषाञ्चित्तन्त्राणां तामसत्वमुक्तं यथा“यानि शास्त्राणि दृश्यन्ते लोकेऽस्मिन् विविधानि च ।श्रुतिस्मृतिविरुद्धानि निष्ठा तेषां तु तामसी ।करालभैरवञ्चापि यामलं वाममाश्रितम् । एवंविधानिचान्यानि मोहनार्थानि तानि तु । मया सृष्टानिचान्यानि मोहायैषां भवार्णवे” । तामस पुरणानि यथा ।“मात्स्यं कौर्म्मं तथा लैङ्गं शैवं स्कान्दं तथैव च ।आग्नेयञ्च षडेतानि तामसानि निवोघत” । सात्त्विकपुराणानि यथा । “वैष्णवं नारदीयञ्च तथा भागवतंशुभम् । गारुडञ्च तथा पाद्मं वाराह शुभदर्शने! ।सात्त्विकानि पुराणानि विज्ञेयानि शुभानि वै” । राजसपुराणानि यथा “व्रह्माण्डं व्रह्मवैवर्त्तं मार्कण्डेयंतथैव च । भविष्यं वामनं ब्राह्मं राजसानि शुभानने!”पद्म० उ० ख० ४३ अ० । “सङ्कीर्णेषु सरस्वत्याः पितृणांव्यष्टिरुच्यते । अग्नेः शिवस्य माहात्म्यं तामसेषु दिवा-करे । राजसेषु च माहात्म्यमधिकं ब्रह्मणः स्मृतम् ।यस्मिन् कल्पे तु यत् प्रोक्तं पुराणं ब्रह्मणा पुरा ।तस्य तस्य तु माहात्म्यं तत्स्वरूपेण वर्ण्यते । सात्त्वि-केष्वधिकं तद्वद्विष्णोर्माहात्म्यमुत्तमम् । तथैव योगसं-सिद्धा गमिष्यन्ति परां गतिम्” मत्स्य पु०
  ।तामसमुनयः पद्मपु०  उ० उक्ता यथा । “कणादोगौतमः शक्तिरुपमन्युश्च जैमिनिः । दुर्वासाश्च मृकण्डुश्चभार्गवश्च वृहस्पतिः । जमदग्निश्च इत्येते मुनयस्तामसाःस्मृताः” । तामसस्मृतयस्तत्रैवोक्ता यथा “वार्हस्पत्यागोतमी च सांवर्त्ती यमनिर्म्मिता । शाङ्खी चौशनसीचैव तामस्यः स्मृतयः स्मृताः” । तामसश्रद्धादिकं गीतायां१७ अ० उक्तं यथा ।त्रिविधा भवति श्रद्धा देहिनां सा स्वभावजा । सात्त्विकीराजसी चैव तामसी चेति तां शृणु । यजन्ते सा-त्विका देवान् यक्षरक्षांसि राजसाः । प्रेतान् भूतागणां-श्चान्ये यजन्ते तामसा जनाः” । तामसाहारादिक-मपि भा० १७ अ० उक्तं यथा “यातयामं गतरसंपूति पर्य्युषितञ्च यत् । उच्छिष्टमपि चामेध्यं भोजनंतामसप्रियम्” “विधिहीनमसृष्टान्नं मन्त्रहीनमद-क्षिणम् । श्रद्धाविरहितं यज्ञं तामसं परिचक्षते” ।“मूढग्राहेणात्मनो यत् पीडया क्रियते तपः । परस्योत्सादनार्थं वा तत्तामसमुदाहृतम्” । “अदेशकाले यद्दानमपात्रेभ्यश्च दीयते । असत्कृतमवज्ञानं तत्तामसमुदा-हृतम्” । किञ्च “नियतस्य तु संन्यासः कर्म्मणो नोपप-द्यते । मीहात्तस्य परित्यागस्तामसः परिकीर्त्तितः” ।“यत्तु कृत्स्नवदेकस्मिन् कार्य्ये सक्तमहेतुकम् । अतत्त्वार्थ-वत्ल्पञ्च तत्तामसमुदाहृतम् । अनुबन्धं क्षयं हिंसामनपेक्ष्य च पौरुषम् । मोहादारभ्यते कर्म यत्तत्तामस-मुच्यते” । “अयुक्तः प्राकृतस्तब्धः शठो नैकृतिकोऽलसः ।विषादी दीर्घसूत्री च कर्त्ता तामस उच्यते । अधर्मंधर्ममिति या मन्यते तमसावृता । सर्वार्थान् विपरी-तांश्च बुद्धिः सा पार्थ! तामसी” । “यथा स्वप्नं भयं शोकंविषादं मदमेव च । न विमुञ्चति दुर्म्भेधा धृतिः सातामसी मता” । “यदग्रे चानुबन्धे च सुखं मोहनमात्मनः ।निद्रालस्यप्रमादीत्थं तत्तामसमुदाहृतम्” १८ अ० । राजसता-मसकर्म्माणि यथा “यत् शैवं दैवतं पैत्रं वौपदेवं तथा-ध्वरम् । शाक्तं शैवं गाणपत्यं यागहोमादिकं तथा ।पौरहित्यं याजनञ्च दैवल्यं ग्रामयाजनम् । विष्णुसेवा-पराधश्च तथा नामापराधकः । असत्प्रतिग्रहो देवि!सङ्कल्प आभिचारिकः । पशुजीवादिहननं पातकञ्चोप-पातकम् । अतिपापं महापापमनुपातकमेव च ।लोभो मोहो ह्यहङ्कारः कामः क्रोधः मदस्तथा । एतद्यदपरं कर्म गर्हितञ्च वरानने! । राजसं तामसं प्रोक्तंमया च मुनिभिः सदा” पद्म० उ० ख० ।हारीतः “तामसेन तु द्रव्येण ऋत्विग्भिस्तामसै-स्तथा । तामसं भावमास्थाय तामसो यज्ञ उच्यत ।तामसेन तु यज्ञेन दानेन तपसा तथा । निरये जन्मचेदाहुर्वृद्धिं विद्याच्च तामसीम्” । “तामसी वृद्धिम्लेच्छा-धिपत्य रूपा” इति रत्नाकरः । तमसो राहोरपत्यम्अण् । ९ राहुसुते तामसकीलः ।

Capeller

German

 तामस f.
  ई finster,  Dunkelheits-
 Unwissenheits-
(ph.).

Burnouf

French

 तामस तामस a. (तमस्) ténébreux
		 de la nature du
तमस्। -- S. m.
  homme ténébreux,  pervers.
		 Serpent
 chouette.
-- S. f.
  तामसी la nuit.
		 Durgā.

Stchoupak

French

 तामस-
 a. ténébreux,  sombre 
 qui a pour guṇa dominant le tamas
(s. v.),  ignorant 
 mobile,  varié 
 relatif au Manu Tāmasa 
 m.
  n.
  du 4{^me^} Manu 
-ई- f.
  n.
  d'une rivière célèbre par ses perles.
°प्रिय- a. qui plaît aux êtres dominés par le tamas.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.