| YouTube Channel

तापसः (tApasaH)

 
Apte Hindi
Hindi
तापसः
पुं*
 - -
"वानप्रस्थ, सन्यासी, भक्त"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 तापसः, तामरसः, दीर्घकण्ठकः, दीर्घजङ्घः, ध्वाङ्क्षः, निश्चलाङ्गः, कह्वः, बन्धुरः, भट्टारकः, मर्ककः, मृषाध्यायी, शुक्यवायसः, चन्द्रविहंगमः
noun
एकः बकविशेषः यस्य चञ्चुः दृढः भवति।
"तापसाः जलाशयानां तटेषु यूथे वसन्ति।"
Synonyms:
 तापसः
noun
यः एकान्ते निवसति।
"तापसेन पुनः गृहस्थाश्रमः स्वीकृतः।"
Synonyms:
 बकः, द्वारबलिभुक्, कक्षेरुः, शुक्लवायसः, दीर्घजङ्घः, बकोटः, गृहबलिप्रियः, निशैतः, शिखी, चन्द्रविहङ्गमः, तीर्थसेवी, तापसः, मीनघाती, मृषाध्यायी, निश्चलाङ्गः, दाम्भिकः
noun
खगविशेषः-यस्य कण्ठ तथा च पादौ दीर्घौ।
"मत्स्यान् भक्षयितुं बकः तटे अवस्थितः।"
Synonyms:
 तपस्वी, आश्रमवासी, आश्रमसद्, ऋषिः, जटाधरः, जटी, जटिलः, जितेन्द्रियः, परोक्षः, मुनिः, यतिः, यती, लिङ्गी, श्रमणः, तापसः
noun
यः तपस्यां करोति।
"विश्वामित्रः तपस्वी आसीत्।"
Synonyms:
 यतिः, यती, तापसः, परिव्राजकः, भिक्षुः, संन्यासिकः, कर्मन्दी, रक्तवसनः, पराशरी, परिकाङ्क्षी, मस्करी, परिरक्षकः
noun
निर्जितेन्द्रियग्रामः।
"सः गृहस्थः तर्हि यतिः। / एककालं चरेद् भैक्ष्यं न प्रसज्जते विस्तरे। भक्ष्य प्रसक्तो हि यतिर् विषयेष्वपि सज्जति॥"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
तापसः, त्रि, (तपोऽस्त्यस्येति । तपस् + “अण्च ।”५ । २ । १०३ । इति अण् । यद्बा, तपः शील-मस्य । “छत्रादिभ्यो णः ।” ४ । ४ । ६२ ।इति णः ।) तपस्वी । इत्यमरः । २ । ७ । ४२ ॥
(यथा, मनुः । ६ । २७ ।“तापसेष्वेव विप्रेषु यात्रिकं भैक्षमाहरेत् ॥
”तपःसम्बन्धी । यथा, गोः रामायणे । २ । ५२ । ५ ।“तापसं व्रतमाश्रित्य ततो गुहसुवाच ह ॥
”)पुं, दमनकवृक्षः । वकपक्षी । इति राजनिर्घण्टः ॥
(इक्षुविशेषः । यथा, सुश्रुते । १ । ४५ ।“कान्तारस्तापसेक्षुश्च काष्ठेक्षुः सूचिपत्रकः ॥
”“इत्येता जातयः स्थौल्यात् गुणान् वक्ष्याम्यतःपरम् ॥
”“कान्तारतापसाविक्षू वंशकानुगुणौ मतौ ॥
”)