तापन (tApana)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 तापन mfn.
   (-नः-नी-नं) What heats or inflames.
	 m.
  (-नः)
	 1. The sun. 
2. Of KAMA'S arrows,  the inflamer.
	 3. Sun-shine.
	 4. Heating,  in-
flaming.
 E.
  तप् to heat,  in the causal form,  and णिच् and भावे
ल्युट् affs. or तापि-कर्त्तरि ल्यु । सूर्य्ये ।

Capeller Eng

English

 तापन f.
  ई heating,  burning,  distressing,  illumining
(—°). m.
  the sun
 n.
  burning,  distressing,  chastisement,  penance
 a
cert.
   hell.

Yates

English

 तापन (नः) 1.
m.
  The sun
 one of
Kāma's arrows
 heat.
a. Heating.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

तापन 	-	 tApana 	-	 adj.
  	-	  burning
तापन 	-	 tApana 	-	 adj.
  	-	  causing pain
तापन 	-	 tApana 	-	 adj.
  	-	  illuminating
तापन 	-	 tApana 	-	 adj.
  	-	  distressing
तापन 	-	 tApana 	-	 m.
  	-	  hot season
तापन 	-	 tApana 	-	 m.
  	-	  sun
तापन 	-	 tApana 	-	 m.
  	-	  sun-stone
तापन 	-	 tApana 	-	 m.
  	-	  one of kAma's arrows
तापन 	-	 tApana 	-	 n.
  	-	  perplexity
तापन 	-	 tApana 	-	 n.
  	-	  torment
तापन 	-	 tApana 	-	 n.
  	-	  gold
तापन 	-	 tApana 	-	 n.
  	-	  pain
तापन 	-	 tApana 	-	 n.
  	-	  asceticism
तापन 	-	 tApana 	-	 n.
  	-	  helplessness
तापन 	-	 tApana 	-	 n.
  	-	  bath  [ Chem.  for regulating temperature ]
अम्ल-तापन 	-	  amla-tApana 	-	 n.
  	-	  acid bath
सिकता-तापन 	-	  sikatA-tApana 	-	 n.
  	-	  sand bath
तेजातु-तापन 	-	  tejAtu-tApana 	-	 n.
  	-	  radium bath
उष्ण-जल-तापन 	-	  uSNa-jala-tApana 	-	 n.
  	-	  hot water bath

Wilson

English

 तापन
mfn.
   (-नः-नी-नं) What heats or inflames.
m.
  (-नः)
1 The sun. 
2 One of KĀMA'S arrows,  the inflamer.
3 Sun-shine.
4 Heating,  inflaming.
E.
  तप to heat,  in the causal form,  and ल्युट् aff.
  

Apte

English

तापन [tāpana],  a.
  [तप्-णिच् भावे-ल्युट्]

Heating,  inflaming, 

Illuminating
 अतप्यत स्माखिललोक- तापनम् Bhāg.*
  2.9.8, 

नः The sun. 

The hot season. 

The sun-stone.

N.
  of one of the arrows of Cupid.

नम् Burning.

Chastising. 

A division of hell.

Gold.

(in drama) Helplessness,  perplexity. -ना Austerity. -नी N.
  of several Upaniṣads.

Apte 1890

English

 तापन a. [तप्-णिच् भावे ल्युट्] 1 Heating,  inflaming. 
Distressing. 
नः 1 The sun. 
The hot season. 
The sun-stone. 
N. of one of the arrows of Cupid. 
नं 1 Burning. 
Distressing. 
Chastising. 
A division of hell. 
Gold. 

Monier Williams Cologne

English

 तापन mf(ई)n.  ifc.  illuminating,  BhP.
   ii,  9,  8

 burning,  causing pain,  distressing,  MBh.
  
 Hariv.
  9427
 R.
  (cf.   इन्द्र-,  चन्द्र-)

 तापन m.
  the sun,  MBh.
   v,  1739

 the hot season,  Npr.
  

 the sun-stone,  L.
 

 one of Kāma's arrows,  L.
 

 तापन n.
  burning,  Suśr.
  i,  41,  3

 pain,  torment,  MBh.
   xiii,  1098

 (in dram. ) helplessness,  perplexity,  Sāh.
  v,  91

 N.
  of a hell,  Yājñ.
  iii,  224

 gold,  Npr.
  

Monier Williams 1872

English

 तापन,  अस्,  ई,  अम्,  burning,  inflaming,  heating, 
distressing [cf. इन्द्र-त्° and चन्द्र-त्°]
 (अस्),  m.
the sun
 the hot season
 the sun-stone [cf. सूर्य-
कान्त]
 N. of one of the arrows of the god of
love
 (अम्),  n. burning
 distressing,  chastising
 a
division of hell
 gold
 [cf. तपन।]

Benfey

English

 तापन तापन,  i. e. तप्,  Caus.,  + अन, 
 I. adj.
 ,  f.
  नी,  Tormenting,  MBh. 1, 
1178.
 II. m.
  The sun,  MBh. 5,  1739.
 III. n.
 
 1. Heating,  Suśr. 1,  151,  13.
 2. Mortifying,  MBh. 13,  1098.
 3. The
name of a hell,  Yājñ. 3,  224.

Apte Hindi

Hindi

तापनः
पुं*
  - तप् + णिच् + ल्युट्
सूर्य

तापनः
पुं*
  - -
ग्रीष्म ऋतु

तापनः
पुं*
  - -
" सूर्यकान्तमणि,  कामदेव के बाणों में से एक"

तापनम्
नपुं*
   - -
"जलाना,  कष्ट देना"

तापनम्
नपुं*
   - -
ठोकना-पीटना

Shabdartha Kaustubha

Kannada

तापन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೂರ್ಯ
निष्पत्तिः - > तप (सन्तापे) + णिच् - कर्त० "ल्युः" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > तापयति
तापन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮನ್ಮಥನ ಒಂದು ಬಾಣ
तापन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೂರ್ಯಕಾಂತ ಮಣಿ
तापन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅರ್ಕವೃಕ್ಷ /ಎಕ್ಕದ ಗಿಡ
तापन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಾಪವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದು /ಕಷ್ಟವನ್ನು ಕೊಡುವುದು
निष्पत्तिः - > तप (सन्तापे) + णिच् - भावे "ल्युट्" (३-३-११५)
तापन
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕಷ್ಟವನ್ನು ಕೊಡುವ /ತಾಪವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ /ದಹಿಸುವ
प्रयोगाः - > "ततोऽम्बराच्चिन्तितमात्रमागतं महाप्रभं चक्रममित्रतापनम्"
उल्लेखाः - > भा० आदि० १९-२३

L R Vaidya

English

 tApana {% (I) m. %} 1. The sun
the hot season
the sun-stone
one of the arrows of Kāmadeva.

 tApana {% (II) n. %} 1. Burning
 2. distressing.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 Tāpana, 
(1) m. (acc. to DPPN Pali id. = Tapana
 but no reference is given
 this v.l. recorded in some mss. for Tapana),  n. of a hot hell,  = Tapana: Mvy 〔4925〕 (but Index lists Ta° as well as Tā°,  and Mironov Tapanaḥ without v.l.)
(2) n. of a mountain: Māy 〔254.6〕.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 तापन 1. Adj. c) °von der Sonne stammend,  Sūryaś. 19d
 47d.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
आदित्यः सवितार्यमा खरसहस्रोष्णांशुरंशू रवि-
र्मार्तण्डस्तरणिर्गभस्तिररुणो भानुर्नभोऽहर्मणिः ।
सूर्योऽर्कः किरणो भगो ग्रहपुषः पूषा पतङ्गः खगो
मार्ताण्डो यमुनाकृतान्तजनकः प्रद्योतनस्तापनः ॥ ९५ ॥
p{0008}
ब्रध्नो हंसश्चित्रभानुर्विवस्वान्सूरस्त्वष्टा द्वादशात्मा च हेलिः ।
मित्रो ध्वान्तारातिरब्जांशुहस्तश्चक्राब्जाहर्बान्धवः सप्तसप्तिः ॥ ९६ ॥
दिवादिनाहर्दिवसप्रभाविभाभासः करः स्यान्मिहिरो विरोचनः ।
ग्रहाब्जिनीगोद्युपतिर्विकर्तनो हरिः शुचीनौ गगनाद्ध्वजाध्वगौ ॥ ९७ ॥
हरिदश्वो जगत्कर्मसाक्षी भास्वान्विभावसुः ।
त्रयीतनुर्जगच्चक्षुस्तपनोऽरुणसारथिः ॥ ९८ ॥
-wordlist-
 
आदित्य (पुं),  सवितृ (पुं),  अर्यमन् (पुं),  खरांशु (पुं),  सहस्रांशु (पुं),  उष्णांशु (पुं),  अंशु (पुं),  रवि (पुं),  मार्तण्ड (पुं),  तरणि (पुं),  गभस्ति (पुं),  अरुण (पुं),  भानु (पुं),  नभोमणि (पुं),  अहर्मणि (पुं),  सूर्य (पुं),  अर्क (पुं),  किरण (पुं),  भग (पुं),  ग्रहपुष (पुं),  पूषन् (पुं),  पतङ्ग (पुं),  खग (पुं),  मार्ताण्ड (पुं),  यमुनाजनक (पुं),  कृतान्तजनक (पुं),  प्रद्योतन (पुं),  तापन (पुं),  ब्रध्न (पुं),  हंस (पुं),  चित्रभानु (पुं),  विवस्वत् (पुं),  सूर (पुं),  त्वष्टृ (पुं),  द्वादशात्मन् (पुं),  हेलि (पुं),  मित्र (पुं),  ध्वान्ताराति (पुं),  अब्जहस्त (पुं),  अंशुहस्त (पुं),  चक्रबान्धव (पुं),  अब्जबान्धव (पुं),  अहर्बान्धव (पुं),  सप्तसप्ति (पुं),  दिवाकर (पुं),  दिनकर (पुं),  अहस्कर (पुं),  दिवसकर (पुं),  प्रभाकर (पुं),  विभाकर (पुं),  भास्कर (पुं),  मिहिर (पुं),  विरोचन (पुं),  ग्रहपति (पुं),  अब्जिनीपति (पुं),  गोपति (पुं),  द्युपति (पुं),  विकर्तन (पुं),  हरि (पुं),  शुचि (पुं),  इन (पुं),  गगनध्वज (पुं),  गगनाध्वग (पुं),  हरिदश्व (पुं),  जगत्साक्षिन् (पुं),  कर्मसाक्षिन् (पुं),  भास्वत् (पुं),  विभावसु (पुं),  त्रयीतनु (पुं),  जगच्चक्षुस् (पुं),  तपन (पुं),  अरुणसारथि (पुं)

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 तापनः,  पुं,
   (तापयतीति । तप + णिच् + कर्त्तरिल्युः ।) सूर्य्यः । इति हेमचन्द्रः । २ । ९ ॥
(यथा,  महाभारते । ५ । ४६ । २ ।“शुक्राद्ब्रह्म प्रभवति ब्रह्म शुक्रेण वर्द्धते ।तच्छ्रक्रं ज्योतिषां मध्ये तप्तं तपति तापनम् ।योगिनस्तं प्रपश्यन्ति भगवन्तं सनातनम् ॥
”)कामबाणुः । इति जटाघरः ॥
 (यदुक्तं,  --“सम्मोहनोन्मादनौ च शोषणस्तापनस्तथा ।स्तम्भनश्चेति कामस्य पञ्च बाणाः प्रकीर्त्तिताः ॥
”)सूर्य्यकान्तमणिः । इति राजनिर्घण्टः ॥
 (क्ली,  नरकविशेषः । यथा,  याज्ञवल्क्ये । ३ । २२४ ।“असिपत्रवनञ्चैव तापनञ्चैकविंशकम् ॥
”भावे ल्युट् । तापकरणम् । यथा,  सुश्रुते । १ । ४१ ।“तद्दहनपचनदारणतापनप्रकाशनप्रभावर्णकर-मिति ॥
”) तापयितरि,  त्रि ॥
 (यथा,  महा-भारते । १ । १९ । २१ ।“ततोऽम्बराच्चिन्तितमात्रमागतंमहाप्रभं चक्रममित्रतापनम् ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 तापन न०
  तप--णिच्--भावे ल्युट् । (तापान) १ तापकरणेहेमच० । तापि--कर्त्तरि ल्यु । २ सूर्य्ये ३ कामवाणभेदे पु०
 जटाध० । ४ सूर्य्यकान्तमणौ राजनि० । ५ अर्कनामनामकेअर्कवृक्षे च । ६ तापके त्रि०
  । “ततोऽम्बराच्चिन्तितमात्र-मागतं महाप्रभं चक्रममित्रतापनम्” भा० आ० १९ अ० ।“ततस्तु राजानममित्रतापनं समीक्ष्यते तस्य नृपस्यमन्त्रिणः” ४४ अ० ।

Capeller

German

 तापन f.
  ई (—°) dass.
 erhellend,  erleuchtend, 
quälend,  peinigend. m.
  die
Sonne
 n.
  das Brennen,  die Kasteiung.

Stchoupak

French

 तापन-
 -ई- ag. qui brûle,  chauffe,  illumine 
 qui fait
souffrir,  torture,  afflige 
 m.
  soleil 
 nt. peine,  souffrance.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.