तात (tAta)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 तात mfn.
   (-तः-ता-तं) Venerable,  reverend,  respectable.
	 m.
  (-तः)
	 1. A
father.
	 2. A term of affection addressed to any person,  but especi-
ally to a junior or inferior,  as हे तात oh! child,  &c.
 E.
  तन् to extend, 
(his race or fame, ) क्त affix,  and the vowel made long.

Capeller Eng

English

 तात m.
  father
 voc.
  also i.g.
   reverend,  dear. 

Yates

English

 तात (तः) 1.
m.
  A father
 a term of
affection,  as हे तात Oh child.
a. Venerable,  respectable.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 तात
mfn.
   (-तः-ता-तं) Venerable,  reverend,  respectable.
m.
 
(-तः)
1 A father.
2 A term of affection addressed to any person,  but especially to a junior or
inferior,  as हे तात oh! child,  &c.
E.
  तन to extend,  (his race or fame, ) क्त affix,  and the vowel made
long.

Apte

English

तातः [tātḥ],  [तन्-क्त दीर्घश्च U.*
  3.9]

A father
 मृष्यन्तु लवस्य बालिशतां तातपादाः U.*
  6
 हा तातेति क्रन्दितमाकर्ण्य विषण्णः R.*
  9.75.

A term of affection,  endearment of pity,  applied to any person,  but usually to inferiors or juniors,  pupils,  children &c.
 
 तात चन्द्रापीड K.*
  16
 Māl.
 6.16
 रक्षसा भक्षितस्तात तव तातो वनान्तरे Mb.
 

A term of respect applied to elders or other venerable personages
 ह्रेपिता हि बहवो नरेश्वरास्तेन तात धनुषा धनुर्भृतः R.*
  11.4.
 तस्मान्मुच्ये यथा तात संविधातुं तथार्हसि 1.72.

Any person for whom one feels pity. Comp.
   -गुa. 

agreeable to a father.

paternal. (-गुः) a paternal uncle. -तुल्यः a paternal uncle,  or the most respectable of a man's male relations.

Apte 1890

English

 तातः [तन्-क्त दीर्घश्च Uṇ. 3. 90] 1 {1} A father
 मृष्यंतु लवस्य बालिशतां तातपादाः U. 6
 हा तातेति क्रंदितमाकर्ण्य विषण्णः R. 9. 75. 
2 A term of affection,  endearment or pity,  applied to any person,  but usually to inferiors or juniors,  pupils,  children &c.
 तात चंद्रापीड K. 106
 Māl. 6. 16
 रक्षसा भक्षितस्तात तव तातो वनांतरे Mb. 
3 A term of respect applied to elders or other venerable personages
 हेपिता हि बहवो नरेश्वरास्तेन तात धनुषा धनुर्भृतः R. 11. 40
 तस्मान्मुच्ये यथा तात संविधातुं तथार्हसि 1. 72. 
4 Any person for whom one feels pity. 
Comp. 
गु a. {1} agreeable to a father. {2} paternal. (
गुः) a paternal uncle. 
तुल्यः a paternal uncle,  or the most respectable of a man's male relations. 

Monier Williams Cologne

English

 तात m.
  (cf.   1. तत॑) a father,  MBh.
   i
 R.
 
 Vikr.
 
 Śak.
  iv,  4/5 (in comp. ) &c.
  

 (ता॑त) voc.
   a term of affection addressed to a junior [ŚBr.   xiv
 AitBr.
   vii
 ChUp.
   
 MBh.
   &c.
  ] or senior [i,  6796
 Ragh.
  &c.
  ],  addressed to several persons,  MBh.
   i,  6825
 v,  5435 (C)
 in the latter use also voc.
   pl.
  ib. (B)
 i,  6820 f.
 
 iv,  133

 तात [cf.   τέττα
 Lat.
  tata &c.
  ]

Monier Williams 1872

English

 तात तात,  अस्,  आ,  अम् (said to be fr. rt. 3. तन्), 
venerable,  reverend,  respectable,  dear
 (अस्),  m. a
father
 a term of affection or endearment addressed
to any person,  but especially to a junior or inferior, 
as to a child or pupil (e. g. हे तात,  O child!)
 any
person for whom one feels pity
 [cf. Lat. tata: Gr.
τἐττα
 Boh. tata,  ‘father:’ Lith. téta,  tétis, 
‘daddy
’ teta,  ‘aunt:’ Old Germ. toto: Low
Germ. teite,  ‘daddy,  dad.’]
—तात-गु,  उस्,  उस्,  उ, 
agreeable to a father,  paternal,  fatherly,  relating or
belonging to a father
 (उस्),  m. a paternal uncle.
—तात-जनयित्री,  त्र्यौ,  f. du. father and mother, 
parents.
—तात-तुल्य,  अस्,  आ,  अम्,  like a father, 
paternal
 (अस्),  m. a paternal uncle or the most
respectable of a man's male relations.

Macdonell

English

 तात tāta,  m.
  father
 voc. dear (addressing 🞄elders,  superiors,  children,  or pupils).

Benfey

English

 तात तात,  m.
 
 1. voc. sing. Dear
a caressing word used by parents
addressing their children,  MBh. 1, 
4728
 by teachers addressing their
pupils,  Rām.  1,  2,  7
 by children
addressing their fathers,  MBh. 1,  6796.
 2. A father,  Rām.  2,  53,  10. -- Cf.  तत।

Hindi

मेरे दोस्त

Apte Hindi

Hindi

तातः
पुं*
  - "तनोति विस्तारयति गोत्रादिकम् - तन् + क्त,  दीर्घ"
 पिता

तातः
पुं*
  - -
स्नेह दया या प्रेम को प्रकट करने वाला शब्द

तातः
पुं*
  - -
सम्मान द्योतक शब्द

Shabdartha Kaustubha

Kannada

तात
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಂದೆ /ಜನಕ
निष्पत्तिः - > तनु (विस्तारे) - "क्तः" दीर्घश्च (उ० ३-९०)
व्युत्पत्तिः - > तनोति
प्रयोगाः - > "राजाराधनं खलु तातस्य गुरुकं न पुनर्मालती"
उल्लेखाः - > मालती० २
तात
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪೂಜ್ಯ /ಗೌರವಾರ್ಹ
प्रयोगाः - > "तस्मान्मुच्ये यथा तात संविधातुं त्वमर्हसि"
उल्लेखाः - > रघु० १-७२
तात
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಥವಾ ದಯೆಯಿಂದ ಕಿರಿಯರಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸುವ ಒಂದು ಪದ
प्रयोगाः - > "तदिह सुवदानायां तात मत्तः परस्मात्परिचयकरुणायाः सर्वथा मा विरंसीः"
उल्लेखाः - > मालती० ६-१६
तात
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದಯೆ /ಕರುಣೆ
विस्तारः - > "तातो दयायां पितरि" - नानार्थर० ।

L R Vaidya

English

 tAta {% m. %} 1. A father,  हा तातेति क्रंदितमाकर्ण्य विषण्णः R.ix.75
 2. a term of endearment applied to pupils,  younger relatives,  or other persons of inferior position,  न्यस्यतां कलशस्तात दीयतां कल्कलं मम Ram.
 3. a term of reverence applied to elders and venerable persons,  तस्मान्मुच्ये यथा तात संविधातुं तथार्हसि R.i.72,  ह्रेपिता हि बहवो नरेश्वरास्तेन तात धनुषा धनुर्भृतः R.xi.40.

Bopp

Latin

 तात m. amicus,  carus,  dilectus (in vocativo solum inveni-
tur). IN. 5. 55. BR. 1. 8. 3. 12. BH. 6. 40. M. 18.

Lanman

English

 tāta,  m. used in voc. s.,  to a father,  but generally
to a junior or an inferior,  my dear.
[cf. tata.]

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 तात mit dem Beiwort यवीयंस् so v.a. Stiefvater (der zweite Gatte der Mutter),  R. ed. Bomb. 4,  55,  14. Eine Tochter mit तात angeredet Jātakam. 20.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  तात,  जनक,  पिता
noun
 
पित्रर्थे सम्बोधनम्।
 "वयम् पितुः तात इति समाह्वयामः।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

lha cig
१) तात २) देव

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
वप्ता च जनकस्तातो बीजी जनयिता पिता ॥ ५५६ ॥
-wordlist-
 
वप्तृ (पुं),  जनक (पुं),  तात (पुं),  बीजिन् (पुं),  जनयितृ (पुं),  पितृ (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

वप्तृ
वप्तृ,  तात,  जनक,  पितृ
अम्बा सवित्री जननी च माता, 
वप्ता च तातो जनकः पिता च ।
verse 2.1.1.504
page 0058

Vedic Reference

English

 Tāta,  apparently ‘dada's boy, ’ an affectionate term of address
by a father (cf. Tata) to a son,  is found in the Brāhmaṇas, ^1
occurring in the vocative only. But in the sense of ‘father, ’
through confusion with Tata,  it occurs also as early as the
Aitareya Āraṇyaka.^2
1) Aitareya Brāhmaṇa,  vii. 14,  4
Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad,  vi. 1,  6
Chāndogya Upaniṣad,  iv. 4,  2.
2) i. 3,  3,  where Tata and Tāta are
given as variant forms of the address
of the child to the father. Little, 
Grammatical Index,  75,  takes Tāta to
mean ‘father’ primarily,  but this seems
unlikely.
Cf. Delbrück,  Die indogermanischen
Verwandtschaftsnamen,  449,  454.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 तातः,  पुं,
   (तनोति विस्तारयति गोत्रादिकमिति ।तन + “दुतनिभ्यां दीर्घश्च ।” उणां । ३ । ९० ।इति क्तः दीर्घश्च । अनुदात्तेति नलोपः ।)पिता । इत्यमरः । २ । ६ । २८ । (यथा, रघुः । ९ । ७५ ।“हा तातेति क्रन्दितमाकर्ण्यविषण्ण-स्त स्यान्विष्यन् वेतसगूढं प्रभवं सः ।शल्यप्रोतं प्रेक्ष्य सकुम्भं मुनिपुत्त्रंतापादन्तःशैल्य इवासीत् क्षितिपोऽपि ॥
”)अनुकम्प्यः । इति मेदिनी । ते,  २१ ॥
 (यथा, भागवते । १ । १४ । ३९ ।“कच्चित्तेऽनामयं तात ! भ्रष्टतेजा विभासि मे ।अलब्धमानोऽवज्ञातः किं वा तात ! चिरो-षितः ॥
”)पूज्ये,  त्रि । इति शब्दरत्नावली ॥
 (यथा,  रघौ ।१ । ७२ । वशिष्ठं प्रति दिलीपोक्तिः ।“तस्मात् मुच्ये यथा तात ! संविधातुं तथार्हसि ।इक्ष्वाकूणां दुरापेऽर्थे त्वदघीना हि सिद्धयः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 तात पु०
  तन--क्त दीर्घश्च । पितरि अमरः । “ईषदी-षदनधीतविद्यया तातमातृमुदमाविवर्द्धयन्” कुसुमाञ्जलौहरिदासः “हा तातेति क्रन्दितमाकर्ण्य विषण्णः” रघुः ।२ अनुकम्प्ये मेदि० । “नाहंगृह्णामि वस्ताता! दृष्टीर्नास्मि-रुषान्विताः” भा० आ० १७९ अ० । “स तात इति वि-प्रर्षिं वशिष्ठं प्रत्यभाषत । मातुः समक्षं कौन्तेय! अप-श्यन्त्याः परन्तप! । तातेति परिपूर्णार्थं तस्य तन्मधुरंवचः । अपश्यन्त्यश्रुपूर्णाक्षी शृण्वती तमुवाच ह ।मा तात! तात! तातेति ब्रूह्येनं पितरं पितुः ।रक्षसा भक्षितस्तात! तव तातो वनान्तरे । मन्यसेयन्तु तातेति नैष तातस्तवानघ! । आर्य्य एष पितातस्य पितुस्तव यशस्विनः” भा० आ० १७८ अ० “ज्येष्ठ-स्तातो भवति वै ज्येष्ठो मुञ्चति कृच्छ्रतः” भा० आ०२३२ अ० । ३ पूज्ये त्रि०
  शब्दरत्ना० । “तस्मान्मुच्ये यथातात! संविधातुम् तथार्हसि” रघुः । पूज्यं वसिष्ठं प्रतिदिलीपसम्बोधनम् ।

Capeller

German

 तात m.
  Vater,  Voc. Lieber,  Liebe (Pl.).

Burnouf

French

 तात तात a. m.
  [terme d'amitié qui s'adresse aux parents, 
aux fils,  aux frères,  aux amis,  aux familiers] mon cher,  mon bon. 

Stchoupak

French

 तात-
 (cf.  2 तत-) m.
  père 
 voc. mode affectueux
d'interpellation (mon cher).
°पाद- m.
  pl.
  père,  terme de respect affectueux.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.