तल्प (talpa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 तल्प mfn.
   (-ल्पः-ल्पा-ल्पं)
	 1. A bed.
	 2. An upper story,  a room on the top of
a house,  a turret,  a tower or keep.
	 3. A wife.
 E.
  तल् to fix,  Unadi
affix पक्.

Capeller Eng

English

 त॑ल्प m.
  (आ f.
 ) bed,  couch,  fig.
   = wedlock.

Yates

English

 तल्प (ल्पः-ल्पं) 1.
m.
  n.
  A bed
 an
upper room
 a turret
 a wife.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

तल्प 	-	  talpa 	-	 m.
  	-	 turret
निर्व्यूह 	-	  nirvyUha 	-	 n.
  	-	 turret
मत्तवारण 	-	  mattavAraNa 	-	 n.
  	-	 turret
लासक 	-	  lAsaka 	-	 n.
  	-	 turret
शृङ्ग 	-	  zRGga 	-	 n.
  	-	 turret
शिखर 	-	  zikhara 	-	 n.
  	-	 turret
प्रग्रीव 	-	  pragrIva 	-	 adj.
  	-	  painted turret
उपतल्पम् 	-	  upatalpam 	-	 ind.
  	-	  upon the turret
मत्तवारणीय 	-	  mattavAraNIya 	-	 adj.
  	-	  attached to the turret
सौधमौलि 	-	  saudhamauli 	-	 m.
  	-	  top or turret of a palace
सौधमूर्धन् 	-	  saudhamUrdhan 	-	 m.
  	-	  top or turret of a palace
निर्यूह 	-	  niryUha 	-	 n.
  	-	  kind of pinnacle or turret
सोदर्क 	-	  sodarka 	-	 adj.
  	-	  having elevations or turrets
प्रासादशृङ्ग 	-	  prAsAdazRGga 	-	 n.
  	-	  spire or pinnacle of a palace or temple a turret
वलभि 	-	  valabhi 	-	 f.
  	-	 turret or temporary building on the roof of a house
वारिकूट 	-	  vArikUTa 	-	 m.
  	-	 turret or mound protecting the access to the gate of a town
हस्तिनख 	-	  hastinakha 	-	 m.
  	-	  sort of turret or raised mound of earth or masonry protecting the access to the gate of a city or fort

Wilson

English

 तल्प
mn.  (-ल्पः-ल्पं)
1 A bed.
2 An upper story,  a room on the top of a house,  a turret,  a tower or keep.
3 A wife.
E.
  तल to fix,  Uṇādi affix प.

Apte

English

तल्पः [talpḥ] ल्पम् [lpam],  ल्पम् [तल्-पक् Uṇ.*
  3.28]

A couch,  bed,  sofa
 सपदि विगतनिद्रस्तल्पमुज्झाञ्चकार R.*
  5.75 'left the bed',  'rose'.

(Fig.) A wife (as in गुरुतल्पग q. v. )
 Chān.  Up.*
  5.1.9.

The seat of a carriage.

An upper storey,  a turret,  tower
 विशीर्णतल्पादृशतो निवेशः पर्यस्तशालः प्रभुणा विना मे R.*
  16.11.

A guard,  one who protects
 तल्पैश्चाभ्यासिकैर्युक्त शुशुभे योधरक्षितम् Mb.
 *  1.27.34 (तल्पैः रक्षिभिः पुरुषैः com. )

(with अधिगम्) Sexual intercourse
 श्राद्धभुग् वृषलीतल्पं तदहर्यो$धिगच्छति Ms.*
  3.25.-ल्पा A couch bed
 तल्पा नः सुशेवा Av.*
  13.1.17. Comp.
   -कीटः a bug.

Apte 1890

English

 तल्पः 
ल्पं [तल्-पक् Uṇ. 3. 28] 1 A couch,  bed,  sofa
 सपदि विगतनिद्रस्तल्पमुज्झांचकार R. 5. 75 ‘left the bed’,  ‘rose.’ 
2 (Fig.) A wife (as in गुरुतल्पग q. v.). 
3 The seat of a carriage. 
4 An upper story,  a turret,  tower
 R. 16. 11. 
Comp. 
कीटः a bug. 

Monier Williams Cologne

English

 त॑ल्प (n. ,  L.
 ) m.
  (√ तृप्) a couch,  bed,  sofa,  AV.
  
 TS.
  vi
 TBr.
   &c.
   (ifc.  f(आ). ,  Rājat.
  ii,  166
 °ल्पम् आ-√ वस्,  ‘to defile any one's marriage-bed’,  ChUp.
    v,  10,  9
 °ल्पम्-अधि-√ गम्,  ‘to have sexual intercourse with’ [in comp. ] Mn.
   iii,  250)

 the seat of a carriage,  MBh.
   iii,  14917
 vii,  1626

 an upper story,  room on the top of a house,  turret,  i,  7577

 =
  गुरु-,  Gaut.
  xxiii,  12

 a raft,  boat,  L.
 

 a wife,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 तल्प तल्प,  अस्,  अम्,  m. n. (in the earlier
language m.,  in the later n.
 perhaps fr. rt. स्तृ,  but
according to others fr. rt. तल् or fr. rt. तृप्),  a couch, 
bed,  sofa
 a wife
 the seat of a carriage
 an upper
story,  a room on the top of a house,  a turret,  a tower or
keep
 (in the Atharva-veda XIII. 1,  17,  तल्पा occurs.)
—तल्प-कीट,  अस्,  m. ‘a bed-insect, ’ a bug.
—तल्प-
ग,  see under गुरु.
—तल्प-गिरि,  इस्,  m.,  N. of a
mountain.
—तल्प-ज,  अस्,  आ,  अम्,  brought forth in
or on a marriage-bed
 born of a wife (as a son by
an appointed substitute).
—तल्प-शीवन्,  आ,  अरी,  अ, 
or तल्पे-शय,  अस्,  आ,  अम्,  Ved. resting on a couch.

Macdonell

English

 तल्प talpa,  m.
  couch,  bed: -m adhi-gam,  🞄have sexual intercourse with (—°)
 turret
 🞄-ga,  a.
  having sexual intercourse with (—°)
 🞄violating the bed of (—°)
 -ja,  a.
  born in the 🞄nuptial couch.

Benfey

English

 तल्प तल्प,  m.
  and n.
 
 1. A bed, 
Man.  3,  3.
 2. A turret,  MBh. 1,  7577.
 -- Comp.
 
गुरु-,  m.
  one who violates
the bed of his guru,  i. e. of his father or
teacher,  Man.  9,  237.

Apte Hindi

Hindi

तल्पः
पुं*
  - तल्+पक्
"गद्देदार लम्बी चौकी,  बिस्तरा,  सोफ़ा"

तल्पः
पुं*
  - तल्+पक्
पत्नी

तल्पः
पुं*
  - तल्+पक्
गाड़ी में बैठने का स्थान

तल्पः
पुं*
  - तल्+पक्
"ऊपर की मञ्जिल,  बुर्ज,  कँगूरा,  अटारी"

तल्पम्
नपुं*
   - तल्+पक्
"गद्देदार लम्बी चौकी,  बिस्तरा,  सोफ़ा"

तल्पम्
नपुं*
   - तल्+पक्
पत्नी

तल्पम्
नपुं*
   - तल्+पक्
गाड़ी में बैठने का स्थान

तल्पम्
नपुं*
   - तल्+पक्
"ऊपर की मञ्जिल,  बुर्ज,  कँगूरा,  अटारी"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

तल्प
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶಯ್ಯೆ /ಹಾಸಿಗೆ
निष्पत्तिः - > तल (प्रतिष्ठायाम्) - "पः" (उ० ३-२८) । निपा० ।
व्युत्पत्तिः - > तल्यतेऽस्मिन्
प्रयोगाः - > "इति विरचितवाग्भिर्वन्दिसुतैः कुमारः सपदि विगतनिद्रस्तल्पमुज्झाञ्चकार"
उल्लेखाः - > रघु० ५-७५
तल्प
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಹಡಿ /ಮೇಲಿನ ಅಂತಸ್ತು
प्रयोगाः - > "यत्रातये दातुमिवाधितल्पं विस्तारयामास तरङ्गहस्तैः"
उल्लेखाः - > माघ० ३-३९
तल्प
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೆಂಡತಿ /ಪತ್ನಿ
प्रयोगाः - > "गुरुतल्पव्रतं कुर्यात् एतःसिक्त्वा स्वयोनिषु । सख्युः पुत्रस्य च स्त्रीषु कुमारीष्वन्त्यजासु च ॥"
उल्लेखाः - > मनु० ११-१७०
विस्तारः - > "तल्पमट्टे कलत्रे च शयनीये च न द्वयोः" - मेदि० ।

L R Vaidya

English

 talpa {% m.n. %} 1. A couch,  a bed,  a sofa,  सपदि विगतनिद्रस्तल्पमुज्झांचकार R.v.75
a wife,  as in गुरुतल्पग
the seat of a carriage
an upper story,  a turret,  a tower.

Bopp

Latin

 तल्प m. n. lectus,  cubile.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

तल्प
पुक्ली
तल्प,  अट्ट,  दाराः,  शय्या
अट्टे दारेषु शय्यायां तल्पशब्दोऽभिधीयते ।
verse 2.1.1.2
page 0008

Lanman

English

 tálpa,  m. couch
 bed. [for *star-pa,  √stṛ, 
1201^2 end: for mg,  see under stṛ.]

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 तल्प auch = उपर्याधारो वेश्मनः,  Zach. Beitr.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

khri
१) अयुत २) आसन ३) खट्वा ४) तल्प ५) दश ॥॥॥ सहस्राणि ६) पर्यङ्क ७) पीथ ८) प्रभिद ९) मञ्च १०)

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
तल्पं शय्या शयनीयं शयनं तलिनं च तत् ॥ ६८२ ॥
-wordlist-
 
तल्प (क्ली),  शय्या (स्त्री),  शयनीय (क्ली),  शयन (क्ली),  तलिन (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

पर्यङ्क
पर्यङ्क,  शयन,  शय्या,  तल्प,  तलिन
पर्यङ्कः शयनं शय्या तल्पं च तलिनं स्मृतम् ।
verse 2.1.1.307
page 0037

तल्प
तल्प,  उडुप,  प्लव
आतरस्तरपण्यं च तल्पं स्यादुडुपः प्लवः ॥ ६७१ ॥
verse 3.1.1.671
page 0076

तल्प
तल्प,  दाराः
गिरिसानुन्यपि वप्रं तल्पं दारेषु चक्षुषि ज्योतिः ।
verse 5.1.1.810
page 0093

Vedic Reference

English

 Talpa is the regular term for ‘bed’ or ‘couch’ from the
Rigveda and the Atharvaveda^1 onwards.^2 One made of Udum-
bara wood is mentioned in the Taittirīya Brāhmaṇa.^3 The
violation of the bed of a Guru,  or teacher,  is already mentioned
in the Chāndogya Upaniṣad, ^4 while the adjective talpya,  ‘born
in the nuptial couch, ’ denotes ‘legitimate’ in the Śatapatha
Brāhmaṇa.^5
1) Rv. vii. 55,  8
 Av. v. 17,  12
xiv. 2,  31. 41.
2) Taittirīya Saṃhitā,  vi. 2,  6,  4
Taittirīya Brāhmaṇa,  ii. 2,  5,  3
 Pañca-
viṃśa Brāhmaṇa,  xxiii. 4,  2
 xxv. 1,  10.
3) i. 2,  6,  5.
4) v. 10,  9.
5) xiii. 1,  6,  2. Cf. Zimmer,  Altin-
disches Leben,  154.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 तल्पं,  क्ली पुं,
   (तल्यते शयनार्थं गम्यतेऽत्र । तल +“खष्पशिल्पशष्पवाष्परूपपर्पतल्पाः ।” उणां ।३ । २८ । इति पप्रत्ययेन निपातनात् साधुः ।)शय्या । (यथा,  मनुः । ३ । ३ ।“स्रग्विणं तल्प आसीनमर्हयेत् प्रथमं गवा ॥
”)अट्टालिका । दाराः । इत्यमरभरतौ ॥
 (यथा, सम्बर्त्तकसंहितायाम् । १५८ ।“पितृव्यदारगमने भ्रातृभार्य्यागभे तथा ।गुरुतल्पव्रतं कुर्य्यात् नान्या निष्कृतिरुच्यते ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 तल्प पुंन०  तल--पक् । १ शय्यायाम्,  २ अट्टालिकायां,  ३ दारेषुच अमरः । “स्रग्विणं तल्प आसीनमर्हयेत् प्रथमं गवा”मनुः । “औदुम्बरस्तल्पो भवति” तैत्ति० १ । २ । ६ । ५ “सपदिविगतनिद्रस्तल्पमुज्झाञ्चकार” रघुः । “यत्रातपे दातु-मिवाधितल्पम्” माघः । “सख्युः पुत्रस्य च स्त्रीषुगुरुतल्पसमं विदुः” । “गुरुतल्पोऽभिभाष्यैनस्तप्तेसुप्यादयीमये” मनुः । “गुरोस्तल्पं तल्पं कलत्रं यस्य”प्राय० वि० । “आचार्याणीं स्वां च सुतां गच्छंस्तु गुरु-तल्पगः” याज्ञ० । “पितृव्यदारगमने भ्रातृभार्य्यागमेतथा । गुरुतल्पव्रतं कुर्य्यान्नान्या निष्कृतिरुच्यते” र्सवर्त्तः“स गृहे गूढ उत्पन्नस्तस्य स्याद्यस्य तल्पजः” “यस्तल्पजंप्रमीतस्य क्लीवस्य व्यधितस्य वा” मनुः । तल्पे भवः यत्तल्प्य रुद्रभेदे पु०
  “नमस्तल्प्याय गेह्याय” यजु० १६ । ४४ ।तल्पे साधुः यत् । तल्प्य शय्यासाधौ त्रि०
  “शतं तल्प्याराजपुत्रा आशापालाः” शत व्रा० १३ । १ । ६ । २ ।

Capeller

German

 त॑ल्प m.
  (आ f.
 ) Lager,  Ruhesitz,  Bett, 
Ehebett.

Grassman

German

 (tálpa),  m.,  Lager,  Ruhebett
 AV.,  enthalten in: %%talpa-śī́van%%.

Burnouf

French

 तल्प तल्प m.
  n.
  lit.
		 Etage supérieur,  belvédère.
Epouse.

Stchoupak

French

 तल्प-
 m.
  lit,  lit de repos,  couche 
 siège de carrosse 
 -अम्
अधि-गम्- avoir des rapports sexuels 
 -अम् आ-वस्- souiller la couche
conjugale,  commettre un adultère (cf.  गुरु°).
°ग- a. qui a des rapports sexuels avec (ifc.).
°ज- a. né dans le lit conjugal,  né d'une femme légitime.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.