तलं (talaM)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritतलं, क्ली (तलतीति । तल प्रतिष्ठायाम् +पचाद्यच् ।) स्वरूपम् । यथा महीतलम् ।(यथाच माघे । २ । १११ ।“कृत्वा कृत्यविदस्तीर्थेष्वन्तः प्रणिधयः पदम् ।विदाङ्कुर्व्वन्तु महतस्तलं विद्बिषदम्भसः ॥
”“तलं स्वरूपं प्रमाणमिति यावत् ॥
” इतितट्टीकायां मल्लिनाथः ॥
) अनूर्द्ध्वम् । इति मेदिनी ।ले, २१ ॥
(अधः । इत्यमरः । ३ । ३ । २०१ ॥
यथा, मनुः । २ । ५९ ।“अङ्गुष्ठमूलस्य तले ब्राह्मं तीर्थं प्रचक्षते ॥
”यथा च शान्तिशतके । २ । १९ ।“वासो वल्कलमास्तरः किशलयान्योक-स्तरूणां तलंमूलानि क्षतये क्षुधां गिरिनदीतोयंतृषाशान्तये ॥
”हस्तादीनासुपरिभागः । यथा, --“तलं प्रत्यङ्गुलीनां याः कण्डरा बाहुपृष्ठतः ।बाह्वोः कर्म्मक्षयकरी -- ॥
”इति माधवकृतरुग्विनिश्चये वातव्याधौ ॥
“तलं हस्तस्योपरिभागः तलशब्दोऽत्र उपरि-वचनः यथा भूतलमिति गयदासः । तेनाय-मर्थः, बाह्वोः पृष्ठं बाहुपृष्ठं तत आरभ्य हस्त-तलं लक्ष्यीकृत्येति ॥
” इति विजयरक्षितकृत-व्याख्यानम् ॥
)
तलं, (तलतीति । तल + अच् ।) ज्याघात-वारणा । (यथा, --“ततः समुत्पेतुरुदायुधास्तेमहीक्षितो बद्धतलाङ्गुलित्राः ॥
”)इति महाभारते । १ । १९० । १५ ।काननम् । कार्य्यवीजम् । इति मेदिनी । ले, २१ ॥
गर्त्तः । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
पादतलस्यमध्यम् । इति हेमचन्द्रः । ३ । २८२ ॥
(यथा, भागवते । ८ । २० । २३ ।“रसामचष्टाङ्घ्रितलेऽथ पादयो-र्महीं महीध्रान् पुरुषस्य जङ्घयोः ।पतत्त्रिणो जानुनि विश्वमूर्त्ते-रूर्व्वोगणं मारुतमिन्द्रसेनः ॥
”हस्तस्य मध्यमपि । यथा, मनुः । ४ । १४३ ।“पृष्ट्वैतानशुचिर्नित्यमद्भिः प्राणानुपस्पृशेत् ।गात्राणि चैव सर्व्वाणि नाभिं पाणितलेन तु ॥
”)
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.