| YouTube Channel

तर्जनी (tarjanI)

 
Spoken Sanskrit
English
तर्जनी - tarjanI -
f.
 - forefinger
प्रादेशिनी - prAdezinI -
f.
 - forefinger
तर्जन - tarjana -
n.
 - forefinger
देशिनी - dezinI -
f.
 - index or forefinger
प्राति - prAti -
f.
 - span of the thumb and forefinger
करसन्दंश - karasandaMza -
m.
 - thumb and forefinger of the hand
प्रादेश - prAdeza -
m.
 - span of the thumb and forefinger
छोटिका - choTikA -
f.
 - snapping the thumb and forefinger
अपसलवि - apasalavi -
ind.
 - the space between the thumb and the forefinger
पितृतर्पण - pitRtarpaNa -
n.
 - part of the hand between the thumb and forefinger
पूरक - pUraka -
m.
 - act of closing the right nostril with the forefinger and then drawing up air through the left and then closing the left nostril and drawing up air through the right. [ yogic breathing excercise ]
तर्जनी - tarjanI -
f.
 - forefinger
तर्जनी - tarjanI -
f.
 - forefinger
तर्जनी - tarjanI -
f.
 - threatening finger
Monier Williams Cologne
English
तर्जनी
f.
 ‘threatening finger’, the fore-finger,
Kathās.
 xvii, 88
KātyŚr.
 , Sch.
=
 °निका,
Hcat.
 ii, 1.
Hindi
Hindi
उंगली
Apte Hindi
Hindi
तर्जनी
स्त्री*
 - तर्जन्+ङीप्
अँगूठे के पास वाली अँगुली
Shabdartha Kaustubha
Kannada
तर्जनी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೆಸರಿಸುವ ಬೆರಳು /ಹೆಬ್ಬೆರೆಳಿನ ಸಮೀಪದ ಬೆರಳು
निष्पत्तिः - > तर्ज (भर्त्सने) + णिच् - "ल्युट्" (३-३-११७)
व्युत्पत्तिः - > तर्ज्यतेऽनया
L R Vaidya
English
tarjanI {% f. %} The forefinger.
Bopp
Latin
तर्जनी f. (r. तर्ज् s. अन adjecto fem. signo ई) digitus in-
dex. AM.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 तर्जनी, प्रदेशिनी
noun
अङ्गुष्ठसमीपा अङ्गुलिः।
"तस्य दक्षिणहस्तस्य तर्जनी आहता। / विलोक्य भ्रामयामास यमाज्ञामिव तर्जनीम्।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
करभोऽस्मादाकनिष्ठं करशाखाङ्गुली समे ।
अङ्गुरिश्चाङ्गुलोऽङ्गुष्ठस्तर्जनी तु प्रदेशिनी ॥ ५९२ ॥
-wordlist-
करभ (पुं), करशाखा (स्त्री), अङ्गुली (स्त्री), अङ्गुरि (स्त्री), अङ्गुल (पुं), अङ्गुष्ठ (पुं), तर्जनी (स्त्री), प्रदेशिनी (स्त्री)
अमरकोशः
Sanskrit
Word: तर्जनी
Root: तर्जनी
Gender: undefined
Number: undefined
Meaning(s):
⇒ forefinger
Shloka(s):
2|6|82|1 ► अङ्गुल्यः करशाखाः स्युः पुंस्यङ्गुष्ठः प्रदेशिनी। (मनुष्यवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|6|82|1 ⇢ प्रदेशिनी (प्रदेशिनी) (स्त्री)
Related word(s):
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ हस्तः
परा_अपरासंबन्धः ➡ अङ्गुली
उपाधि ➡ अवयवः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
तर्ज्जनी,
स्त्री,
 (तर्ज्यतेऽनयेति । तर्ज्ज भर्त्सने +करणे ल्युट् । ततः स्त्रियां ङीप् ।) अङ्गुष्ठ-समीपाङ्गुलिः । तत्पर्य्यायः । प्रदेशिनी २ ।इत्यमरः । २ । ६ । ८१ ॥
सा तु गर्भस्थस्यचतुभिर्म्मासैर्भवति । इति सुखबोधः ॥
(यथा, कथासरित्सागरे । १७ । ८८ ।“तच्छ्रुत्वा श्वशुरं तं सा बधूः सोमप्रभा क्रुधा ।विलोक्य भ्रामयामास यमाज्ञामिव तर्ज्जनीम् ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
तर्जनी स्त्री तर्ज्यतेऽनया तर्ज--करणे ल्युट् ङीप् । प्रदेशिन्यांवृद्धाङ्गुष्ठसमीपस्थे अङ्गुलिभेदे । “तर्जन्यङ्गुष्ठयीर्मध्यंपितृतीर्थं प्रचक्षते” स्मृतिः । तर्कमुद्राशब्दे उदा० ।मुद्राशब्दे भूरि उदा० ।