| YouTube Channel

तरुणी (taruNI)

 
Spoken Sanskrit
English
तरुणी taruNI
f.
 young woman
तरुणी taruNI
f.
 girl
तरुणी taruNI
f.
 young lady
तरुणी भवति { तरुणीभु } taruNI bhavati { taruNIbhu } verb become a youth
Monier Williams Cologne
English
त॑रुणी a (ई),
f.
 (g. गौरादि) a young woman, girl,
R.
Suśr.
&c.
a kind of pot-herb, i, 46, 4, 39
Aloe perfoliata,
L.
Rosa glandulifera or alba,
Npr.
Croton polyandrum or Tiglium,
L.
तरुणी b
f.
 of °ण.
तरुणी
ind.
 of °ण.
Macdonell
English
तरुणी taruṇ-ī,
f.
 virgin, maiden
young 🞄woman.
Hindi
Hindi
जवान औरत
Apte Hindi
Hindi
तरुणी
स्त्री*
 - -
युवती या जवान स्त्री
Shabdartha Kaustubha
Kannada
तरुणी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯುವತಿ /ಪ್ರಾಯದ ಹೆಂಗಸು
निष्पत्तिः - > तरुण - "ङीप्" (वा० ४-१-१५)
प्रयोगाः - > "प्राणेशानभि विदधुर्विधूतहस्ताः सीत्कारं समुचितमुत्तरं तरुण्यः"
उल्लेखाः - > माघ० ८-१३
तरुणी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಾಪಾಳದ ಗಿಡ
L R Vaidya
English
taruRa {% (I) a. (f. णी) %} 1. Young, newly born or produced, K.S.iii.54
2. new, fresh, e.g. तरुणं सर्षपशाकं नवौदनं पिच्छिलानि च दधीनि । अल्पव्ययेन सुंदरि ग्राम्यजनो मिष्टमश्नाति
3. youthful.
taruRI {% f. %} A youthful woman, वृद्धस्य तरुणी विषम् Chāṇakya.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 युवती, युवतिः, तरुणी, यूनी, तलुनी, दिक्करी, धनिका, धनीका, मध्यमा, दृष्टरजाः, मध्यमिका, ईश्वरी, वर्या
noun
प्राप्तयौवना स्त्री। (प्राग् यौवना युवतिः इति वात्स्यायनः।)
"यो यं विचिन्तयति यानि स तन्मयत्वम्। यस्स्माद् अतः सुभगया इव गता युवत्यः॥"
Synonyms:
 दारुगन्धा, गन्धबधू, गन्धमादनी, तरुणी, तारा, भूतमारी, मङ्गल्या, कपटिनी, ग्रहभीतिजित्
noun
चीडवृक्षात् प्राप्तः लशः।
"दारुगन्धा मानवार्थे उपयुक्ता।"
Synonyms:
 चक्रदन्ती, दन्ती, शीघ्रा, श्येनघण्टा, निकुम्भी, नागस्फोता, दन्तिनी, उपचित्रा, भद्रा, रूक्षा, रेचनी, अनुकूला, निःशल्या, विशल्या, मधुपुष्पा, एरण्डफला, तरुणी, एरण्डपत्रिका, अणुरेवती, विशोधनी, कुम्भी, उडुम्बरदला
noun
एकः क्षुपः अस्या गुणाः कटुत्वम् उष्णत्वम् शूलामत्वग्दोषार्शोव्रणाश्मरी-शल्यशोधनत्वम् दीपनत्वञ्च ।
"चक्रदन्ती कोशे वर्णिता अस्ति"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
मध्यमा तु दृष्टरजास्तरुणी युवतिश्चरी ।
तलुनी दिक्करी वर्या पतिंवरा स्वयंवरा ॥ ५११ ॥
-wordlist-
मध्यमा (स्त्री), दृष्टरजस् (स्त्री), तरुणी (स्त्री), युवति (स्त्री), चरी (स्त्री), तलुनी (स्त्री), दिक्करी (स्त्री), वर्या (स्त्री), पतिंवरा (स्त्री), स्वयंवरा (स्त्री)
Tamil
Tamil
தருணீ : இளம் வயதினள்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
तरुणी,
स्त्री,
 (तरुण + गौरादित्वात् ङीष् ।)द्बितीयवयाः स्त्री । (यथा, --“ततस्तु तरुणी ज्ञेया द्बात्रिंशद्बत्सरावधि ।निदाघशरदोर्बाला हिता विषयिणी मता ॥
तरुणी शीतसमये ॥
”‘नित्यम्बाला सेव्यमाना नित्यं वर्द्धयते बलम् ।तरुणी ह्नासयेच्छक्तिम् ॥
”“वृद्धोऽपि तरुणीं गत्वा तरुणत्वमवाप्नुयात् ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
)भूयोभूयः प्रवर्त्तमानरजाः स्त्री । इत्यमरटीका-सारसुन्दरी ॥
तत्पर्य्यायः । युवती २ । इत्य-मरः । २ । ६ । ८ ॥
तलुनी ३ युवतिः ४ । इतिभरतः ॥
यूनी ५ दिक्करी ६ धनिका ७धनीका ८ । इति शब्दरत्नावली ॥
गृहकन्या ।दन्तीवृक्षः । चीडानामगन्धद्रव्यम् । पुष्पविशेषः ।सेउती इति भाषा ॥
तत्पर्य्यायः । सहा २कुमारी ३ गन्धाढ्या ४ चारुकेशरा ५ भृङ्गेष्टा ६रामतरुणी ७ सुदला ८ बहुपत्रिका ९ भृङ्ग-वल्लभा १० । इति राजनिर्घण्टः ॥
सेवती ११ ।यथा, नारसिंहपुराणे ।“चम्पकात् पुष्पशतकादशोकं पुष्पमुत्तमम् ।अशोकात् पुष्पसाहस्रात् सेवतीपुष्पमुत्तमम् ।सेवतीपुष्पसाहस्रात् कुब्जकं पुष्पमुत्तमम् ॥
”(यथा, भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
“शतपत्री तरुण्युक्ता कर्णिका चारुकेशरा ।महाकुमारी गन्धाढ्या लाक्षाकृष्णातिमञ्जला ॥
”अस्या गुणाः । शिशिरत्वम् । स्निग्धत्वम् ।पित्तदाहज्वरमुखपाकतृष्णाविच्छर्द्दिनाशित्वम् ।मधुरत्वञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
तरुणी स्त्री तरुण + मध्यमवयोवाचित्वात् ङीष् । १ युबत्यांस्त्रियां “व्याकीर्णमाल्यकवरां कवरीं तरुण्याः” ।“स्तनौ तरुण्यः परिवव्रुरेनम्” माघः । २ घृतकुमार्य्यां३ दन्तीवृक्षे ४ चिडानामगन्धद्रव्ये ५ कुब्जवृक्षे (सेउती) चराजनि० ।