तरुण (taruNa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 तरुण mfn.
   (-णः-णा-णं)
	 1. Young,  juvenile.
	 2. New,  fresh,  novel.
	 m.
  (-णः)
1. A young man,  one of the virile age.
	 2. The castor-oil-plant.
3. Large cumin seed.
	 f.
  (-णी)
	 1. A young woman from 16 to 30
years of age
 generally however one about the first age.
	 2. The
alœ tree,  (A. perfoliata.) A perfume,  commonly Chira.
	 4. A flower, 
the Indian white rose,  (Rosa standulifera)
	 n.
  (-णं) A kind of flow-
er,  that of the Achyranthes aspera (कुब्जपुष्प.)
 E.
  तॄ to pass away, 
उनन् Unadi aff.
  

Capeller Eng

English

 त॑रुण f.
  ई young,  tender,  new,  fresh
 just begun
(heat),  just risen (sun,  moon,  etc.). m.
  young man,  N.
  of sev.
  plants, 
also a man's name
 f.
  तरुणी young woman,  girl
 n.
  cartilage
 sprout, 
stalk.

Yates

English

 तरुण (णः-णा-णं)
a. Young,  new.
m.
 
A young man
 Castor oil tree
large cumin seed.
n.
  A kind of
flower.
f.
  Young woman
 aloe
tree
 a perfume
 white rose.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   तरुण  taruNa n.
   cartilage   
   तरुणास्थि  taruNAsthi n.
   cartilage    
   पर्शु-कास्थि  parzu-kAsthi n.
   costal cartilage  [ Anat. ]  
   कण्ठमणि  kaNThamaNi m.
   thyroid cartilage    
   काकल  kAkala m.
 n.
   thyroid cartilage   
   मुद्रा-कास्थि  mudrA-kAsthi n.
   cricoid cartilage  [ Anat. ]   
   काकलक  kAkalaka n.
   thyroid cartilage   
   अर्बुद  arbuda m.
   cartilage of a rib   
   वीतन  vItana m.
   sides or cartilages of the larynx or throat  
   जत्रु  jatru m.
   collar-bones and cartilages of the breast-bone   
   कीकस  kIkasa m.
   breast-bone and the cartilages of the ribs connected with it     
            

Wilson

English

 तरुण
mfn.
   (-णः-णा-णं)
1 Young,  juvenile.
2 New,  fresh,  novel.
m.
  (-णः)
3 A young man,  one of the virile age.
4 The castor oil plant.
5 Large cumin seed.
f.
  (-णी)
1 A young woman from 16 to 30 years of age
 generally however one about the
first age.
2 The aloe tree,  (A. perfoliata.)
3 A perfume,  commonly Chira.
4 A flower,  the Indian white rose,  (Rosa standulifera.)
n.
  (-णं) A
kind of flower,  that of the Achyranthes aspera? (कुजपुष्प.)
E.
  तॄ to pass away,  उनन् Uṇādi aff.
  

Apte

English

तरुण [taruṇa],  a.
  [तॄ-उनन् Uṇ.*
  3.54]

Young,  youthful,  juvenile (as a man).

(a) Young,  newly-born or produced,  tender,  soft 
 वितीर्णे सर्वस्वे तरुणकरुणापूर्णहृदयाः Bh.*
  3.49. (b) Newly risen,  not high in the sky (as the sun)
 वासो वसाना तरुणार्करागम् Ku.*
  3.54.

New,  fresh
 तरुणं दधि Chāṇ.64
 तरुणं सर्षपशाकं नवौदनं पिच्छिलानि च दधीनि । अल्पव्ययेन सुन्दरि ग्राम्यजनो मिष्टमश्नाति ॥ Chand. M.*
  1.

Lively,  vivid. -णः A young man,  youth
 गतवयसामपि पुंसां येषामर्था भवन्ति ते तरुणाः Pt.*
  1.11
 Bv.*
  2.62.

The castor-oil plant.

Large cumin-seed (Mar.  जिरें).

Newly produced liquor
 तरुणस्तु नवे यूनि मद्ये प्रथम उत्कटे Nm. 

णी A young or youthful woman
 वृद्धस्य तरुणी विषम् Chān. 78.

N.
  of some plants such as Aloe Perfoliata (Mar.  कोरफड),  Rosa Glandulifera (Mar.  पांढरा गुलाब) etc.

णम् Cartilage.

A sprout. Comp.
   -अस्थि n.
  cartilage. -ज्वरः fever lasting for a week.-दधि n.
  coagulated milk five days old. -पीतिका red arsenic.

Apte 1890

English

 तरुण a. [तॄ-उनन् Uṇ. 3. 54] 1 Young,  youthful,  juvenile,  (as a man). 
2 (a) Young,  newly-born or produced,  tender,  soft
 Bh. 3. 49. (b) Newly risen,  not high in the sky (as the sun) Ku. 3. 54. 
3 New,  fresh
 तरुणं दधि Chāṇ. 64
 तरुणं सर्षपशाकं नवौदनं पिच्छिलानि च दधीनि । अल्पव्ययेन सुंदरि ग्र म्यजनो मिष्टमश्नाति ॥ Chand. M. 1. 
4 Lively,  vivid. 
णः 1 A young man,  youth
 Pt. 1. 11
 Bv. 2. 62. 
2 The castor-oil plant. 
3 Large cumin-seed. 
णी A young or youthful woman
 वृद्धस्य तरुणी विषं Chāṇ. 78. 
णं 1 Cartilage. 
2 A sprout. 
Comp. 
अस्थि n. cartilage. 
ज्वरः fever lasting for a week. 
दधि n. coagulated milk five days old. 
पीतिका red arsenic. 

Monier Williams Cologne

English

 त॑रुण mf(ई [Pāṇ.  iv,  1,  15,  Vārtt.
  6,  Pat.
 ] RV.
  )n.  (√ तॄ
 g. कपिलकादि,  Gaṇar.
  447) ‘progressive’,  young,  tender,  juvenile,  RV.
  
 AV.
   &c.
  

 new,  fresh,  just risen (the sun cf.
   बालादित्य),  just begun (heat or a disease),  MBh.
  
 R.
 
 Kum.
   iii,  54
 Suśr.
 

 tender (a feeling),  Bhartṛ.
 

 त॑रुण m.
  a youth,  MBh.
   &c.
   (cf.   तर्ण)

 Ricinus communis,  L.
 

 large cumin seed,  L.
 

 N.
  of a particular section in a Tantra work treating of various stages in a Tāntrika's life,  Kulārṇ. viii

 of a mythical being,  MBh.
   ii,  7,  22

 of a Ṛṣi in the 11th Manv-antara,  Hariv.
  477

 त॑रुण m.
  n.
  the blossom of Trapa bispinosa,  L.
 

 त॑रुण n.
  =
  °णास्थि,  Suśr.
 

 a sprout (ifc. ,  कुश-),  KātyŚr.
  
 PārGṛ.
  ii,  1,  10

 तरुण [cf.   τέρην.]

Monier Williams 1872

English

 तरुण तरुण,  अस्,  ई,  अम् (said to be fr. rt.
तॄ),  young,  tender,  juvenile
 new,  fresh
 a young
man,  one of the virile age
 fresh,  lively,  vivid
risen only a short time ago (as the sun),  not yet
high in the sky
 (अस्),  m. the castor-oil plant,  Ricinus
Communis
 large cumin seed,  = कुब्ज-पुष्प,  the
blossom of Achyranthes Aspera
 N. of one of the
Saptarṣayas in the eleventh Manv-antara
 N. of a
Gandharva
 N. of a particular section in a mystical
Tantra work treating of various stages in the life of the
Tāntrika
 (ई),  f. a young woman,  a girl from about
sixteen years of age
 N. of several plants
 a kind of
pot-herb,  Aloe Perfoliata
 also = तरणी,  Rosa Glan-
dulifera
 also = दन्ती,  a kind of flower,  = सहा, 
कुमारी,  गन्धाढ्या,  चारु-केशरा,  &c.
 a kind
of perfume,  commonly चीडा
 (अम्),  n. cartilage [cf.
तरुणास्थि below]
 a sprout
 [cf. तलुन
 cf. also
Gr. τέρην,  τέρεινα
 Old Germ. diorna,  ‘maiden
’
Old Island. therna.]
—तरुण-ज्वर,  अस्,  m. a fever
that lasts a week.
—तरुण-दधि,  इ,  n. coagulated
milk five days old.
—तरुण-पीतिका,  f. red arsenic.
—तरुणाभास (°ण-आभ्°),  अस्,  m. a kind of cu-
cumber.
—तरुणास्थि (°ण-अस्°),  इ,  n. ‘soft-bone
’
cartilage,  gristle.
—तरुणी-कटाक्ष-माल,  अस्,  m., 
N. of a plant,  = तिलक.
—तरुणी-गण,  अस्,  m. a
number of young women.
—तरुणी-जन,  अस्,  m. a
young woman.

Macdonell

English

 तरुण tár-uṇa,  a.
  (ī) young
 tender
 new,  🞄fresh
 vivid (feeling)
 just begun
 lately 🞄risen (sun)
 crescent (moon)
 m.
  youth
 n.
  🞄sprout,  blade: -ka,  n.
  sprout,  shoot,  blade
 -tā,  🞄f.  freshness,  vigour.

Benfey

English

 तरुण तरुण,  i. e. तॄ + वन् + अ (cf. 
the last), 
 I. adj.
 ,  f.
  णी।
 1. Young,  MBh.
4,  1108.
 2. Fresh,  Suśr. 1,  191,  8.
 3.
Vivid,  Bhartṛ. 3,  86.
 4. Beginning, 
Suśr. 2,  52,  16.
 II. m.
  A young man, 
Pañc. i. d. 11.
 III. f.
  णी,  A young
woman,  Rām.  3,  59,  1
 Daśak. in Chr.
186,  22.
 IV. n.
  Cartilage,  Suśr. 1,  35, 
1. -- Cf.  τέρην,  τέρεινα.

Apte Hindi

Hindi

तरुण
वि* - तृ+उनन्
"चढ़ती जवानी वाला,  जवान पुरुष युवक"

तरुण
वि* - -
"बच्चा,  नवजात,  सुकुमार,  कोमल"

तरुण
वि* - -
"नवोदित,  जो आकाश में ऊँचा न हो"

तरुण
वि* - -
"नूतन,  ताज़ा"

तरुण
वि* - -
"ज़िन्दादिल,  विशद"

तरुणः
पुं*
  - -
"युवा पुरुष,  जवान"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

तरुण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹರಳು ಗಿಡ
तरुण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದಪ್ಪ ಜಾತಿಯ ಜೀರಿಗೆ
तरुण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉತ್ತರಣೆ ಹೂವು
तरुण
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಾಯದವನು
निष्पत्तिः - > तॄ (प्लवनतरनयोः)- "उनन्" (उ० ३-१५४)
प्रयोगाः - > "कुचकलशकिशोरकौ कथञ्चित्तरलया तरुणेन पस्पशाते"
उल्लेखाः - > माघ० ७-७३
तरुण
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಹೊಸದಾದ /ಆಗತಾನೆ ಹುಟ್ಟಿದ
प्रयोगाः - > "तरुनं सर्षपशाकं नवोदनं पिच्छिलानि च दधीनि"
विस्तारः - > "तरुणः कुब्जपुष्पे स्यादेरण्डे यूनि नूतने" - हेम० ।

L R Vaidya

English

 taruRa {% (I) a. (f. णी) %} 1. Young,  newly born or produced,  K.S.iii.54
 2. new,  fresh,  e.g. तरुणं सर्षपशाकं नवौदनं पिच्छिलानि च दधीनि । अल्पव्ययेन सुंदरि ग्राम्यजनो मिष्टमश्नाति
 3. youthful.

 taruRa {% (II) m. %} A youthful man,  Bh.V.ii.62.

Bopp

Latin

 तरुण (fem. -णा et -णी,  r. तॄ s. उन,  v. तरु)
1) Adj. ado-
lescens,  juvenis. HIT. 28. 11.: तरुणी भार्या. -- तरुणी
subst. HIT. 5. 15. (Germ. vet. diorna virgo,  puella,  fa-
mula
 island. vet. therna famula,  serva.)

Lanman

English

 táruṇa,  a. young
 tender
 -ka,  n. sprout.
[cf. τέρην,  ‘tender,  fine.’]

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
शिशुत्वं शैशवं बाल्यं वयस्थस्तरुणो युवा ।
-wordlist-
 
शिशुत्व (क्ली),  शैशव (क्ली),  बाल्य (क्ली),  वयःस्थ (पुं),  तरुण (पुं),  युवन् (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

दारक
दारक,  तरुण,  युवन्
जरा तु विस्रसा प्रोक्ता दारकस्तरुणो युवा ॥ ५०३ ॥
verse 2.1.1.503
page 0058

Tamil

தருண : இளம் வயதுள்ள,  யுவனான,  புதிய,  தெளிந்த,  மிருதுவான,  உற்சாகமான.

Mahabharata

English

Taruṇa,  name of a Gandharva(?). § 266 (Śakrasabhāv.): II,  7,  303 (in the palace of Indra).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 तरुणं,  क्ली,
   (तॄ + “त्रो रश्च लो वा ।” उणां । ३ ।५४ । इति उनन् ।) कुब्जपुष्पम् । इति मेदिनी ।णे,  ४९ ॥

 तरुणः,  पुं,
   (तॄ + उनन् ।) स्थूलजीरकः । एरण्डः ।इति राजनिर्घण्टः ॥

 तरुणः,  त्रि,  (तरति प्लवते प्रमोदसलिले इति ।तॄ + त्रो रश्च लो वा ।” उणां । ३ । ५४ । इतिउनन् ।) युवा । इति मेदिनी । णे,  ४९ ।(यथा,  महाभारते । १ । ४० । २६ ।“तरुणस्तस्य पुत्त्रोऽभूत्तिग्मतेजा महातपाः ॥
”)नूतनः । इति धरणिः ॥
 (यथा,  छन्दोमञ्जर्य्याम् ।“तरुणं सर्षपशाकं नवौदनं पिच्छिलानिदधीनि ।स्वल्पव्ययेन सुन्दरि ! ग्राम्यजनोमिष्टमश्नाति ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 तरुण न०
  तृ--उनन् । १ कुब्जपुष्पे (सेओति) मेदि० २ स्थूल-जीरके ३ एरण्डवृक्षे पु०
  राजान०  । ४ यूनि ५ नवे च त्रि०
 मेदि० “स चचार गदापाणिर्वृद्धोऽपि तरुणो यथा”भा० वि० ३३ अ० । “तरुणं सर्षपशाकं नवोदनं पिच्छि-लानि च दधीनि” छन्दोम० । “वासो वसाना तरुणार्क-रागम्” कुमा० । “स्मृताऽपि तरुणातपं करुणयाहरन्ती नृणाम्” रसगङ्गा० । “तरुणशकलमिन्दोर्वि-भ्रती शुभ्रकान्तिः” सरस्वतीध्यानम् । तरुणस्य भावःइमनिच् । तरुणिमन् तरुणभावे पु०
  । “वतेन्दुवदना-तनौ तरुणिमोद्गमो मेदते” काव्यप्र० । त्व तरुणत्व न०
  ।तल् तरुणता स्त्री ष्यञ् तारुण्य न०
  तत्रार्थे । “तारु-ण्यस्य विलासः” सा० द० ।

Capeller

German

 त॑रुण f.
  ई jung,  eben angefangen,  neu, 
frisch,  zart (Abstr.
°ता f.
 ). m.
  Jüngling
f.
  ई Mädchen
 n.
 (auch
°क) Schössling, 
Halm. 

Grassman

German

 táruṇa,  a.,  „frisch entsprossen,  neugeboren“,  von Pflanzen und Thieren,  von tar in der Bedeutung „hervordringen,  hervorbrechen“. Der Begriff „zart“ ist im RV nicht nachzuweisen,  vielmehr widersprechen ihm Stellen wie {639, 22}. Also 1〉 frisch entsprossen,  von Pflanzen
 2〉 neugeboren,  nur eben erst geboren
 3〉 jung.
-as 2〉 (agnís) {520, 2}.
-am 2〉 śíśum {186, 7}.
-āya 3〉 agnáye tigmájambhāya {639, 22}.
-asya 2〉 śíśos (agnés) {941, 1}.
-īs [A. p. f.] 1〉 (óṣadhīs) {663, 7}.
-īṣu 2〉 jātā́su {289, 5}.

Burnouf

French

 तरुण तरुण a. jeune,  juvénil
		 nouveau,  frais. -- S.
m.
  jeune garçon,  jeune homme.
		 Ricin,  plante.
		 Grosse graine de
cumin.  -- S. f.
  तरुणा et तरुणी jeune fille,  jeune femme.
		 Aloe perfoliata,  bot. -- S. n.
  esp. de fleur.

Stchoupak

French

 तरुण-
 a. jeune,  juvénile 
 récent,  neuf,  frais,  tendre (physique et
moral) 
 à peine paru,  à peine commencé 
 m.
  jeune homme,  jouvenceau, 
adolescent 
 n.
  d'un être mythique 
 -क- m.
  n.
  d'un Nāga 
 -ता- f.
 
fraîcheur,  vigueur 
 -ई- f.
  jeune fille,  jeune femme 
 -ई-भू-
devenir jeune.
तरुणादित्य- m.
  soleil qui vient de se lever.
तरुणेन्दु- m.
  nouvelle lune.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.