तरक्षु (tarakSu)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishतरक्षु - tarakSu - - hyena
Wilson
EnglishApte Hindi
Hindiतरक्षुः
- "तरं बलं मार्गं वा क्षिणोति, तर+क्षि+डु, पक्षे पृषो* उलोपः"
"बिज्जू, लकड़बग्घा"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaतरक्षु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಿರುಬ
निष्पत्तिः - > क्षिणु (हिंसायाम्) - "डुः" (वा० ३-२-१८०)
व्युत्पत्तिः - > तरं मार्गं क्षिणोति
Wordnet
Sanskrit तरक्षु, दंष्ट्री, घोरदर्शनः, मृगाजीवः, मृगादः, युयुक्खुरः, तिलित्सक
शृगालजातीयः श्वसदृशः निशाचरः वन्यः पशुः विशेषतः आफ्रिकादेशे दक्षिणाशियाखण्डे च विद्यते।
"व्याधेन एकमेव आघातं कृत्वा तरक्षुः हतः।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritअरण्यजेऽस्मिन्गवलः सिंहः कण्ठीरवो हरिः ॥ १२८३ ॥
हर्यक्षः केसरीभारिः पञ्चास्यो नखरायुधः ।
महानादः पञ्चशिखः पारीन्द्रः पत्यरी मृगात् ॥ १२८४ ॥
श्वेतपिङ्गोऽप्यथ व्याघ्रो द्वीपी शार्दूलचित्रकौ ।
चित्रकायः पुण्डरीकस्तरक्षुस्तु मृगादनः ॥ १२८५ ॥
गवल (पुं), सिंह (पुं), कण्ठीरव (पुं), हरि (पुं), हर्यक्ष (पुं), केसरिन् (पुं), इभारि (पुं), पञ्चास्य (पुं), नखरायुध (पुं), महानाद (पुं), पञ्चशिख (पुं), पारीन्द्र (पुं), पारिन्द्र (पुं), मृगपति (पुं), मृगारि (पुं), श्वेतपिङ्ग (पुं), व्याघ्र (पुं), द्वीपिन् (पुं), शार्दूल (पुं), चित्रक (पुं), चित्रकाय (पुं), पुण्डरिक (पुं), तरक्षु (पुं), मृगादन (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritव्याघ्र
व्याघ्र, द्वीपिन्, पुण्डरीक, तरक्षु, शार्दूल, चित्रकाय, मृगारि
व्याघ्रो द्वीपी पुण्डरीकस्तरक्षुः,
शार्दूलः स्याच्चित्रकायो मृगारिः ॥ २२६ ॥
verse 2.1.1.226
page 0028
वैजयन्तीकोषः
SanskritWord: तरक्षुः
Root: तरक्षु
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Hyena
Shloka(s):
3|4|4|1 ► तरक्षुस्तु मृगाजीवस्तिलित्सकमृगादनौ। (भूमिकाण्डः/पशुसङ्ग्रहाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|4|4|1 ⇢ तरक्षुः (तरक्षु) (पुं) ⇒ Hyena ⇒
➠ 3|4|4|1 ⇢ मृगाजीवः (मृगाजीव) (पुं) ⇒ Hyena ⇒
➠ 3|4|4|1 ⇢ तिलित्सकः (तिलित्सक) (पुं) ⇒ Hyena ⇒
➠ 3|4|4|1 ⇢ मृगादनः (मृगादन) (पुं) ⇒ Hyena ⇒
Related word(s):
Vedic Reference
EnglishTarakṣu, the ‘hyæna, ’ is mentioned in the list of victims at
the Aśvamedha, or horse sacrifice, in the Yajurveda.^1
1) Taittirīya Saṃhitā, v. 5, 19, 1,
where Sāyaṇa explains the animal to
be ‘a kind of tiger with an ass's
appearance’ (vyāghra-viśeṣo gardabhā-
kāraḥ)
Maitrāyaṇī Saṃhitā, iii. 14, 21
Vājasaneyi Saṃhitā, xxiv. 40.
Cf. Zimmer, Altindisches Leben, 81.
अमरकोशः
SanskritWord: तरक्षुः
Root: तरक्षु
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ hyena
Shloka(s):
2|5|1|4 ► शार्दूलद्वीपिनौ व्याघ्रे तरक्षुस्तु मृगादनः॥ (सिंहादिवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|5|1|4 ⇢ तरक्षुः (तरक्षु) (पुं)
➠ 2|5|1|4 ⇢ मृगादनः (मृगादन) (पुं)
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ व्याघ्रः
जातिः ➡ स्तनपायी
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritतरक्षुः, (तरं बलं मार्गं वा क्षिणोति ।क्षिणु हिंसायाम् + मितद्र्वादित्वात् डुः ।) व्याघ्र-विशेषः । नेकडे वाघ इति भाषा ॥
तत्-पर्य्यायः । तर्क्षुः २ मृगादनः ३ तरक्षुकः ४ ।इति शब्दरत्नावली ॥
(यथा, हरिवंशे । १६३ । १४ ।“ततो मायां परां चक्रे देवशत्रुः प्रतापवान् ।सिहान् व्याघ्रान् वराहांश्चतरक्षूनृक्षवा-नरान् ॥
”)
वाचस्पत्यम्
SanskritNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.