| YouTube Channel

तमस (tamasa)

 
शब्दसागरः
English
तमस
n.
 (-सं)
1. Darkness.
2. A city.
f.
 (-सा) A river, the Tamasa or
Tonse.
E.
 तम् to be disturbed, (daylight, &c.) and असच्
aff.
Capeller Eng
English
तमस॑
a.
 dark-coloured
n.
 darkness.
Yates
English
तमस (सं) 1.
n.
 Darkness
a city.
f.
(सा) The river
Tamasā or
Tonse.
Wilson
English
तमस
n.
 (-सं)
1 Darkness.
2 A city.
f.
 (-सा) a river, the Tamasā or Tonse.
E.
 तम to be disturbed, (daylight, &c.) and असच्
aff.
Apte
English
तमस [tamasa],
a.
 Dark-coloured.
सः Darkness.
A well. -सा
N.
 of a river.
सम् Darkness.
A city.
Apte 1890
English
तमस a. Dark-coloured.
सः 1 Darkness.
2 A well.
सा N. of a river.
सं 1 Darkness.
2 A city.
Monier Williams Cologne
English
तमस॑
mfn.
 dark-coloured,
AV.
 xi, 9, 22
तमस॑
m.
 darkness,
Uṇ.
 , Sch. a well,
Uṇvṛ.
तमस॑
n.
 ifc. for °मस्, ‘darkness’, see अन्ध-, °धा-, अव-, वि-, सं-
a city,
Uṇvṛ.
Monier Williams 1872
English
तमस, अस्, ई, अम्, dark-coloured
(अस्), m.
darkness
a well
(आ), f., N. of a river, the Tamasā
or Tonse, falling into the Ganges below Pratiṣṭhāna
(अम्), n. darkness (at end of comp., cf. अन्ध-त्°,
अव-त्°, वि-त्°, सन्-त्°)
a city.
Macdonell
English
तमस tamas-á,
a.
 dark-coloured
n.
 darkness 🞄(—°)
-ka, —°
a.
 = tamas
-vin-ī,
f.
 night.
Benfey
English
तमस तमस् + अ,
I.
n.
 a substitute
for तमस्, when the latter part of a
comp. word, e. g.
सम्-,
n.
 Intense dark-
ness, Śiś. 9, 22.
II.
f.
 सा, The name
of a river, Rām. 1, 2, 4.
Hindi
Hindi
अंधेरा, अज्ञानता, जड़ता
Apte Hindi
Hindi
तमसः
पुं*
 - तम्+असच्
अन्धकार
तमसः
पुं*
 - तम्+असच्
कुआँ
Shabdartha Kaustubha
Kannada
तमस
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಾವಿ /ಕೂಪ
निष्पत्तिः - > तमु (ग्लानौ) - "असच्" (उ० ३-११७)
व्युत्पत्तिः - > ताम्यत्यस्मिन्
तमस
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಂಧಕಾರ
विस्तारः - > "तमसोऽन्धकारः" - सि० कौ० ।
तमस
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಗರ /ಪಟ್ಟಣ
L R Vaidya
English
tamasa {% m. %} 1. Darkness
2. a well.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
तमसं,
क्ली,
 (तम + “अत्यविचमितमीति ।”उणां । ३ । ११७ । इति असच् ।) अन्धकारः ।इति त्रिकाण्डशेषः ॥
नगरम् । इति संक्षिप्त-सारे उणादिवृत्तिः ॥
तमसः,
पुं,
 (तम + असच् ।) कूपः । अन्धकारः ।इति संक्षिप्तसारे उणादिवृत्तिः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
तमस
पु०
 तम--असच् । १ कूपे २ अन्धकारे च संक्षिप्तसारः३ अन्धकारे ४ नगरे
न०
 त्रिका० । ५ नदीभेदे स्त्री “संप्राप्यतीरं तमसापगायागङ्गाम्बु सम्पर्कविशुद्धिभाजः” । “विगा-हितुं यामुनमम्बु पुण्यम्” भट्टिः । “यस्याः स्मर-णात् ताम्यति पापं सा तमसा” जयमङ्गलः । गङ्गाम्बुस-म्पर्केत्युक्तेः सा गङ्गासङ्गता यमुना चास्याः सन्निकृ-ष्टस्था । सेयं वाल्मीकमुनेराश्रमनिकटस्था यथाह रामा०आदि० २६ अ० “जगाम तमसातीरं जाह्नव्यास्त्वविदूरतः” ।“स तु तीरं समासाद्य तमसाया मुनिस्तदा । शिष्यमाहस्थितं पार्श्वे दृष्ट्वा तीर्थमकर्दमम् । अकर्दममिदं तीर्थंभरद्वाज! निशामय । रमणीयं प्रसन्नाम्बु सन्मनुष्यमनो यथा । न्यस्यतां कलसस्तात! दीयतां वल्कलं मम ।इदमेवावगाहिष्ये तमसातीर्थमुत्तमम्” । “ददृशे तमसातत्र वारयन्तीव राघवम् । ततः सुमन्त्रोऽपि रथाद्वि-मुच्य श्रान्तान् हयान् संपरिवर्त्त्य शीघ्रम् । पीतोदकां-स्तोयपरिप्लुतांस्तानचारयद्वै तमसाविदूरे” रामा० अर०४५ अ० । “ततस्तु तमम्वातीरं रम्यमाश्रित्य राघवः”४६ अ० ।
Capeller
German
तमस॑ dunkelfarbig
n.
 Finsternis.