तप् (tap)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Capeller Eng

English

 तप् त॑पति (त॑प°ते),  pp.
   तप्त॑ (q.v. ) be warm or
hot,  burn (instr.  ),  shine
 castigate one's self,  do penance,  suffer
heat,  burn (tr. ),  distress,  pain,  torment.  P.
  तप्य॑ते (also
त॑प्यते,  °ति) has only the intr.
   mgs.  C.
  तापयति,  °ते make hot, 
consume by heat,  distress,  pain,  castigate (one's self). — अति make
warm or hot,  trouble,  distress.  अनु heat,  pain
 P.
  suffer pain, 
repent,  long for (acc. ). प्रत्यनु & सम्नु P.
  repent.  अभि make hot, 
shine upon,  pain,  ache
 P.
  suffer pain.  आ glow,  shine,  heat
 P.
  suffer
pain,  w.
  तपस् castigate one's self.  अभ्या heat,  pain,  torment.  उद्
the same. उप make hot,  vex,  hurt
 also = P.
  suffer,  pain,  get unwell
(A.  also impers.
    w.
  gen.
   or acc.
  of pers.
  ). निस् (निष्) heat,  singe.
परि burn all round,  set on fire,  kindle
 also = P.
  feel pain,  suffer, 
do penance (±तपस्). C.
  pain,  afflict.  प्र A.
  give out heat,  burn, 
shine (l.&f. )
 shine upon,  warm,  heat,  singe,  roast,  pain,  torment
also = P.
  feel pain,  suffer,  castigate one's self.  C.
  heat,  warm, 
illumine,  kindle
 pain,  distress.  प्रति give out heat towards,  make
hot or warm.  वि give out strong heat,  burn
 pervade,  penetrate. सम्
heat,  burn,  pain,  torment (also C.
 )
 suffer pain,  repent.  P.
  be
distressed,  grieve,  do penance. अभिसम् vex,  distress.  — Cf. 
उ॑त्तप्त,  उपतप्त,  प्रतपन्त्,  प्रतप्त,  संतप्त.

Yates

English

 तप् (ञ,  औ) तपति,  ते 1.
c. (ञ,  य)
तप्यति,  ते 4.
c. (ञ,  क) तापयति,  त
10.
c. To heat
 to perform pe-
nance. With अनु to repent
 with
परि or सं to bear pain
 be sad.

Apte

English

तप् [tap],  I. 1 P.
  rarely Ā.,  4. P.
  (तपति,  तप्यति
 तप्त)

(Intransitively used) (a) To shine,  blaze (as fire or sun)
 तमस्तपति घर्मांशौ कथमाविर्भविष्यति Ś.*
  5.14
 R.*
  5.13
 U.*
  6.14
 Bg.*
  9.19. (b) To be hot or warm,  give out heat. (c) To suffer pain
 तपति न सा किसलयशयनेन Gīt.*
  7. (d) To mortify the body,  undergo penance (with तपस्)
 अगणिततनूतापं तप्त्वा तपांसि भगीरथः U.*
  1.23.

(Transitively used) (a) To make hot,  heat,  warm
 Bk.*
  9.2
 पश्यामि त्वां दीप्तहुताशवक्त्रं स्वतेजसा विश्वमिदं तपन्तम् Bg.*
  11.19. (b) To inflame,  burn,  consume by heat
 तपति तनुगात्रि मदनस्त्वामनिशं मां पुनर्दहत्येव Ś.*
  3.16.
 अङ्गैरनङ्गतप्तैः 3.6. (c) To hurt,  injure,  damage,  spoil
 यास्यन् सुतस्तप्यति मां समन्युम् Bk.*
  1.23
 Ms.*
  7.6. (d) To pain,  distress. (e) mortify the body,  undergo penance (with तपस्). -Pass. (तप्यते) (regarded by some as a root of the 4th conjugation)

To be heated,  suffer pain. 

To undergo severe penance (oft . with तपस्)
 शम्बूको नाम वृषलः पृथिव्यां तप्यते तपः U.*
  2.8. -II. 1 U.
  or Caus.
  (तापयति-ते,  तापित)

To heat,  make warm
 गगनं तापितपायितासिलक्ष्मीम् Śi.*
  2.75
 न हि तापयितुं शक्यं सागराम्भस्तृणोल्कया H.*
  1.83.

To torment,  pain,  distress
 भृशं तापितः कन्दर्पेण Gīt.*
  11
 Bk.*
  8.13. -With निस्

to heat.

to purity.

to burnish.

वि to shine (Ātm.  like उत्तप् q. v. )
 रविर्वि- तपते$त्यर्थम् Bk.*
  8.14.

to warm,  heat.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Apte 1890

English

 तप् {vI.v} {c1c} P. rarely A.,  {c4c} P. (तपति,  तप्यति
 तप्त) 1 (Intransitively used) (a) To shine,  blaze (as fire or sun)
 तमस्तपति घर्मांशौ कथमाविर्भविष्यति Ś. 5. 14
 R. 5. 13
 U. 6. 14
 Bg. 9. 19. (b) To be hot or warm,  give out heat. (c) To suffer pain
 तपति न सा किसलयशयनेन Gīt. 7. (d) To mortify the body,  undergo penance (with तपस्)
 अगणिततनूत पं तप्त्वा तपांसि भगीरथः U. 1. 23. 
2 (Transitively used) (a) To make hot,  heat,  warm
 Bk. 9. 2
 Bg. 11. 19. (b) To inflame,  burn,  consume by heat
 तपति तनुगात्रि मदनस्त्वामनिशं मां पुनर्दहत्येव Ś. 3. 17
 अंगैरनंगतप्तैः 3. 7. (c) To hurt,  injure,  damage,  spoil
 यास्यन् सुतस्तप्यति मां समन्युं Bk. 1. 23
 Ms. 7. 6. (d) To pain,  distress. (e) To mortify the body. undergo penance (with तपस्)' 
Pass. (तप्यते) (regarded by some as a root of the 4th conjugation) 1 To be heated,  suffer pain. 
2 To undergo severe penance (oft. with तपस्) U. 2. 8. {vII.v} {c10c} U. or Caus. (तापयति-ते,  तापित) 1 To heat,  make warm
 गगनं तापितपायितासिलक्ष्मीं Śi. 20. 75
 न हि तापयितुं शक्यं सागरांभस्तृणोल्कया H. 1. 86. 
2 To torment,  pain,  distress
 भृशं तापितः कंदर्पेण Gīt. 11
 Bk. 8. 13. 
WITH निस् {1} to heat. {2} to purify. {3} to burnish. 
वि {1} to shine (Atm. like उत्तप् q. v.)
 रविर्वितपतेऽत्यर्थं Bk. 8. 14. {2} to warm,  heat. 

Monier Williams Cologne

English

 1. तप् (cf.   √ 1. पत्) cl.
  4. Ā. °प्यते,  to rule,  Dhātup.
   xxvi,  50.

 2. तप् cl.
  1. त॑पति (rarely Ā.
 Subj. °पाति,  RV.
   v,  79,  9
 p.
  त॑पत्,  RV.
   &c.
  
 cl.
  4. p.
  त॑प्यत्,  VS.
  xxxix,  12
 pf.  1. sg. तत॑प,  RV.
   vii,  104,  15
 3. sg. °ता॑प,  x,  34,  11
 AV.
   vii,  18,  2 &c.
  
 p.
  तेपान॑,  RV.
  
 fut. तप्स्य॑ति,  Br.
  &c.
  : °ते & तपिष्यति,  MBh.
  )
to give out heat,  be hot,  shine (as the sun),  RV.
   &c.
  
to make hot or warm,  heat,  shine upon,  ib.
to consume or destroy by heat,  ib.
to suffer pain,  MBh.
   viii,  1794
 Gīt.
  vii,  31
 (with पश्चात्) to repent of MBh.
   viii,  39,  15
to torment one's self,  undergo self-mortification,  practise austerity (तपस्),  TUp.
    ii,  6
 Mn.
   i f.
 
 MBh.
   &c.
  
to cause pain to,  injure,  damage,  spoil,  RV.
  
 AitBr.
   vii,  17
 ŚBr.
   xiv &c.
   : Pass.
  or cl.
  4. Ā. तप्य॑ते (xiv
 or त॑प्य्°,  TBr.
   ii
 p.
  °प्य॑मान,  AV.
  
 त॑प्य्°,  xix,  56,  5
 cf.
   अ॑-
 aor.
  अतापि,  RV.
   vii,  70,  2
 अतप्त,  Pāṇ.
  iii,  1,  65,  Kāś.
 
 pf.  तेपे,  MBh.
   &c.
  
 p.
  °पान॑,  ŚBr.
  
 also P.
  तप्यति,  °प्येत्,  अतप्यत्,  &c.
  ,  MBh.
  
 R.
 
 Kathās.
  x,  4)
to be heated or burnt,  become hot,  RV.
   &c.
  
to be purified by austerities (as the soul),  Sarvad.
 
to suffer or feel pain,  RV.
   x,  34,  10 and 95,  17
 AV.
   xix,  56,  5
 ŚBr.
   xiv
 MBh.
   &c.
  
to suffer pain voluntarily,  undergo austerity (तपस्),  AV.
  
 ŚBr.
  
 TBr.
  
 ṢaḍvBr. 
 ŚāṅkhŚr.
   &c.
  :
Caus.
  तापयति,  °ते (p.  °प॑यत्,  AV.
  
 Pass.
  °प्यते,  MBh.
   &c.
  
 aor.
  अतीतपे & [Subj.] तत॑पते,  RV.
  )
to make warm or hot,  iv,  2,  6
 viii,  72,  4
 Kauś.
 
 MBh.
   &c.
  
to consume by heat,  R.
  &c.
  
to cause pain,  trouble,  distress,  AV.
   xix,  28,  2
 MBh.
   &c.
  
to torment one's self,  undergo penance,  iii,  8199 :
Intens.
  (p.  तातप्यमान) to feel violent pain,  be in great anxiety,  R.
  i,  11,  8
 BhP.
   ii,  7,  24

 तप् [cf.   Lat.
  tepeo &c.
  ]

 3. तप् mfn.
   ‘warming one's self’. See अग्नि-त॑प्.

Monier Williams 1872

English

 तप् 1. तप् [cf. 2. पत्],  cl. 4. A. तप्यते, 
&c.,  to rule,  govern.

 तप् 2. तप्,  cl. 1. P. (rarely A.) तपति, 
-ते,  तताप,  तप्स्यति (ep. also तपिष्यति), 
अताप्सीत्,  तप्तुम्,  to give out heat,  be hot
 to
shine
 to heat,  make hot or warm
 to shine upon
to be burnt
 to burn,  to consume or destroy by
heat
 to suffer pain
 to cause pain or distress
 to
injure,  hurt,  damage,  spoil
 to torment one's self, 
mortify the body,  undergo penance,  (often with
तपस्,  e. g. तपस् तताप,  he performed penance)
cl. 4. P. तप्यति (rarely used),  to warm one's self, 
become hot: Pass. तप्यते,  to be heated,  to suffer
or feel pain
 to be injured or hurt
 to suffer pain
voluntarily,  undergo severe penances,  (often with
तपस्,  e. g. तपस् तप्यामहे,  we undergo penance)
Caus. P. A. तापयति,  -ते,  -यितुम्,  to make warm
or hot
 to burn,  consume by heat,  cause pain, 
trouble,  distress
 to torment one's self,  undergo
penance: Desid. तितप्सति,  -ते: Intens. तातप्यते, 
तातप्ति,  to feel violent pain,  suffer torment,  be in
great anxiety or distress
 [cf. Lat. tepeo: Gr. τέφρα, 
rt. ταφ,  θάπτω: Russ. tepl,  ‘warm
’ teplota, 
‘warmth:’ Hib. tebhot,  ‘intense heat:’ Old Germ.
damf: Lat. tempus ?].

 3. तप्,  प्,  प्,  प्,  warming one's self
 [cf. अग्नि-तप्।]

Macdonell

English

 तप् TAP,  Ⅰ. P. (Ā.) tapa,  be warm or hot,  🞄shine (of the sun)
 heat,  warm,  make hot
 🞄illuminate
 scorch,  burn
 torment,  distress
 🞄suffer pain
 mortify the flesh
 do penance 🞄(often with the ac. tapas): ps. tapyá or Ⅳ. 🞄P. Ā. tápya,  be heated,  burn (int.)
 be purified
 🞄suffer
 feel remorse
 mortify the flesh,  🞄do penance (often with ac. tapas): pp. taptá,  🞄hot,  glowing
 molten
 tortured,  distressed
 🞄performed (penance)
 having mortified the 🞄flesh (with tapas)
 cs. tāpaya,  heat
 scorch
 🞄torment,  distress. anu,  ps. suffer pain
 grieve,  🞄feel remorse
 cs. cause to grieve,  distress. 🞄abhi,  warm,  heat
 illuminate (of the sun)
 🞄pain,  torment,  distress
 ps. feel pain,  suffer
 🞄cs. scorch. abhi‿ā,  torment. ud,  heat
 torment,  🞄afflict: pp. úttapta,  heated,  glowing
 🞄purified (metal)
 filled with pain (—°). upa,  🞄[Page107-1] 🞄suffer pain,  feel unwell
 ps. id.
 cs. afflict. 🞄nis (niṣ-ṭap),  scorch
 purify (gold). pari,  🞄ps. suffer pain
 cs. torment: pp. tāpita.  🞄pra,  P. be hot,  burn,  shine (sun)
 warm,  🞄heat,  illuminate
 display oneʼs splendour
 🞄torment with heat,  torture,  harass
 cs. warm,  🞄heat. saṃ-pra,  pp. greatly distressed. prati,  🞄heat. sam,  heat
 feel pain or remorse
 🞄torment with heat,  torture
 ps. feel pain,  🞄suffer
 cs. warm,  heat
 torment by heat
 🞄distress,  afflict.

Benfey

English

 1. तप् तप्,  i. 1. Par. (also Ātm. 
MBh. 1,  8414),  i. 4,  Ātm.  or pass. (also
Par. MBh. 1,  3165).
 I. i. 1, 
 1. To warm, 
to heat,  Rām.  1,  14,  17.
 2. To be warm, 
MBh. 2,  1333.
 3. To shine,  Śāk. d. 111
to illuminate,  Bhag. 11,  19.
 4. To
burn up,  to consume,  Bhāg. P. 7,  3,  4.
 5. To give pain,  MBh. 1,  3323.
 II. i. 1, 
and i. 4,  or pass., 
 1. To suffer pain, 
MBh. 8,  1794
 MBh. 1,  6217
 1,  3165, 
 2. To mortify one's flesh,  Rām.  1,  58, 
1,  and 4 Gorr.
 usually with तपस्,  To
do penance,  Man.  2,  167
 166.
 III.
i. 4,  To become warm,  Lass. 12,  19 (with
the termination of the Par.). Ptcple.
of the pf.  pass. तप्त, 
 1. Hot,  Man.  8, 
272.
 2. Molten,  Varāh. Bṛh. S. 6,  13.
 3. also तपित,  Refined,  MBh. 3,  1722
Hariv. 13035. Ptcple. of the fut. pass.
तपनीय,  n.
  Gold,  Rām.  6,  70,  41.
तप्य,  Doing religious penance,  MBh.
12,  10381 (cf.  13,  750). Caus. and i. 10, 
Par. and Ātm. ,  तापय,  Par.
 1. To warm, 
to heat,  MBh. 12,  5536
 to burn,  Rām. 
6,  11,  44.
 2. To torment,  Rām.  5,  32,  36
by mortification,  Chr. 46,  23.
 3. To
mortify one's flesh,  MBh. 3,  8199.
Anomal. ptcple. of the pres. Ātm. 
तापयान,  MBh. 15,  855. Frequentat
तातप्य,  To suffer violent pain,  Rām. 
1,  11,  8. -- With the prep. अति अति, 
i. 1,  To heat excessively,  Rām.  3,  12,  8.
अतितप्त,  Very afflicted,  Rām.  3,  66,  26.
Caus. To heat excessively,  MBh. 14, 
506. -- With अनु अनु,  i. 4. or pass. To
suffer pain,  MBh. 3,  13720. i. 1,  and 4, 
 1. To repent,  MBh. 5,  1822
 Rām.  2, 
42,  11.
 2. To grieve,  to long for (with
the acc.),  MBh. 11,  182
 7,  2195. अनु-
तप्त,  Hot,  Suśr. 2,  181,  14. Caus. To
cause to grieve,  Ragh. 8,  88. -- With
समनु सम्-अनु,  i. 4,  or pass. To re-
pent,  MBh. 13,  5335. -- With अभि
अभि,  i. 4,  or pass.,  To suffer pain, 
Rām.  2,  62,  5
 Kathās. 21,  72
 MBh. 7, 
6555 (with the termination of the Par.).
अभितप्त, 
 1. Heated,  Bhāg. P. 3,  6,  11.
 2. Illuminated,  Ṛt. 4,  14.
 3. Tor-
mented,  MBh. 6,  5771. Caus. To tor-
ment,  MBh. 7,  1417. -- With अव अव, 
Caus. To illuminate,  MBh. 5,  7162. --
With आ आ,  i. 4,  or pass.
 1. To suffer
pain,  Bhāg. P. 3,  31,  13.
 2. To mor-
tify one's flesh,  Bhāg. P. 2,  9,  8. आतप्त, 
Refined,  Hariv. 15769. -- With उद्,  i. 1, 
To torment,  Śic. 9,  67
 to afflict,  Rājat.
3,  183
 उत्तप्त,  Nealed,  purged by fire, 
Rājat. 4,  368
 उत्तप्त ताम्र,  Pure cop-
per. Caus. To warm,  MBh. 12,  11884.
 -- With उप उप,  i. 4,  or pass. To
become hot,  MBh. 3,  71
 to suffer pain, 
Suśr. 1,  21,  16. उपतप्त,  Hot,  Rām. 
2,  59,  9. Caus. To torment,  to mor-
tify,  MBh. 3,  10708. -- With समुप
सम्-उप,  i. 4,  or pass. To suffer pain, 
MBh. 2,  856. -- With निस् निस्,  of which
the स् becomes ष्,  i. 1,  To purify,  MBh.
7,  9458. निष्टप्त, 
 1. Singed,  MBh.
1,  8215.
 2. Warmed,  MBh. 13,  1796.
 3. Roasted,  Rām.  2,  97,  2.
 4. Refined, 
MBh. 6,  228. -- With विनिस् वि-निस्, 
विनिष्टप्त,  Well roasted,  Rām.  3,  76, 
10. -- With परि परि,  i. 1, 
 1. To set
on fire,  Rām.  3,  35,  15.
 2. i. 1,  and i.
4,  or pass. To suffer pain,  Rām.  2,  66, 
7
 MBh. 3,  9916
 14,  1070 (with the
termination of the Par.).
 3. i. 4,  or
pass. To mortify one's flesh,  MBh.
1,  4784. Caus. To torment,  Rām.  5, 
86,  9. -- With विपरि वि-परि,  i. 4,  or
pass. To suffer much pain,  Rām.  2,  19, 
3,  Gorr. -- With पश्चात् पश्चात्,  i. 4,  or
pass. To repent,  MBh. 8,  1795. -- With प्र
प्र,  i. 1,  To heat,  Bhag. 11,  30
 to burn, 
MBh. 3,  881
 to roast,  Rām.  2,  91,  65.
 2. To shine,  MBh. 13,  2125.
 3. To
illuminate,  Bhāg. P. 5,  1,  30.
 4. To
suffer pain,  Rām.  2,  12,  1.
 5. To mor-
tify one's flesh,  Rām.  1,  67,  8.
 6. To
torment,  MBh. 6,  5567. i. 4,  or pass.
To suffer pain,  Bhāg. P. 5,  18,  21.
Caus.
 1. To warm,  Man.  4,  53
 to
heat,  Mārk. P. 14,  60.
 2. To illu-
minate,  Rām.  4,  60,  16.
 3. To set on
fire.
 4. To torment,  MBh. 4,  550
 6, 
3103. Anomalous प्रतापिता (fut. i)
instead of प्रतापयिता,  MBh. 8,  1971. --
With अभिप्र अभि-प्र,  अभिप्रतप्त, 
 1. Dried,  Suśr. 1,  158,  12.
 2. Tor-
mented,  Rām.  2,  21,  54. -- With संप्र
सम्-प्र,  संप्रतप्त,  Suffering,  Suśr.
1,  70,  17. -- With प्रवि प्र-वि,  प्र-
वितप्त,  Tormented,  Kām.  Nītis. 15, 
9. -- With सम् सम्,  i. 1,  To repent, 
MBh. 7,  4731. i. 4,  or pass.
 1. To
suffer pain,  Bhartṛ. 2,  84.
 2. To mor-
tify one's flesh,  Rām.  1,  63,  26. सं-
तप्त, 
 1. Heated,  Rām.  4,  44,  26.
 2.
Molten,  Varāh. Bṛh. S. 32,  10.
 3.
Dried,  Rām.  2,  85,  17.
 4. Tormented, 
Ṛt. 1,  27.
 5. संतप्त-वक्षस्,  Short-
breathed. Suśr. 2,  447,  7. Caus.
 1. To
warm,  Hit. i. d. 81.
 2. To burn,  MBh.
1,  1270.
 3. To set on fire,  MBh. 13, 
3998.
 4. To torment by heat,  Bhartṛ.
2,  86
 to torment,  Pañc. iii. d. 244. --
With अतिसम् अति-सम्,  अतिसंतप्त, 
Much afflicted,  Rām.  3,  68,  15. -- With
अभिसम् अभि-सम्,  अभिसंतप्त,  Tor-
mented,  Rām.  4,  57,  13. -- With परिसम्
परि-सम्,  To suffer pain,  Rām.  4,  21,  11.
 -- Cf.  τέϕρα,  Τέμπεα
 Lat. tepeo
 pro-
bably A.S. tháfian (to suffer,  to allow), 
concerning the signification cf.  Sekr.
क्षम्।

 † 2. तप् तप्,  i. 4,  Ātm.  To govern. 

Apte Hindi

Hindi

तप्
भ्वा*पर* आ* विरल  - -
"चमकना,  प्रज्वलित होना"

तप्
भ्वा*पर* आ* विरल  - -
"गर्म होना,  उष्ण होना,  गर्मी फैलना"

तप्
भ्वा*पर* आ* विरल  - -
पीडा सहन करना

तप्
भ्वा*पर* आ* विरल  - -
"शरीर को कृश करना,  तपस्या करना"

तप्
भ्वा*पर* आ* विरल  - -
"गर्म करना,  उष्ण करना,  तपाना"

तप्
भ्वा*पर* आ* विरल  - -
"जलाना,  दग्ध करना,  जला कर समाप्त कर देना"

तप्
भ्वा*पर* आ* विरल  - -
"चोट पहुँचाना,  नुकसान पहुँचाना,  खराब करना"

तप्
भ्वा* कर्मवा* - -
"पीडा देना,  दुःख देना"

तप्
भ्वा* कर्मवा* - -
"गर्म किया जाना,  पीडा सहन करना"

तप्
भ्वा* कर्मवा* - -
घोर तपस्या करना

तप्
"भ्वा* प्रेर*, , " - -
"गर्म करना,  तापना"

तप्
"भ्वा* प्रेर*, , " - -
"यन्त्रणा देना,  पीडित करना,  सताना"

L R Vaidya

English

 tap {% (I) vt. or vi. 4A (pp. तप्त
 pres. तप्यते) %} 1. To trouble,  to injure
 2. to be powerful.With अनु-,  to rue,  to grieve.

 tap {% (II) vi. or vt. 1U (pp. तप्त
 pres. तपति-ते) %} 1. To shine,  to shine upon,  तमस्तपति घर्मांशौ कथमाविर्भविष्यति Sak.v.,  Bg.ix.19
to give out heat,  to be hot
to heat,  to make hot,  Bg.xi.19,  Bt.ix.2
to injure,  to consume by heat,  तपति तनुगात्रि मदनस्त्वामनिशं मां पुनर्दहत्येव Sak.iii.
to suffer pain,  तपति न सा किसलयशयनेन Git.G.vii.
to undergo penance,  (with a cognate acc,  e.g. तपस्तप्त्वा)
to hurt,  to damage,  यास्यन् सुतस्तप्स्यति मां समन्युम् Bt.i.23.With अनु-,  1. to repent
to grieve.With उद्-,  (Atm. when it is used intranistively or has a limb of the body for its object) 1. to scorch,  to burn,  to heat,  Bt.viii.15
to consume,  to torture by heat,  Sis.ix.67
to melt.With निस्-,  to purify.With परि-,  1. to set on fire
to heat,  to burn.With पश्चात्-,  to repent.With वि-,  (Atm. like उद् q.v.) 1. to shine
to warm.With सम्-,  1. to heat,  संतप्तायसि संस्थितस्य पयसो नामापि न ज्ञायते Bhartr.ii.67
to suffer pain,  to be sorry,  इति विमृशंतः संतः संतप्यंते न विप्लुता लोके Bhartr.ii.87
to repent.

 tap {% (III) vt. 10U (pres. तापयति-ते) %} To heat,  to make hot,  न हि तापयितुं शक्यं सागराम्भस्तृणोल्कया Hit.i.

Bopp

Latin

 तप् 1. P. calefacere,  urere. A. 4. 47.: न तत्र सूर्यस् तप-
ति
 BH. 11. 19.: पश्यामि त्वां स्वतेजसा विश्वम्
इदन् तपन्तम्
 HIT. 24. 6.: सुतप्तम् पानीयम्. --
Intrans. ardere,  uri. MAH. 1. 2037.: तपन्ति वह्नौ. --
Transl. dolore afficere,  vexare. H. 1. 23.: कारुण्येन म-
नस् तप्तम्
 BR. 2. 31.: न मान् तप्स्यत्य् अजीवि-
तम्
 R. Schl. I. 8. 1.: सुतार्थन् तप्यमानस्य ना "सीद्
वंशकरः सुतः. -- Intrans. dolere,  moerere. BR. 1. 32.:
आत्मानम् अपिचो ऽत्सृज्य तप्स्यामि परलोकगः. --
Caus. vel cl. 10. P. A.
1) calefacere,  urere. HIT. 23. 22.:
न हि तापयितुं शक्यं सागराम्भस् तृणोल्कया
 MAH.
3. 14785.: तापयन्…रश्मिवान् इव तजसा
 --
ताप्त pro तापित splendens IN. 1. 9.
2) cruciare,  vexare.
MAH. 1. 1571.: त्वन् तीव्रेण तपसा प्रजास् तापयसे
GITA - GOV. 11. 22.: तापितः कन्दर्पेण.
3) se ipsum
castigare,  corpus suum vexare. MAH. 3. 8199.: यः स्ना-
तस् तापयेत् तत्र. -- Cl. 4. A. interdum P. तप्ये,  त-
प्यामि se ipsum castigare,  corpus suum vexare. R. Schl.
I. 57. 11.: पुत्रान् ददृशे तप्यमानान्. -- Plerumque
adjecto substant. तपस्,  e. c. M. 4.: सोऽतप्यत तपो
घोरम्
 BH. 17. 5.: घोरन् तप्यन्ते ये तपो जनाः
 SU. 1.
7.: तत्रो ऽग्रन् तेपतुस् तपः
 MAH. 1. 4619.: तप्स्यावो
विपुलन् तपः
 4781.: तप्स्ये महत् तपः. (Cf. lat. te-
peo
 gr. τέϕϱα,  ΤΑΦ,  ϑάπτω,  quod primitive cremare
significat
 fortasse ἅπτω accendo e τάπτω,  abjecto τ
vel primum mutato τ in σ deinde in spir. asp.
 russ.
tepl calidus,  teplota calor
 hib. tebhot «intense heat»
german. vet. damf. Ad hanc radicem etiam traxerim
lat. tempus,  quod primitive fervidum anni tempus signi-
ficaverit,  deinde tempus in universum,  sicut sanscr.
वर्ष (pluvia) et अब्द (aquam dans) pro pluvio anni
tempore annum ipsum significant. Quod ad suffixum
attinet,  tempus cum तपस् convenit.)
c. अनु Pass. uri,  dolore affici,  dolere,  moerere. R. Schl.
II. 42. 11.: स्पृष्ट्वा ऽग्निम् इव पाणिना । अन्वतप्यत
धर्मात्मा पुत्रं सञ्चिन्त्य तापसम्
 MAH. 3. 992.: यस्
त्वाम्…वनम् प्रस्थाप्य ना ऽन्वतप्यत दुर्मतिः
13720.: अनुतप्ये भृशन् तात तव घोरेण कर्मणा. --
Caus. dolore afficere,  moerorem afferre. RAGH. 8. 88.
c. अनु praef. प्रति Pass. dolore affici,  poenitentiâ vexari.
R. Schl. II. 12. 36.: यदि दत्त्वा वरौ राजन् पुनः प्रत्य-
नुतप्यसे.
c. अभि i. q. simpl. RAGH. 8. 43.: अभितप्तम् अयः calens
ferrum
 transl. R. Schl. II. 62. 5.: द्वाभ्याम् अपि महा-
राजः शोकाभ्याम् अभितप्यते (cf. Sl. 6.: दह्यमानस्
तु शोखाभ्याम्).
c. उप id. R. Schl. II. 59. 9.: उपतप्तोदका नद्यः
 MAH.
3. 71.: दुःखेन शरीरम् उपतप्यते. -- Caus. id. MAH.
3. 10708.: स समिद्धे महत्य् अग्नौ शरीरम् उपता-
पयन्.
c. उप praef. सम् id. MAH. 2. 856.: मनः समुपतप्यते.
c. निस् (mutato स् in ष् et त् in ट्) exurere,  comburere.
MAH. 1. 8215.: दग्धैकदेशा बहवो निष्टप्तास् तथा
ऽपरे.
c. परि urere,  torrere. MAH. 1. 4784.: सूर्येण स ह धर्मा-
त्मा पर्यतप्यत भारत. -- Transl. Pass. dolore affici, 
dolere,  moerere. MAH. 1. 1747.: पर्यतप्यत तत् पापङ्
कृत्वा
 8441.: यदर्थम् परितप्यसे. -- Act. id. R. Schl.
II. 66. 7.: रामं विवासितं सभार्यञ् जनको श्रुत्वा प-
रितप्स्यत्य् अहम् इव. -- Caus. dolore afficere. HIT.
103. 8.: कं स्वीकृता न विषयाः परितापयन्ति.
c. प्र
1) urere,  comburere,  exurere. BH. 11. 30.: जगत्
समग्रम् भासस् तवो ऽग्राः प्रतपन्ति
 MAH. 3. 13086.:
षद्भिर् अन्यैश्च सहितो भास्करः प्रतपिष्यति.
2) dole-
re,  moerere. R. Schl. II. 12. 1.: चिन्ताम् अभिसमापेदे
मुहूर्तम् प्रततापच. -- Caus. calefacere,  urere. SU. 1.
10.: तयोस् तपःप्रभावेन दीर्घकालम् प्रतापितः । धू-
मम् प्रमुमुचे विन्ध्यः.
c. सम्
1) urere. R. Schl. II. 85. 17.: वनदाहाग्निसन्त-
प्तम् पादपम्
 IN. 5. 44.: हृच्छयेन सन्तप्तः.
2) Pass.
dolore affici,  moerere. SA. 5. 83.: दिवा ऽपि मयि नि-
ष्क्रान्ते सन्तप्येते गुरू मम. -- Cl. 4. A. se castigare, 
corpus sum vexare. MAH. 1. 4639.: शतशृङ्गे महाराज
तापसः समतप्यत. -- Caus.
1) urere. R. Schl. II. 85.
17.: अन्तर्दाहेन दहनः सन्तापयति राघवम्. Transl.
vexare,  dolore afficere. HIT. 103. 7.: सन्तापयन्ति
कम् अपथ्यभुजन् न रोगाः.
3) collustrare,  illumina-
re. MAH. 3. 11970.: ततः सन्तापिता लोका मत्प्रसूतेन
तेजसा.

Lanman

English

 √tap (tápati,  -te
 tatā́pa,  tepé [794e]
átāpsīt
 tapsyáti
 taptá
 táptum
 taptvā́
-tápya
 tapyáte,  tápyate [761b]).
	—1. be warm
 burn,  intrans.
	—2. heat
make glowing
 burn,  trans.
	—3. fig. (like
√śuc),  distress,  pain
	—4. pass. suffer
suffer voluntarily,  castigate one's self,  do
penance. [cf. Lat. tepēre,  AS. ϸefian,  ‘be
warm.’]
+ upa,  heat
 become sick
 sicken,  used
impers.,  w. acc. of the person,  101^3.
+ sam,  heat
 pain.

Kridanta Forms

Sanskrit

तप् (त॒पँ꣡ सन्तापे - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् =  तपनम्
अनीयर् =  तपनीयः - तपनीया
ण्वुल् =  तापकः - तापिका
तुमुँन् =  तप्तुम्
तव्य =  तप्तव्यः - तप्तव्या
तृच् =  तप्ता - तप्त्री
क्त्वा =  तप्त्वा
ल्यप् =  प्रतप्य
क्तवतुँ =  तप्तवान् - तप्तवती
क्त =  तप्तः - तप्ता
शतृँ =  तपन् - तपन्ती

तप् (त॒पँ॒ दाहे ऐश्वेर्ये वा - दिवादिः - अनिट्)
ल्युट् =  तपनम्
अनीयर् =  तपनीयः - तपनीया
ण्वुल् =  तापकः - तापिका
तुमुँन् =  तप्तुम्
तव्य =  तप्तव्यः - तप्तव्या
तृच् =  तप्ता - तप्त्री
क्त्वा =  तप्त्वा
ल्यप् =  प्रतप्य
क्तवतुँ =  तप्तवान् - तप्तवती
क्त =  तप्तः - तप्ता
शानच् =  तप्यमानः - तप्यमाना

तप् (त꣡पँ꣡ दाहे - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् =  तापनम् / तपनम्
अनीयर् =  तापनीयः / तपनीयः - तापनीया / तपनीया
ण्वुल् =  तापकः - तापिका
तुमुँन् =  तापयितुम् / तपितुम्
तव्य =  तापयितव्यः / तपितव्यः - तापयितव्या / तपितव्या
तृच् =  तापयिता / तपिता - तापयित्री / तपित्री
क्त्वा =  तापयित्वा / तपित्वा
ल्यप् =  प्रताप्य / प्रतप्य
क्तवतुँ =  तापितवान् / तपितवान् - तापितवती / तपितवती
क्त =  तापितः / तपितः - तापिता / तपिता
शतृँ =  तापयन् / तपन् - तापयन्ती / तपन्ती
शानच् =  तापयमानः / तपमानः - तापयमाना / तपमाना

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  तप्
मूलधातुः:
   तप
धात्वर्थः:
  सन्तापे
गणः:
  भ्वादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  अनिट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  तपति

धातुः:
  तप्
मूलधातुः:
   तप
धात्वर्थः:
  ऐश्वर्ये
गणः:
  दिवादिः
कर्मकत्वं:
  अकर्मकः
इट्त्वं:
  अनिट्
उपग्रहः:
  आत्मनेपदी
रूपम्:
  तप्यते

धातुः:
  तप्
मूलधातुः:
   तप
धात्वर्थः:
  सन्तापे
गणः:
  चुरादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  उभयपदी
रूपम्:
  तापयति-ते, तपति
अनुबन्धादिविशेषः:
  आधृषीयः

Abhyankara Grammar

English

तप्  (I) tad. affix त added to the words पर्वन् and मरुत् to form the words पर्वतः and मरुत्तः
 cf. P. V. 2.122 Vart. 10
 (2) personal end- ing in Vedic Literature substitut- cd for त of the impera. sec. pers. pl. e. g. श्रुणोत ग्रावाणः cf. Kas. on P. VII. 1.45.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 1. तप् mit अभि Kaus. auch: ein wenig erwärmen,  Mān. Śr. 1,  6,  1.

 3. तप् vgl. तप 1. d).

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  तप्,  उत्तप्,  उष्णीकृ
verb
 
अनुष्णस्य उष्णीकरणानुकूलः व्यापारः।
 "माता शीतं दुग्धं पुनः तपति।"

Synonyms:
  दह्,  ज्वल्,  तप्,  दीप्,  प्लुष्
verb
 
अग्निसम्पर्कात् अङ्गपीडनानुकूलः व्यापारः।
 "पाकं पचन्ती स्नुषा अदहत्।"

Synonyms:
  तप्,  उत्तप्,  ऊष्णीकृ
verb
 
साक्षात् अग्निसम्पर्कात् अनुष्णस्य ऊष्णीकरणानुकूलः व्यापारः।
 "सः अयसं तपति।"

Synonyms:
  तप्,  उत्तप्,  प्रतप्,  सन्तप्,  उष्णीकृ
verb
 
ऊष्णीभवनानुकूलः व्यापारः।
 "ग्रीष्मे भूमिः तपति।"

Capeller

German

 तप् त॑पति (°ते) heiß sein,  glühen,  Schmerz
empfinden,  leiden,  sich härmen,  sich
härmen,  sich
kasteien
 erhitzen,  brennen,  verbrennen, 
verzehren,  quälen,  peinigen.  Pass. तप्य॑ते, 
auch त॑प्यते u. तप्यति haben die intransit.
Bedeutungen.  p.p. तप्त॑ erwärmt,  erhitzt, 
glühend,  heiß,  geschmolzen,  gequält, 
gepeinigt
 तपः तप्तः der sich kasteit
hat. Caus. तापयति u.
°ते brennen, 
quälen,  schmerzen.  —अनु erhitzen, 
quälen
 Pass. sich grämen,  Reue fühlen. 
अभि u. अभ्या erhitzen,  quälen,  peinigen. 
उद् erwärmen,  glühen
 p.p. उक्तप्त erhitzt, 
glühend,  geläutert (Metall). उप
erhitzen,  quälen,  schmerzen
 Pass.
erhitzt,  geplagt werden,  hinschmelzen. 
निस् (ष्) erwärmen,  versengen.  परि
rings anbrennen,  umglühen,  plagen, 
quälen
 heftigen Schmerz empfinden, 
sich härmen,  sich kasteien (bes. Pass.).
प्र brennen,  scheinen,  strahlen,  sich
härmen,  sich kasteien
 wärmen,  erhitzen, 
versengen.  सम् erhitzen,  quälen, 
plagen
 Schmerz o. Reue fühlen,  sich
kasteien (bes. Pass.) p.p. संतप्त erhitzt, 
glühend,  gedrückt,  gequält. Caus. erhitzen, 
verbrennen,  quälen,  peinigen. 

Grassman

German

 √tap [Cu. 〔S. 457〕],  „brennen“,  und zwar 1〉 intr.,  brennen (vom Feuer)
 2〉 intr.,  heiss scheinen (von der Sonne)
 3〉 erwärmen,  erhitzen,  glühend machen [A.]
 4〉 brennen [A.],  verbrennen [A.]
 5〉 durch Glut verzehren,  die Kraft (ū́rjam)
 6〉 quälen (ursprünglich: brennen) [A.],  daher 7〉 unpersönlich: es schmerzt [A.],  und 8〉 pass.,  Schmerz empfinden
 9〉 etwas [A.] strahlen,  ausstrahlen,  herbeistrahlen. [Page522]
Mit (ā́),  glühen,  quälen,  in ātáp,  ātapá.
abhí ā́,  quälen [A.].
nís,  versengen,  verbrennen [A.].
pári,  heiss machen,  anschüren [A.].
prá,  anzünden,  erhellen,  das Dunkel [A.].
ví 1〉 zerschmelzen,  zerbrechen [A.]
 2〉 durchdringen [A.],  vom Geräusch.
sám,  von allen Seiten quälen [A.].
Stamm tápa:
-anti 4〉 śátrum {550, 19} (suár ná bhū́mā). — 6〉 mā {500, 8} (aghā́s ariás).
-āti [C.] 4〉 ná tvā sū́ras arcíṣā {433, 9}.
-a (-ā) [Iv.] 4〉 amítrān,  śáṃsam áraruṣas,  acíttān {252, 2}
 tám {446, 4} (agne)
 tā́n {463, 8} (śocíṣā).
-atam 4〉 rákṣas {620, 1} (indrāsomā).
tapa:
-ati 2〉 {215, 9}
 {886, 11}. — ví 1〉 paraśúm {287, 22}.
-anti 3〉 gharmám {287, 14}
 pṛthivī́m {853, 23}. — abhí ā́: mā {599, 5} (aghā́ni). — sám: mā {105, 8} (sapátnīs iva párśavas) = {859, 2}.
-at [C.] 6〉 mā́ tvā 〰 príyás ātmā́ {162, 20}.
-a 4〉 rakṣásas {214, 14} (téjiṣṭhayā tapanī́).
-atu 4〉 tám (ajám) {842, 4}
 rakṣásas {1008, 3}. — 9〉 śám sū́rias {638, 9}.
-ata (-atā) 3〉 gharmám {698, 7}.
-asva [2. s. Iv. me.] 4〉 tam (agám) {842, 4} (tápasā).
Imperf. atapa:
-at 4〉 arcíṣā pṛthivī́m dyā́m {914, 9}. — ví 2〉 ródasī 〰 ghóṣas eṣām {265, 10}.
Perf. tatáp,  tatā́p,  schwach tep [s. Part.]:
-atápa [1. s.] 6〉 ā́yus pū́ruṣasya {620, 15}.
-atāpa [3. s.] 7〉 kitavám {860, 11}.
Aor. tatápa:
-ate [3. s. me.] 3〉 mūrdhā́nam {298, 6}.
Aor. átāp:
-pi [3. s. med. in pass. Sinne] 3〉 gharmás {586, 2}.
Stamm des Pass. tapya:
-ate 3〉 tásya ná ákṣas 〰 (erhitzt sich nicht) {164, 13}. — 8〉 jāyā́ {860, 10}
 hṛ́dayam {921, 17}.
Aor. des Caus. atītapa:
-e [3. s. me.] 3〉 jāmi 〰 dhánus {681, 4}.
Part. tápat:
-an pra: jyótiṣā támas {820, 12}.
-antam 2〉 ghṛṇā́ 〰 sū́riam {819, 20}.
-antas 3〉 vapávantam ná agnínā 〰 {397, 7}.
P. Perf. Med. tepāná:
-as-ás 1〉 (agnís) śocíṣā {711, 16}. — 4〉 rakṣásas {669, 19}.
P. Pass. tapyámāna
enthalten in átapyamāna.
Part. II. taptá:
-ás 3〉 gharmás {384, 15}.
-ám [m.] 3〉 gharmám {112, 7}. — 5〉 ū́rjam {118, 7}.
-am pári: gharmám {119, 6}.
-ám [n.] 3〉 ghṛtám {297, 6}
 ṛbī́sam {865, 9}.
-ā́s 3〉 gharmā́s {619, 9}. [Page523]
Part. III. taptṛ:
-ā nís: niṣṭaptā śátrum {214, 11}.
Absol. tápya:
-ya pari: tápas {993, 1}.
Verbale táp
enthalten in agni-táp (sich am Feuer wärmend),  und mit ā́ in ātáp (Glut)
 der Superl. davon tápiṣṭha.

 522, 9 v. u.: -ás st. -as

Burnouf

French

 *तप् तप्। तपामि,  तपे 1
 p. तताप
 f2.
तप्स्यामि
 a1. अताप्सिषम् ou अताप्सम्
 pp. तप्त।
{@I.@} Brûler,  torréfier,  chauffer : सूर्यस् तपते लोकम् le
Soleil échauffe le monde
		 éblouir: चक्षुंसि les yeux.
		 Au
fig. tourmenter: न माम् तप्स्यत्य् अजीवितम् quand je serai sans
vie il ne me tourmentera plus. -- {@II.@} Etre brûlant
 avoir chaud
être consumé: न तत्र सूर्यस् तपति là le soleil n'a point
de chaleur
 त्वम् एकस् तपसे जातवेदस् toi seul est
brûlant,  Jātavedas.
		 Au fig. être affligé,  être consumé
par la douleur: तप्स्यामि परलोकगस् étant allé dans l'autre
monde j'y serai tourmenté. -- Au ps. तप्ये [ordint. avec
तपस्] se livrer à des austérités: घोरं तप्यन्ते
तपस् ils s'imposent de terribles pénitences. -- {@III.@} तप्ये
4,  moy. Brûler.
		 Etre maître,  régner. -- Lat. tepeo
 gr.
τέφρα (?).

Stchoupak

French

 १ तप्-
 (ord. act.) तपति (-ते) {%tapyati 
 tatāpa tepe %}
(तेपिरे) 
 {%atītapat 
 tapsyati -te tapiṣyati 
 tapyate tāpayati -te %}
(ताप्यते) तातप्यते{% 
 tapta- tapita- taptum taptvā °tapya %} --
तपति chauffer,  brûler,  consumer 
 faire souffrir,  peiner,  tourmenter 
souffrir 
 pratiquer des pénitences (rare) 
 तप्यति (ou pass.) être
chauffé,  brûlé,  devenir chaud 
 pratiquer des pénitences,  mortifier le
corps,  se livrer à l'ascèse (not. avec तपस् ou तपांसि) 
 caus.
faire souffrir,  échauffer,  brûler 
 पश्चात् तप्- se repentir.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.