| YouTube Channel

तपस्विनी (tapasvinI)

 
Spoken Sanskrit
English
तपस्विनी - tapasvinI -
f.
 - poor wretched woman
तपस्विनी - tapasvinI -
f.
 - XMas rose [ Helleborus niger - Bot. ]
तपस्विनी - tapasvinI -
f.
 - ascetic
तपस्विनी - tapasvinI -
f.
 - female devotee
Monier Williams Cologne
English
त॑पस्—विनी
f.
 a female devotee, poor wretched woman,
Nal.
R.
 iii, 2, 7
Śak.
Daś.
Nardostachys Jaṭā-māṃsī,
L.
Helleborus niger,
L.
=
 महाश्रावणिका,
Bhpr.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
तपस्विनी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > तपस्विन् ಪದದ ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ ರೂಪ
निष्पत्तिः - > स्त्रियां "ङीप्"(४-१-५)
तपस्विनी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಟಾಮಾಂಸಿ
तपस्विनी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರಿವ್ರಾಜಿಕೆ /ಸಂನ್ಯಾಸಿನಿ
तपस्विनी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಟುಕರೋಹಿಣಿ
विस्तारः - > "तपस्विनी पुनर्मांसी कटुरोहिणिकापि च ।" - हेम० । "तपस्वी शिशिरे शोच्ये चन्द्रे मांसे तपस्विनी" - वैज० ।
L R Vaidya
English
tapasvin {% (I) a. (f. नी) %} 1. Practising religious austerities
2. poor, wretched, helpless, नवप्रसूतिर्वरटा तपस्विनी Na.i.135.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 जटामांसी, तपस्विनी, जटा, मांसी, जटिला, लोमशा, मिसी, नलदम्, वह्निनी, पेषी, कृष्णजटा, जटी, किरातिनी, जटिला, भृतजटा, पेशी, क्रव्यादि, पिशिता, पिशी, पेशिनी, जटा, हिंसा, मांसिनी, जटाला, नलदा, मेषी, तामसी, चक्रवर्तिनी, माता, अमृतजटा, जननी, जटावती, मृगभक्ष्या, मिंसी, मिसिः, मिषिका, मिषिः
noun
औषधीयवनस्पतेः सुगन्धितं मूलम्।
"जटामांस्याः उपयोगः विभिन्नेषु औषधेषु भवति।"
Synonyms:
 तपस्विनी, तापसी
noun
स्त्रीत्वविशिष्टा तपस्वी।
"तपस्विनी तपस्विना सह तपस्यां करोति।"
Synonyms:
 तपस्विनी, योगिनी
noun
योगयुक्ता तपोयुक्ता वा स्त्री।
"गुहाप्रविष्टः सः शिवलिङ्गस्य पुरतः उपविष्टां श्वेतवस्त्रधारिणीं तपस्विनीम् अपश्यत्।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
dka' thub
१) तपस् २) तपःस्थ ३) तपस्या ४) तपस्विन् ५) तपस्विनी ६) तप्त ७ )ताप ८) तापस ९) दुष्कर् १०) प्रव्रजित ११) यति १२) विप्र १३) शमण
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
तपस्विनी,
स्त्री,
 जटामांसी । इत्यमरः । २ । ४ ।१३४ ॥
(तपस्वितुल्यजटायुक्तत्वादस्यास्तथात्वम् ।यथा, वैद्यकरत्नमालायाम् ।“नलदं नन्दिनी पेषी मांसी कृष्णजटा जटी ।किरातिनी च जटिला लोमशा तु तपस्विनी ॥
”)कटुरोहिणी । इति हेमचन्द्रः ॥
महाश्राव-णिका । इति भावप्रकाशः ॥
(तपोऽस्याअस्तीति । तपस् + “तपःसहस्राभ्यां विनीनी ।”५ । २ । १०२ । इति विनिः । ततः स्त्रियांङीप् ।) तपोयुक्ता स्त्री ॥
(यथा, रामायणे ।३ । २ । ७ ।“पत्नीं स च महावृद्धां सिद्धां शुद्धांतपस्विनीम् ।अनसूयां महाभागां सर्व्वभूतहिते रताम् ॥
”दीना । दुःखिता । यथा, भागवते । १ । ९ । ४४ ।“ततो युधिष्ठिरो गत्वा सहकृष्णो गजाह्वयम् ।पितरं सान्त्वयामास गान्धारीञ्च तपस्विनीम् ॥
”पतिव्रता । यथा, नैषधे । १ । १३५ ।“मदेकपुत्त्रा जननी जरातुरानवप्रसूतिर्व्वरटा तपस्विनी ।गतिस्तयोरेष जनस्तमर्द्दय-न्नहो विधे ! त्वां करुणा रुणद्धि न ॥
”“वरटा हंसी मम स्त्री नवा नूतना प्रसूतिःप्रसवो यस्यास्तादृशी सापि स्वतो जीवितुमस-मर्था तर्हि पत्यन्तरेण तस्या जीविका भवे-दित्यपि निषेधयति यतस्तपस्विनी पतिव्रता मममरणानन्तरं पत्यन्तराश्रयणाभावात् तस्याजीवनं शिशूनां पोषणञ्च दुर्घटमेव भवेदितिभावः ॥
” इति तट्टीका ॥
)