| YouTube Channel

तन् (tan)

 
Capeller Eng
English
1 तन् तनो॑ति तनुते॑
pp.
 तत॑ (q.v. ) extend, stretch,
spread (intr. & tr. )
last, continue
protract, prolong, lengthen
spin
out, weave (l.&f. )
prepare, arrange, direct, accomplish, perform,
compose, make.
P.
 ताय॑ते be extended, increase, grow. — अधि
string (the bow), cover. अनु extend along (intr. ), continue
carry on,
maintain. अभि extend or reach over (acc)
spread out, unfold, place
in front. अव sink down
overspread, cover
loosen, let off (esp. the
bow-string). आ spread over, penetrate, cover (esp. with light)
expand, diffuse, stretch (a bow)
bring forth, produce, effect, show,
betray. अन्वा stretch or reach over
spread (tr. &
intr.
 ). व्या
diffuse, produce, effect. समा the same, stretch (esp. the bow).
परि stretch around, surround, envelop. प्र spread, extend (tr. &
intr.
 )
cause, produce
show, betray. वि spread over, cover, fill,
stretch out (a cord, web, etc.) string (a bow)
diffuse, extend
prepare, arrange, sacrifice
produce, effect
make, render (2
acc.
 ).
सम् join one's self with, hold together
cover, fill
connect,
continue, protract
effect, accomplish
exhibit, evince. अनुसम् add,
join, annex
spread, expand
carry on, prosecute. — Cf. आ॑तत,
प्रवितत, वि॑तत, स॑तत.
2 त॑न् (only
dat.
 &
instr.
 ) spreading, continuation,
propagation, offspring
instr.
 त॑ना (तना॑)
adv.
 uninterruptedly,
continually.
3 †तन् तन्यति roar.
Yates
English
तन् (द, उ) तनोति, तनुते 8.
c. To
expand, to extend. (कि) ननति
तनयति 1. 10.
a. To confide
to
aid
to be harmless
to sound
be in pain. With
prep. to extend.
Spoken Sanskrit
English
तन् - tan -
m.
 - posterity
तन् - tan -
m.
 - propagation
तन् - tan -
m.
 - uninterrupted succession
तन् - tan -
m.
 - continuation
तन् - tan -
m.
 - offspring
तत { तन् } - tata { tan } - ppp. - spread
तत { तन् } - tata { tan } - ppp. - diffused
तनति { तन् } - tanati { tan } - verb 1 10 - believe in
तनोति { तन् } - tanoti { tan } - verb - sacrifice
तनोति { तन् } - tanoti { tan } - verb - perform
तनोति { तन् } - tanoti { tan } - verb - propagate [ oneself or one's family ]
तनोति { तन् } - tanoti { tan } - verb - shine
तनोति { तन् } - tanoti { tan } - verb - augment
तनोति { तन् } - tanoti { tan } - verb - weave
तनोति { तन् } - tanoti { tan } - verb - protract
तनोति { तन् } - tanoti { tan } - verb - show
तनोति { तन् } - tanoti { tan } - verb - compose
तनोति { तन् } - tanoti { tan } - verb - emboss
तनोति { तन् } - tanoti { tan } - verb - put forth
तनोति { तन् } - tanoti { tan } - verb - speak
Apte
English
तन् [tan], I. 8
U.
 (तनोति, तनुते, ततान, तेने, अत-ता-नीत्, तनितुम्, ततः
pass.
 तन्यते or तायते
desid.
 तितंसति, तितांसति तितनिषति)
To stretch, extend, lengthen, lengthen out
बाह्वोः सकरयोस्त- तयोः Ak.
To spread, shed, diffuse
कूलानि सा$$मर्षतयेव तेनुः सरोजलक्ष्मीं स्थलपद्महासैः
Bk.*
 2.3
1.32
15.91
Ku.*
 2.33.
To cover, fill
स तमीं तमोभिरभिगम्य तताम्
Śi.*
 9. 23
Ki.*
 5.11.
To cause, produce, form, give, grant, bestow
त्वयि विमुखे मयि सपदि सुधानिधिरपि तनुते तनुदाहम्
Gīt.*
 4
पितुर्मुदं तेन ततान सो$र्भकः
R.*
 3.25
7.7
U.*
 3. 39
Māl.
 9.43
यो दुर्जनं वशयितुं तनुते मनीषाम्
Bv.*
 1.95, 1.
To perform, do, accomplish (as a sacrifice)
इति क्षितीशो नवतिं नवाधिकां महाक्रतूनां महनीयशासनः । समारुरुक्षुर्दिव- मायुषः क्षये ततान सोपानपरंपरामिव ॥
R.*
 3.69
Ms.*
 4.25.
To compose, write (as a work
&c.
 )
as in नाम्नां मालां तनोम्यहम् or तनुते टीकाम्.
To stretch or bend (as a bow).
To spin out, weave.
To propagate, or be propagated
धमार्थ उत्तमश्लोकं तन्तुं तन्वन्पितॄन्यजेत्
Bhāg.*
 2. 3.8.
To continue, last.
To protract, prolong, augment
मुदितस्तं चिरमुत्सवं ततान
Ks.*
 51.226
पितुर्मुदं तेन ततान सो$र्भकः
R.*
 3.25.
To emboss.
To prepare (a way for)
यज्ञैरथर्वा प्रथमः पथस्तते
Rv.*
 1.83.5.
To direct one's way towards.
To compose (a literary work). [cf.
L.
 tendo]. -II. 1
P.
 , 1
U.
 (तनति, तानयति- ते)
To confide, trust, place confidence in.
To help, assist, aid.
To pain or afflict with disease.
To be harmless.
To sound.
तन् [tan],
f.
Ved.
Continuation, diffusion.
Offspring, posterity.
Apte 1890
English
तन् {vI.v} {c8c} U. (तनोति, तनुते, ततान, तेने, अत-ता-नीत्, तनितुं, तत
pass. तन्यते or तायते
desid. तितंसति, तितांसति, तितनिषति) 1 To stretch, extend, lengthen, lengthen out
वाह्वोः सकरयोस्ततयोः Ak.
2 To spread, shed, diffuse
Bk. 2. 3, 10. 32, 15. 91
Ku. 2. 33.
3 To cover, fill
स तमीं तमोभिरभिगम्य ततां Śi. 9. 23
Ki. 5. 11.
4 To cause, produce, form, give, grant, bestow
त्वयि विमुखे मयि सपदि सुधानिधिरपि तनुते तनुदाहं Gīt. 4
पितुर्मुदं तेन ततान सोऽर्भकः R. 3. 25
7. 7
U. 3. 39
Māl. 9. 43
यो दुर्जनं वशयितुं तनुते मनीषां Bv. 1. 95, 10.
5 To perform, do, accomplish (as a sacrifice)
इति क्षितीशो नवतिं नवाधिकां महाक्रतूनां महनीयशासनः । समारुरुक्षुर्दिवमायुषः क्षये ततान सोपानपरंपरामिव ॥ R. 3. 69
Ms. 4. 205.
6 To compose, write (as a work &c.)
as in नाम्नां मालां तनोम्यहं or तनुते टीकां.
7 To stretch or bend (as a bow).
8 To spin out, weave.
9 To propagate, or be propagated.
10 To continue, last.
11 To protract, prolong, augment.
12 To emboss.
13 To prepare (a way for).
14 To direct one's way towards. [cf. L. tendo]. {vII.v} {c1c} P., {c10c} U. (तनति, तानयति-ते) 1 To confide, trust, place confidence in.
2 To help, assist, aid.
3 To pain or afflict with disease.
4 To be harmless.
5 To sound.
तन् f. Ved. 1 Continuation, diffusion.
2 Offspring, posterity.
Monier Williams Cologne
English
तन् a in comp. for त॑द्.
1. तन्
cl.
 1. 10. °नति, तानयति, to believe in
Dhātup.
‘to assist’ or ‘to afflict with pain’, ib.
2. तन् (= √ स्तन्)
cl.
 4. °न्यति (aor. 2. sg. ततनस्) to resound, roar,
RV.
 i, 38, 14
vi, 38, 2
[cf. τόνος
&c.
 ]
3. तन्
cl.
 8. Ā.
P.
 °नो॑ति, °नुते॑
(3.
pl.
 °न्व॑ते [आ॑- and वि-तन्वते॑,
RV.
 ]
AV.
 xii, 1, 13
Impv.
 °नु [अ॑व and वि॑-तनुहि,
RV.
cf.
Pāṇ.
 vi, 4, 106,
Vārtt.
 1,
Pat.
 ]
RV.
 i, 120, 11
°नुष्व,
RV.
Subj. 2. sg. °नुथास्, v, 79, 9
1.
du.
 °नवावहै, i, 170, 4
impf.
 3.
pl.
 अ॑तन्वत, x, 90, 6
AV.
 vii, 5, 4
pf.
P.
 तता॑न, once तात्°,
RV.
 i, 105, 12
2. sg. तत॑न्थ [RV. ], class. तेनिथ [Pāṇ. vii, 2, 64,
Kāś.
 ]
Ā. 1. 2. 3. sg. [आ॑-] ततने, [अभि॑-]तत्निषे, [वि॑-]तत्ने,
RV.
3. sg. irr. तते, i, 83, 5
3.
pl.
 तत्निरे॑ [164, 5 वि॑-,
AV.
 xiv, 1, 45] or तेन्° [iv, 14, 4 (वि-)
&c.
cf.
Pāṇ.
 vi, 4, 99]
aor.
P.
 अ॑तन्,
RV.
 vi, 61, 9
[आ॑-]अतान्, 67, 6
AV.
 ix, 4, 1
[प॑रि-, वि॑-] अतनत्,
RV.
[अन्व्-आ॑] अतांसीत्,
VS.
 xv, 53
अतानीत्,
MaitrS.
तत॑नत्, [अभि॑-]°त॑नाम, °त॑नन्,
RV.
2.
pl.
 अतनिष्ट,
Pāṇ.
 ii, 4, 79,
Kāś.
3.
du.
 अतानिष्टाम्,
Bhaṭṭ.
 xv, 91
Ā. अतत or अतनिष्ट, अतथास् or अतनिष्ठास्,
Pāṇ.
 ii, 4, 79
3.
pl.
 अ॑त्नत,
RV.
तत॑नन्त, i, 52, 11
1. sg. अतसि
pl.
 अतंस्महि,
Br.
fut. 2nd तंस्य॑ते,
ŚBr.
fut. 1st [वि-]तायिता,
BhP.
 viii, 13, 36
p.
pr.
 तन्व॑त्, °वान॑
pf. ततन्व॑स्
ind.
p.
 तत्वा, °त्वा॑य, -त॑त्य,
Br.
[वि-] ताय,
BhP.
 vii, 10, 2
inf.
 तन्तुम्,
Br.
Pass.
 ताय॑ते,
RV.
 i, 110, 1 & [p. °य॑मान] x, 17, 7
AV.
&c.
तन्यते,
Pāṇ.
 vi, 4, 44
aor.
 अतायि,
Br.
 )
to extend, spread, be diffused (as light) over, shine, extend towards, reach to,
RV.
&c.
to be protracted, continue, endure,
RV.
to stretch (a cord), extend or bend (a bow), spread, spin out, weave,
RV.
&c.
to emboss,
ŚBr.
 xiv, 7, 2, 5
to prepare (a way for),
RV.
 i, 83, 5
to direct (one's way, गतिम्) towards, Nalod. i, 20
to propagate (one's self or one's family, तनूस्, तन्तुम्),
Hariv.
 2386
BhP.
 ii, 3, 8
to (spread i.e. to) speak (words),
Daś.
 i, 87
to protract,
RV.
 v, 79, 9
Kathās.
 li, 226
to put forth, show, manifest, display, augment,
Ragh.
 iii, 25
Śak.
Bhartṛ.
&c.
 (Pass. to be put forth or extended, increase,
Bhaṭṭ.
 )
to accomplish, perform (a ceremony),
RV.
VS.
 ii, 13
AV.
 iv, 15, 16
ŚBr.
&c.
to sacrifice, xiii, 2, 5, 2
Kauś.
 127
to compose (a literary work),
Hemac.
Caurap.
 , Sch.
to render (any one thirsty, double
acc.
 ),
Kuval.
 455 :
Desid.
 तितनिषति, °तंसति, °तांस्°,
Pāṇ.
 vi, 4, 17
vii, 2, 49,
Kāś.
 :
Intens.
 तन्तन्यते, तन्तनीति, vi, 4, 44 & vii, 4, 85,
Kāś.
[cf. τάνομαι, τείνω
&c.
 ]
4. त॑न्
m.
 (only
dat.
 , त॑ने and instr. त॑ना) continuation, uninterrupted succession,
RV.
propagation, offspring, posterity,
RV.
 [तन्वा त॑ना च or त्म॑ना ताना or तन्वे त॑ने (च), ‘for one's own person and one's children’]
Monier Williams 1872
English
तन् 1. तन् (= स्तन्), cl. 4. P., Ved. तन्-
यति, to resound, sound aloud, roar
[cf. Gr.
τόνος
Lat. tonare
Angl. Sax. thunor
Eng.
thunder.]
तन् 2. तन्, cl. 1. and 10. P. तनति and
तानयति, &c., to confide, belive or have
faith in
to aid, assist
to be harmless
to pain or
afflict with disease (?)
[cf. rt. 1. चन् and वन्।]
तन् 3. तन्, cl. 8. P. A. तनोति, तनुते, त-
तान (2nd sing. ततन्थ or तेनिथ),
तेने, तनिष्यति, -ते, अतानीत् and अतनीत्, अतत and
अतनिष्ट, तनितुम्, to extend, stretch, spread, be
diffused over, shine (as light), extend towards, reach
to
protract, prolong, lengthen out, augment
to
lengthen, be lengthened out, be protracted, continue,
endure, last
to stretch (a cord), extend or bend (a
bow), spread or spin out, weave
to emboss, chase
to prepare (a way for)
direct one's way towards
to
propagate, be propagated
to accomplish, perform (as
a ceremony), to sacrifice
to compose (a literary work)
to bestow, grant, cause, prepare: Pass. तन्यते or
तायते, to be extended
to increase, &c.: Caus. तान-
यति, -यितुम्, अतीतनत्: Desid. तितनिषति, तितंसति,
तितांसति: Intens. तन्तन्यते, तन्तनीति, तन्तन्ति
[cf. Gr. τείνω: Lat. tendo, tenuis, tener:
Goth. thanja: Russ. tonju: Lith. tempju: Hib.
tana, ‘thin, slender, lean
’ tanaighim, ‘I make
thin.’]
—तन्-आदि, अयस्, m. pl., scil. धातवस्, the
roots beginning with तन्, i. e. the eighth class of
roots.
4. तन् (probably f., but occurring only in dat., inst.,
and abl.), Ved. continuation, diffusion, propagation,
offspring, posterity, descendants
(तन्वे तने च, for
one's own person and one's children)
तना (inst.
used as an adv.), in uninterrupted succession or series,
one after another, continually.
3. तन्
add — to manifest, display, exhibit, show,
put forth (energy &c.), make.
Macdonell
English
तन् 1. TAN, Ⅷ. tan-ó, stretch
extend
🞄reach
cover
shine afar
continue, endure
🞄spread out (web)
propagate
augment, 🞄increase
direct (steps)
utter
perform (rites)
🞄make, render (2 ac.): tata, spread out, 🞄extended
wide
covered with (in. , —°). ati, 🞄pp. very haughty. adhi, string (a bow): 🞄pp. covered with (in. ). abhi, extend over 🞄(ac.). ava, descend
spread over, cover
🞄relax. ā, spread over, pervade
illumine
🞄stretch oneself, strain or strive towards (ac.)
🞄gain a footing (padam)
spread out, stretch
🞄diffuse, effuse
produce, cause
display, betray: 🞄pp. ātata, extended
distended, taut. 🞄abhi‿ā, get into oneʼs power. vi‿ā, produce, 🞄cause. sam-ā, id. ni, penetrate
cause to 🞄take root. pari, clasp
surround. pra, spread
🞄diffuse
cause
show
make, render (2 ac.). 🞄vi, spread
cover, pervade, fill
stretch out, 🞄extend
draw (bow or bowstring)
string (bow)
🞄make steps (padāni) = stride
put in front 🞄(yoke)
apply ointment to (lc.)
arrange, perform, 🞄carry out (rites etc.)
display
cause, 🞄produce
make, render (2 ac.): pp. extended
🞄extensive, wide. pra-vi, pp. extended
far-spreading
🞄wide. sam, make continuous
uninterrupted, 🞄continuous
connected.
तन् 2. TAN, Ⅳ. P. tanya, (v.) roar, resound.
तन् 3. tán,
f.
 duration: in. continually.
Benfey
English
1. तन् तन्, ii. 8, तनु, Par., Ātm.
1. To draw (a bow), MBh. 4, 141.
2. To
spread, Bhag. 2, 17.
3. To cover, Śiś.
9, 23.
4. To propagate, Hariv. 2386.
5. To augment, Śāk. d. 19.
6. To
direct, Nalod. 1, 20.
7. To arrange,
Man. 4, 205.
8. To cause (pleasure or
pain), Ragh. 3, 25
Bhāg. P. 1, 18, 37.
9. To speak, Daśak. 7 ult. Pass. तन्य,
and ताय
ptcple. तत। -- With the prep.
अति अति, अतितत, Very haughty, Śiś.
19, 3. -- With अधि अधि, To cover, Rām.
5, 12, 33. -- With अनु अनु,
1. To aug-
ment, MBh. 12, 4816.
2. To maintain,
MBh. 3, 12681. -- With अव अव,
1. To
descend, अवतत, Descending, Hariv.
3621.
2. To cover, MBh. 6, 2666. --
-- With आ आ,
1. with पदम्, To
get a footing, Bhartṛ. 1, 32.
2. To
stretch, MBh. 5, 4164
to draw, Ragh.
1, 19.
3. To effuse, Śāk. d. 193.
4. To
grant, Bhāg. P. 5, 24, 22.
5. To cause,
Bhartṛ. 1, 50.
6. To arrange, Bhartṛ.
1, 36. -- With समा सम्-आ, To procure,
Rājat. 4, 247. समातत, Violent, MBh.
8, 4205. -- With प्र प्र,
1. To spread,
Suśr. 1, 354, 5.
2. To show, Śiś. 2, 30.
3. To cover, Rām. 3, 76, 25.
4. To
begin (a sacrifice), MBh. 12, 9613.
5. To
cause, Rājat. 2, 78. -- With वि वि,
1. To
spread out, MBh. 1, 1335.
2. To stretch
out, Mṛcch. 143, 21.
3. To draw,
MBh. 1, 5290.
4. To cover, Rām. 3,
63, 13.
5. To arrange (a sacrifice),
Man. 3, 28.
6. To show, Rām. 4, 9, 89.
वितत,
1. Large, Bhāg. P. 5, 16, 7.
2. Powerful, Rājat. 5, 22. -- With आवि
आ-वि, To illuminate, Bhāg. P. 5, 20, 37.
-- With प्रवि प्र-वि, प्रवितत,
1.
Large, Megh. 104.
2. Begun, MBh. 5,
5317. -- With सम् सम्,
1. To cover,
Rām. 6, 21, 1.
2. To fill up, Bhāg. P.
8, 23, 14.
3. To expand, Bhāg. P. 1,
3, 37. संतत,
1. Uninterrupted,
Lass. 96, 9.
2. Eternal.
3. Extended.
4. Much. °तम्, adv. Eternally. Caus.
तानय, To cause to be performed,
Bhāg. P. 4, 7, 16. -- With अनुसम् अनु
-सम्,
1. To spread, Bhag. 15, 2.
2.
To cover, Rām. 5, 16, 8. -- With अभि-
सम् अभि-सम्, To cover, Hariv. 4986.
-- Cf. τάνυμαι, ἔκ-τατος (= तत), τιταίνω
(for τιτανϳω), τείνω (for τενϳω), ἐπιτηδές
(for ταν + tvas)
Lat. tenere, tendere, os-
tendere (for obs-). tenus, etc.
O.H.G.
danjan
A.S. thenian
see also तनु।
2. तन् तन् (akin to स्तन्), i. 4,
Par. To sound (ved.). -- Cf. τόνος
Lat.
tonare
O.H.G. donar
A.S. thunor.
† 3. तन् तन् (or वन् वन्), i. 1
and 10, तानय, Par.
1. To believe.
2. To assist (or to afflict, or to be af-
flicted).
3. To sound (cf. 2. तन्).
4.
With prepositions, To stretch (cf. 1.
तन्).
Apte Hindi
Hindi
तन्
"तना* उभ* , , तत क* वा* , , सन्नन्त-, , " - -
"फैलाना, विस्तारकरना, लम्बा करना, तानना"
तन्
"तना* उभ* , , तत क* वा* , , सन्नन्त-, , " - -
"फैलाना, बिछाना, पसारना"
तन्
"तना* उभ* , , तत क* वा* , , सन्नन्त-, , " - -
"ढकना, भरना"
तन्
"तना* उभ* , , तत क* वा* , , सन्नन्त-, , " - -
"उत्पन्न करना, पैदा करना, रूपदेना, देना, भेंट देना, प्रदान करना"
तन्
"तना* उभ* , , तत क* वा* , , सन्नन्त-, , " - -
"अनुष्ठान करना, पूरा करना, संपन्न करना"
तन्
"तना* उभ* , , तत क* वा* , , सन्नन्त-, , " - -
"रचना करना, लिखना, "
तन्
"तना* उभ* , , तत क* वा* , , सन्नन्त-, , " - -
"फैलाना, झुकाना"
तन्
"तना* उभ* , , तत क* वा* , , सन्नन्त-, , " - -
"कातना, बुनना"
तन्
"तना* उभ* , , तत क* वा* , , सन्नन्त-, , " - -
"प्रचार करना, प्रचारित करना, "
तन्
"तना* उभ* , , तत क* वा* , , सन्नन्त-, , " - -
"चालू रहना, टिका रहना"
Bopp
Latin
1. तन् 8. P. A. तनोमि, तन्वे extendere, expandere, face-
re, perficere, creare. RAGH. 3. 25.: पितुर् मुदन्
ततान
NALOD. 1. 20.: गतिम् इह नलोऽतनोद् या-
नेन (Schol. अकरोत्). -- Pass. तन्ये et ताये (gr. 504.)
part. pass. तत. BH. 2. 17. 8. 22.: येन सर्वम् इदन्
ततम्. (Gr. τάνυμαι, τείνω
lat. tendo, adjecto d, te-
nuis, tener
goth. thanja tendo
russ. tonju tenuo
lith.
tempju tendo, adjecto p
hib. tana «thin, slender, lean»,
tanaighim «I make thin» = Caus. तानयामि
cambro-
brit. taenu «to spread, to expand».)
c. अनु i. q. simpl. MAH. 3. 12681.: धर्मम् एवा ऽनुतन्वती.
c. अव tegere. R. Schl. I. 17. 14.: यानङ् कम्बलावत-
तम्
II. 93. 4.: अवतता वारणैर् भूः.
c. वि i. q. simpl. NALOD. 1. 54.: व्यतनोत् सुरयोगम्
(Schol. देवार्चनम् अकरोत्)
BHAG. 4. 32.: एवम् ब-
हुविधा यज्ञा वितता ब्रह्मणो मुखे
MAN. 3. 28.: वि-
तते यज्ञे.
c. सम् praef. अनु extendere, expandere. BHAG. 15. 2.:
अधश्च मूलान्य् अनुसन्ततानि.
2. तन् 1 et 10. P. तनामि, तानयामि (श्रद्धोपतापयोः K.)
credere
vexare.
Lanman
English
√1tan (tanóti, tanuté
tatā́na, tené
[794e]
átānīt
taṃsyáte
tatá
tántum
tatvā́
-tátya
tāyáte [772]).
—1.
stretch, trans. and intrans.
extend, reach
spread over
—2. continue, endure, 79^13
—3. stretch (a weft or a line)
continue
(the line of a family)
—4. metaphorically,
of sacrifice and supplication (which are
compared with a weft), perform, make.
[cf. τάνυμαι, ‘stretch’
Lat. tenēre, ‘hold, ’
tendere, ‘stretch’
AS. ϸenian, Ger. dehnen,
‘stretch’: see also tanu.]
+ ā, spread over
overspread (esp. with
light), beshine
stretch (a bow).
+ pari, stretch around
surround
envelope.
+ vi, stretch out
spread out, cover
vitata, stretched, hung, dependent, 92^11.
+ sam, hold together, intrans.
bind together
make continuous
saṃtata, (just
like Lat. con-tinens) uninterrupted.
√2tan (tányati). resound. [cf. τόνος,
‘tone’
Lat. tonare, ‘thunder’
AS. noun
ϸunor, ‘thunder, ’ whence denom. verb
ϸunrian, Eng. thunder
AS. ϸunres dœg,
Eng. Thurs-day, ‘day sacred to the Old
Germanic god of the thunder-storm, ϸonar
or Thor’: see tanyatú, ‘thunder.’]
Kridanta Forms
Sanskrit
तन् (त꣡नुँ॑ विस्तारे - तनादिः - सेट्)
ल्युट् = तननम्
अनीयर् = तननीयः - तननीया
ण्वुल् = तानकः - तानिका
तुमुँन् = तनितुम्
तव्य = तनितव्यः - तनितव्या
तृच् = तनिता - तनित्री
क्त्वा = तनित्वा / तत्वा
ल्यप् = प्रतत्य
क्तवतुँ = ततवान् - ततवती
क्त = ततः - तता
शतृँ = तन्वन् - तन्वती
शानच् = तन्वानः - तन्वाना
तन् (त꣡नुँ꣡ श्रद्धोपकरणयोः उपसर्गाच्च दैर्घ्ये - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = ताननम् / तननम्
अनीयर् = ताननीयः / तननीयः - ताननीया / तननीया
ण्वुल् = तानकः - तानिका
तुमुँन् = तानयितुम् / तनितुम्
तव्य = तानयितव्यः / तनितव्यः - तानयितव्या / तनितव्या
तृच् = तानयिता / तनिता - तानयित्री / तनित्री
क्त्वा = तानयित्वा / तनित्वा / तान्त्वा
ल्यप् = प्रतान्य / प्रतन्य
क्तवतुँ = तानितवान् / तान्तवान् - तानितवती / तान्तवती
क्त = तानितः / तान्तः - तानिता / तान्ता
शतृँ = तानयन् / तनन् - तानयन्ती / तनन्ती
शानच् = तानयमानः / तनमानः - तानयमाना / तनमाना
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 तन्
मूलधातुः:
 तनु
धात्वर्थः:
 विस्तारे
गणः:
 तनादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 उभयपदी
रूपम्:
 तनोति-तनुते
धातुः:
 तन्
मूलधातुः:
 तनु
धात्वर्थः:
 श्रद्धोपकरणयोः
गणः:
 चुरादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 उभयपदी
रूपम्:
 तानयति-ते
अनुबन्धादिविशेषः:
 आधृषीयः
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
1. तन् *Desid. तितंसति H 5, 128
तितांसति 46, 9 [Part तितांसत्]. — Mit समा, °तत ganz ausgestreckt, Jātakam. 27, 23. — Mit प्र, प्रततम् Adv. anhaltend, ununterbrochen, Suśr. 2, 145, 7. — Mit प्रवि sich weit verbreiten über (Akk.), Jātakam. 10, 26.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 तन्, वितन्, सन्तन्, द्राघ्, आयम्
verb
आयतेः दीर्घीकरणानुकूलः व्यापारः।
"सः सीवनं व्यपकृष्य स्ववस्त्रम् अतनोत्।"
Synonyms:
 वे, प्रवे, उद्वे, तन्, ऊय्
verb
हस्तेन यन्त्रेण वा तन्तुसन्तानानुकूलः व्यापारः।
"सीता बालकार्थं स्वेदकं वयति। "
Tamil
Tamil
தன் : நீட்ட, விஸ்தரிக்க, பரப்ப, மூட, உருவாக்க, வழங்க.
Capeller
German
1. तन्, तनो॑ति, तनुते॑ (sich) dehnen,
spannen, strecken, in die Länge ziehen,
verbreiten, vermehren
zusammenfügen,
ausführen, vollziehen (r.), zurechtmachen,
ausarbeiten, verfassen. p.p. तत॑
ausgedehnt, ausgebreitet, weit
überzogen,
bedeckt mit (Instr. o. —°).
अधि bespannen (den Bogen). अभि
sich ausbreiten, hinreichen über (Acc.).
अव sich herabsenken, hinziehen über
abspannen (den Bogen. ) आ sich ausbreiten,
überziehen, bescheinen
ausbreiten,
ausdehnen, spannen
hervorbringen,
zeigen, verraten. p.p. आ॑तत
verbreitet, ausgedehnt, gespannt, gerichtet
auf (Loc.) व्या verbreiten, hervorbringen.
समा dass., spannen (den
Bogen). वि sich ausbreiten, überziehen,
erfüllen
ausspannen, aufziehen (Bogensehne,
Gewebe etc.), spannen (den Bogen)
vollziehen, veranstalten (r.), bewirken,
hervorbringen. pp. वि॑तत ausgebreitet,
weit
bollzogen (Fest)
überzogen,
erfüllt, bedeckt von (Instr. o. —°)
s.
auch bes. सम् (sich) verbinden
überziehen,
bedecken, zusammenziehen, ins
Werk setzen, an den Tag legen. p.p.
स॑तत zusammengehalten, bezogen, s.
auch bes.
2. त॑न् (nur Instr. u. Dat.) Verbreitung,
Dauer, Nachkommenschaft. Instr. adv.
nach einander, fort und fort.
3. तन् तन्यति erschallen, rauschen.
Grassman
German
1. √tan [Cu. 〔230〕
doch die Wörter mit den Begriffen Donner, tosend s. unter 2. tan]. Der Grundbegriff ist „spannen, strecken, recken“, wie etwa einen Faden (Seil, Sehne), dann aber auch auf die Fläche bezogen, „(ein Gewebe) ausspannen“. Daran schliesst sich der Begriff „seiner Länge nach dehnen, recken“, und weiter auf die Fläche, seltener auf den Raum bezogen, „ausbreiten, nach allen Seiten ausdehnen“. An diese einzelnen sinnlichen Begriffe knüpfen sich dann die einzelnen Uebertragungen, unter denen besonders die auf das Licht stark hervortreten Also 1〉 spannen, aufziehen, die Fäden, das Gewebe [A.]
2〉 bildlich: Opferwerk oder Gebet [A.] wie ein Gewebe aufziehen, d. h. unternehmen, kunstvoll ausführen
3〉 einen Weg [A.] ausstrecken, d. h. ihn bahnen
4〉 jemand [A.] weit hinstrecken, d. h. ihn weit hindringen lassen
5〉 zeitlich: sich hinstrecken, d. h. dauern, währen, auch mit I., anhalten mit
6〉 verzögern [A.]
7〉 jemand [A.] hinhalten (zeitlich)
8〉 ausbreiten, eine Fläche, ein Kleid u. s. w. [A.]
9〉 Licht [A.] ausbreiten, etwas [A.] ausstrahlen
10〉 sich ausbreiten über [A.], etwas weit ausgedehntes [A.] erfüllen mit [I.]
11〉 aufs Licht übertragen: sich mit Licht [I.] ausbreiten über [A.], weite Flächen oder Räume [A.] bestrahlen mit [I.]
12〉 sich weit ausbreiten oder erstrecken
13〉 bildlich vom Lichte: weithin strahlen.
Mit abhí 1〉 ausdehnen, weit machen (den Kuhstall, vrajám)
2〉 überragen [A.] wodurch [I.].
áva, abspannen, schlaff machen (die Sehne des Bogens, sthirám).
ā́ 1〉 spannen (den Bogen, die Sehne, A., bildlich die Kraft, A.)
2〉 spannen, aufziehen (ein Gewebe, A.), auch bildlich von Opferwerken
3〉 sich hinstrecken nach [A.], hinstreben nach [A.]
4〉 sich hinstrecken durch einen Raum [A.], ihn durchlaufen
[Page515] 5〉 ausharren bei [L.]
6〉 etwas [A.] an einem Orte [L.] hinbreiten oder aufrichten
7〉 jemand [A.] aufhalten
8〉 ausbreiten [A.], wie Erde, Luft, Himmel, auch von dem Rauch oder den Opfertränken, die Agni am Himmel (diví) ausbreitet oder dahin emporstreckt
9〉 bildlich: Herrlichkeit (śrávas) oder Strahlen (raśmī́n) verbreiten
10〉 sich ausbreiten über [A.], etwas weit ausgedehntes [A.] erfüllen mit [I.]
11〉 weite Räume [A.] bestrahlen mit [I.].
ánu ā́, sich ausbreiten über [A.].
práti ā́, gegen jemand [A.] (den Bogen) spannen.
ví ā́, bestrahlen [A.] mit [I.].
úd, hinaufstreben nach [A.]
2〉 ausstrecken, in uttāná.
ní, durchdringen [A.].
áti nís, zertheilend durchstrahlen [A.].
pári, umspannen, umschlingen [A.] mit [I.].
prá, verbreiten [A.].
ví 1〉 spannen (die Bogensehne, A., bildlich: die Kraft, A.)
2〉 spannen, aufziehen (ein Gewebe)
3〉 die Somaseihe (pavítram) ausspannen
4〉 bildlich: Opfer, Gebete [A.] ausspannen, ausführen
5〉 ein Joch (yugám) ausspannen, auflegen
6〉 ausbreiten [A.] in [L.], reichlich hineinlegen [A.] in [L.]
7〉 ausbreiten, ausdehnen [A.]
8〉 Licht [A.] ausbreiten
9〉 die Leiber (tanúas) breit machen, emporrecken, zum Angriffe oder Schutze
10〉 Schall [A.] verbreiten.
sám, sich vereinen mit [I.]
2〉 sich lang hinstrecken, in saṃtaní.
Stamm tanu, stark tano:
-omi ā́ 1〉 dhánus {951, 6} (rudrā́ya).
-oṣi ā́ 11〉 dyā́m raśmíbhis, antárikṣam śocíṣā {348, 7}.
-vanti ā́ 1〉 dhánus, paúṃsiam {811, 1} (dhṛṣṇáve) {811, 1}.
-u [2. s. Iv.] 4〉 mā {120, 11}.
-uhi áva: sthirā́ {300, 5}
{639, 20}
{942, 5}
sthirám {960, 2}. — ví 1〉 ójas sthirā́‿iva {942, 6}.
-ute [3. s. me.] 2〉 enam (yajñám) {956, 2}. — 8〉 pṛthú jráyas {101, 7} (yóṣā)
vā́sas {115, 4} (rā́trī).
-vāthe [2. d.] ví 2〉 4〉 dhíyas vástrā‿apásā ‿iva {932, 1}.
-vaté [3. pl.] ā́ 1〉 dhánvāni bāhúos {500, 7}. — vi 5〉 yugā́ni {115, 2}. — 9〉 tanúas {487, 12}.
-vate 1〉 tántram {897, 9}. — 8〉 bildlich: vástrā {134, 4} (uṣā́sas). — ā́ 2〉 tántum {159, 4}. — ví 3〉 áṇvam {722, 5}
pavítram {778, 5}. — 4〉 yajñám {367, 4}
dhíyas, ápāṃsi {401, 6}. — 5〉 yugā́ {927, 4}. — 9〉 tanúas {369, 3}.
-uthās [2. s. C.] 6〉 mā́ cirám 〰 ápas {433, 9}.
-uṣva [2. s. Iv.] 1〉 bildlich: tántum pūrvíam {142, 1}
{633, 14}. — áva: sthirā́ {224, 14}. — ā́ 1〉 sthirám {946, 4}. — práti ā́ (amítrān) {300, 4}.
-avāvahai [1. d.] 2〉 yajñám te {170, 4}.
-udhvam ví 5〉 yugā́ {927, 3}. — ā́ 2〉 bildlich: dhíyas {927, 2}.
Imperf. atanu, stark atano:
-ot ā́ 11〉 ródasī jyótiṣā {208, 4}
mahī́m dyā́m sū́rieṇa {937, 5}. [Page516]
Perf. tatan (tatn), stark tatán, tatā́n:
-ántha [2. s.] ā́ 3〉 dyā́vāpṛthivī́ putrás ná mātárā {827, 7} (agnís). — ā 11〉 yéna (várcasā) antárikṣam {256, 2}. — ví ā́: ródasī bhāsā́ {442, 11}
{445, 6}.
-antha 13〉 bṛhát bhānúna {457, 21}. — ā́ 8〉 antárikṣam {91, 22}. — 10〉 krátvā ródasī {240, 5} (agne). — 11〉 pā́rthivāni jráyāṃsi bhānúnā {447, 6}
ródasī bhāsā́ {521, 4}. — ánu ā́: dyā́vāpṛthivī́ {668, 13} (soma).
-ā́na [3. s.] 10〉 páñca kṛṣṭī́s śávasā {1004, 3}. — ā́ 8〉 uṣásas vibhātī́s {914, 12} (agnís). — 10〉 ródasī ṛténa {355, 7}
víśvāni śávasā {539, 1}. — ā 11〉 yā́s (apás) raśmíbhis {563, 4}
pṛthivī́m, dyā́m, ródasī, antárikṣam bhānúnā {914, 3}.
-āna [dass.] 7〉 pītís aśvínā {430, 3}. — 11〉 raśmís asyās dyā́m {35, 7}. — 12〉 dīrghám sū́rias ná yójanam {408, 5}. — 13〉 dūrā́t sū́ryas ná śocíṣā {453, 1}. — ā́ 8〉 haviám {906, 4}. — 9〉 śrávas {126, 2}
{287, 15}. — 10〉 páñca kṛṣṭī́s śávasā {334, 10}. — 11〉 apás jyótiṣā {334, 10} (vgl. {1004, 3}). — ví 6〉 váneṣu antárikṣam, vā́jam árvatsu, páyas usríyāsu {439, 2}. — ní: rájāṃsi {937, 4}.
-āna [dass. — Text tātāna, Pad. tatāna] 9〉 satyám 〰 sū́rias {105, 12}.
-anyus [3. p. Opt.] áti nís: míham {141, 13}.
-ane [1. s. me.] ā́ 2〉 matī́s {545, 3}.
-niṣe [2. s.] abhí 1〉 vrajám {626, 25}
{820, 6}.
-ne [3. s.] ví 2〉 4〉 (yajñám tatám) {956, 2}.
-e [dass. — tate für tatne] 3〉 pathás {83, 5}.
-nire ví 2〉 bildlich: saptá tántūn ótavaí u {164, 5}.
Aorist tatána:
-at 5〉 parjányas iva vṛṣṭyā́ {641, 18}.
-āma abhí 2〉 yéna (śrávasā) kṛṣṭī́s {160, 5}
yéna (drávinena) súar ná nṝ́n {408, 15}.
-an 5〉 12〉 yā́t dyā́vas, yā́t uṣā́sas {604, 4}
dyā́vā, áhāni {863, 2}. — ā́ 5〉 vṛjáne {166, 14} (jánāsas).
-anta [3. p. me.] 12〉 kṛṣṭáyas {52, 11}.
tatana:
-as sám: raśmíbhis sū́riasya {518, 1}.
-an 13〉 uṣā́sas {301, 13}.
Aor. átan (átn):
-an [2. oder 3. s.] 4〉 nas víśvās áti dvíṣas 〰 áhā‿iva sū́rias {502, 9}.
-nata [3. p. me.] 2〉 dhíyam {80, 16}. — 4〉 tyám áśvam ná {969, 2}.
atan (atn):
-ān [3. s.] ā́ 8〉 bhū́mim, dyā́m {508, 6}.
-nata [3. p. me.] 2〉 vayúnam {402, 2} (ā́pas)
yajñám {633, 18}
{701, 21}. — úd: kā́ṣṭhās {37, 10} (ájmeṣu).
Aor. atana:
-at ví 8〉 bhānúm viśvádhā {625, 1} (uṣā́s). — pári: dyā́m jihváyā {681, 18} (agnís).
tana:
-at ā́ 7〉 mā́ tvā‿ā́ tanat {91, 23}.
Stamm des Pass. tāya (tāyá s. Part.):
-ate 2〉 tád (ápas) {110, 1}. [Page517]
Part. tanvát, tanuát:
-ván 1〉 bildlich: tántum {879, 6} (agnís).
-uántas ā́ 4〉 rájas {341, 2}. _{341, 6} (ráthās, áśvāsas).
P. Med. tanvāná:
-ás 1〉 tántum {798, 32}. — 2〉 yajñám {237, 6}.
-ám 1〉 tántum {734, 6} (sómam).
-ā́s [m.] 2〉 adhvarám {663, 20}
yajñám {526, 2}
{814, 7}
{916, 15}
{1028, 6}.
P. Perf. tatanvás:
-vā́n 13〉 vām cákṣus, sū́rias {577, 1}. — ā 10〉 rájas {235, 5} (agnís).
-vát [n.] 12〉 támas {462, 3}.
P. Pass. tāyámāna:
-e [L.] 2〉 adhvaré {843, 7}.
Part. II. tatá:
-ás 2〉 yajñás {956, 1} (tántubhis).
-ám [m.] 1〉 tántum {194, 6}
bildlich von der Seihe {781, 6}
{734, 7}
paridhím (eigentl. Rahmen des Gewebes) {549, 9}. _{549, 12}.
-ám [n.] 2〉 ápas {110, 1}.
-é 2〉 yajñé {956, 1}.
-ā́s ā́ 9〉 saptá raśmáyas {196, 2}.
tata (vgl. sú-ātata):
-as ā́ 2〉 yajñásya tántus {883, 2}. — 8〉 budhnás {961, 6}
te(agnés) dhū́mas {443, 6}. — ví 2〉 4〉 ṛtásya tántus {785, 9}.
-am [m.] ā́ 2〉 tántum {882, 6}. — ví 10〉 ghóṣam {408, 12}.
-am [n.] ā́ 6〉 diví cákṣus {22, 20}. — ví 2〉 das aufgespannte Gewebe {115, 4}
{229, 4}. — 3〉 pavítram {795, 1}. _{795, 2}. — 3〉 4〉 pavítram, bráhma {779, 23}.
-e [L.] ví 3〉 pavítre {785, 7}.
-āni ví 3〉 pavítrā {809, 55}.
-ā [p. n.] ví 2〉 Gewebe {152, 4}.
-ā [f.] ā́ 6〉 tátrā me nā́bhis 〰 {105, 9}.
-ās [N. p. f.] prá: míhas {265, 20}. — ví 7〉 śíprās {408, 11} (śīrṣásu).
Part. II. tāná
nur mit ud in uttāná, ausgestreckt (s. d.).
Grundform tán
als selbständiges Subst. siehe dort. — (Grundform tā in ā́-tā).
2. √tan, aus stan entstanden, aber schon vor der Sprachtrennung neben ihm hergehend, laut tönen, rauschen (donnern in tanayitnú = stanayitnú, angels. punjan = lat. tonare).
Stamm tanya:
-ati {479, 2} ghóṣāt índrasya 〰 bruvāṇás.
Aor. tatana:
-as parjányas iva 〰 {38, 14}.
tán, a., f., ursprünglich „sich erstreckend, Erstreckung“ von 1. tan, und zeitlich gefasst „Fortdauer“, 1〉 a., fortlaufend, zusammenhängend, ausgedehnt, vom Liede (vgl. tánu)
2〉 f., Dauer, Fortdauer, Fortbestehen, ununterbrochene Folge, häufig auch auf die Fortdauer durch Nachkommenschaft bezogen
daher 3〉 Instr. tánā als Adv., in ununterbrochener Dauer, fort und fort
4〉 concret., die Nachkommenschaft, die Kinder (collectiv). [Page518]
-ánā 1〉 girā́ {38, 13}
{193, 1}. — 2〉 śáśvatā 〰 {26, 6}
{713, 6}
〰 yujā́, mit Fortdauer gepaart, d. h. in steter Fortdauer {39, 4} (s. yúj). — 3〉 {3, 4}
{77, 4}
{660, 7}
{703, 5}
{728, 8}
{746, 1}
{764, 2}
{770, 4}
{783, 2}
{876, 6}
in {919, 12} zeigt Sinn und Versmass verderbten Text an. — 4〉 tanúā tánā ca (für die eigene Person und die Kinder) {490, 13}
{620, 10}. _{620, 11}
tmánā tánā (dass.) {974, 1}.
-áne 2〉 tokásya tanū́nām {200, 2}
mahé 〰 (zu langer Fortdauer) {646, 2}
{666, 25}
{756, 1}. — 4〉 tanúe 〰 ca {487, 12}
tanúe 〰 {677, 12}
tujé 〰 {395, 9}.
1. tan,
Stamm tanu:
*-óti vi 2〉 bildlich {402, 1}
*-vánti ā́ 10〉 raśmíbhis tirás samudrám {19, 8}.
Imperf. átanu:
*-vata [3. p.] 2〉 yajñám {916, 6}.
Part. II. tata:
-as ví 1〉 raśmís {955, 5}
-am [n.] ví 7〉 rájas {83, 2}
-ā [f.] ví 1〉 jyā́ {516, 3}.
tán:
-ánā in {919, 12} steht tanā́.
Burnouf
French
*तन् तन्। तनोमि, तन्वे 8
p. ततान,
तेने
f2. तनिष्यामि, तनिष्ये
a1. अतनिषम् et
अतानिषम्
3p. sg. moy. अतनिष्ट et अतत
gér.
तनित्वा et तत्वा। {@Ps.@} तोन्ये et ताये
pp.
तत। [On trouve dans le Vd. des formes appartenant à la 3ᵉ
classe]. Etendre, déployer, étaler आस्तरं हस्तिनि un
caparaçon sur un éléphant.
Développer, produire: येन सर्वम्
इदं ततम् celui par qui a été déployé cet univers
यज्ञैर्
अथर्वा पथस् तते Atharvan (le Feu) a ouvert la voie par des
sacrifices, Vd.
Etendre, allonger, augmenter: मां तनु
agrandismoi, Vd.
द्यवस् ततनन् prolongeant les jours, Vd.
Produire, exécuter, réaliser: ततम् मे अपस् तद् उतायते
पुनः, ce que j'ai fait, je le fais de nouveau, Vd.
Gr.
τείνω, τάνυμαι
lat. tendo [तन्तन्मि].
*तन् तन्। तनामि 1 et तान्यामि 10. Croire,
avoir confiance.
Aider.
Frapper
tourmenter.
Rendre un son.
Stchoupak
French
१ तन्-
(ता-) {%tanoti tanūte
tatāna %} (तेनुः) {%tene
%}
{%atānīt
%} (तायते) {%tanyate tānayati
tata- °tatya °tāya %} -- tendre,
étendre
étirer, étaler, allonger, continuer, multiplier
bander (l'arc)
préparer, exécuter, tendre le sacrifice (c'est-à-dire en accomplir les
rites)
तन्तुं तन्- étirer le fil, prolonger sa lignée
वचनानि
तन्- se répandre en paroles, parler
गतिं तन्- suivre un chemin,
prendre une direction
कमांस् तन्- exaucer les vœux.
२ तन्-
v. तद्-।