| YouTube Channel

तनू (tanU)

 
शब्दसागरः
English
तनू
f.
(-नूः) The body.
E.
तन् to stretch, affix ऊः see तनु.
Yates
English
तनू (नूः) 3.
f.
The body.
Wilson
English
तनू
f.
(-नूः) The body.
E.
तन to stretch, affix ऊः see तनु.
Apte
English
तनू [tanū],
f.
The body, person, self.
A limb, member of the body
तं दृष्ट्वा वृष्णयो हृष्टास्तन्वः प्राणमिवोत्थिताः
Bhāg.*
1.82.33.
Comp.
उद्भवः, जः a son.
a feather
अथ भ्रष्टतनूजाङ्गमात्मानं ददृशे खगः
Mb.
* 5.113.4.-उद्भवा, -जा a daughter -जानिः, -जन्मन् a son. -तलम् a measure of length equal to the arms extended, a fathom. -तापः fatigues or troubles of the body
अगणित- तनूतापं तप्त्वा तपांसि भगीरथः
U.*
1.23. -नपम् clarified butter, ghee. -नपात्
m.
fire
तनूनपाद्धूमवितानमाधिजैः
Śi.*
1.62
अधःकृतस्यापि तनूनपातो नाधः शिखा याति कदाचिदेव
H.*
2.66. (n. ) ghee. -नप्तृ
m.
wind.
रुहम् the hair of the body (m. also)
रवितुरङ्गतनूरुहतुल्यतां दधति यत्र शिरीषरजोरुचः
Śi.*
6.22
चन्द्रांशुगौरैश्छुरितं तनूरुहैः Bhāg.
the wing of a bird, a feather
चित्रतनूरुहः (विहङ्गः)
Mb.
* 12.144.1. -(-हः) a son. -ह्रदः the anus, the rectum
cf.
तनुह्रद.
Apte 1890
English
तनू f. The body.
Comp.
उद्भवः,
जः a son.
उद्भवा,
जा a daughter.
जनिः, जन्मन् a son.
तलं a measure of length equal to the arms extended, a fathom.
तापः fatigues or troubles of the body
U. 1. 23.
नपं clarified butter, ghee.
नपात् m. fire
तनूनपाद्धूमवितानमाधिजैः Śi. 1. 62
अध. कृतस्यापि तनूनपातो नाधः शिखा याति कदाचिदेव H. 2. 67. (
n.) ghee.
नप्तृ m. wind.
रुहं {1} the hair of the body (
m. also). {2} the wing of a bird, a feather. (
हः) a son.
थदः the anus, the rectum
cf. तनुथद.
Monier Williams Cologne
English
1. तनू in comp. for °नु॑.
2. तनू॑
f.
(of °नु॑, q.v.
acc.
°न्व॑म्,
RV.
&c.
,
BhP.
iii
°नुवम् [Pāṇ. vi, 4, 77,
Vārtt.
]
BhP.
vii, 9, 37
instr. °नुवा, iii
f.
gen.
abl.
°न्व॑स्,
RV.
&c.
loc.
°न्वि॑ & °न्वी॑,
RV.
°न्वा॑म्,
AV.
&c.
du.
°नू॑ [RV. x, 183, 2
AV.
iv, 25, 5], °न्वा॑ [RV. ], °नु॑वौ [TBr. i, 1, 7, 3], °न्वौ [see घर्म-]
pl.
nom.
&
acc.
°न्व॑स्,
RV.
&c.
,
BhP.
i
nom.
°नु॑वस्,
TBr.
i, 1, 7, 3) the body, person, self (often used like a reflexive pron.
cf.
आत्म॑न्),
RV.
&c.
form or manifestation,
RV.
&c.
(तनू॑ मन्योस्, ‘a sign of wrath’,
PārGṛ.
iii, 13, 5).
Monier Williams 1872
English
तनू, ऊस्, f. the body. See तनु, p. 361, col. 2.
Macdonell
English
तनू tan-ū́,
f.
, v. tan-ú.
Apte Hindi
Hindi
तनू
स्त्री*
- तन्+ऊ
शरीर
Shabdartha Kaustubha
Kannada
तनू
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶರೀರ /ದೇಹ /ಮೈ
निष्पत्तिः - > तनु (विस्तारे) - "ऊङ्" (वा० ४-१-६६)
व्युत्पत्तिः - > तनोति कर्म
प्रयोगाः - > "आननैर्विचकसे हृशिताभिर्वल्लभानभि तनूभिरभावि"
उल्लेखाः - > माघ० १०-३६
तनू
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆಕಳು /ಹಸು
तनू
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬ್ರಹ್ಮ
व्युत्पत्तिः - > तनोति विस्तारयति सृष्टिम्
L R Vaidya
English
tanU {% f. %} The body.
Bopp
Latin
तनू f. (v. तनु) corpus.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
इन्द्रियायतनमङ्गविग्रहौ क्षेत्रगात्रतनुभूघनास्तनूः
मूर्तिमत्करणकायमूर्तयो वेरसंहननदेहसंचराः ५६३
घनो बन्धः पुरं पिण्डो वपुः पुद्गलवर्ष्मणी
कलेवरं शरीरेऽस्मिन्नजीवे कुणपं शवः ५६४
मृतकं रुण्डकबन्धौ त्वपशीर्षे क्रियायुजि
-wordlist-
इन्द्रियायतन (क्ली), अङ्ग (क्ली), विग्रह (पुं), क्षेत्र (क्ली), गात्र (क्ली), तनु (स्त्री), भूघन (पुं), तनू (स्त्री), मूर्तिमत् (पुं), करण (क्ली), काय (पुं), मूर्ति (स्त्री), वेर (पुंक्ली), संहनन (क्ली), देह (पुंक्ली), सञ्चर (पुं), घन (पुं), बन्ध (पुं), पुर (क्ली), पिण्ड (पुंक्ली), वपुस् (क्ली), पुद्गल (पुं), वर्ष्मन् (क्ली), कलेवर (क्ली), शरीर (पुंक्ली), कुणप (क्ली), शव (पुं), मृतक (क्ली), रुण्ड (पुं), कबन्ध (पुंक्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
तनु
तनु, तनू, संहनन, शरीर, कलेवर, विग्रह, देह, काय, अङ्ग, वपुस्, वर्ष्मन्, पुर, पिण्ड, क्षेत्र, गात्र, घन, मूर्ति
तनुस्तनूः संहननं शरीरं,
कलेवरं विग्रहदेहकायाः
अङ्गं वपुर्वर्ष्म पुरं पिण्डं,
क्षेत्रं गात्रं घनश्च मूर्तिः ५१०
verse 2.1.1.510
page 0058
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
तनू
पु०
तनोति कुलं तन--ऊ पुत्रे “ता वां विश्वको नुवतेतनूकृथे” ऋ० ८६
“तनोति तनूः पुत्रः” भा०तनोति कर्म उन् ऊङ् शरीरे अमरः प्रजापतौ४ गवि अप्सु तनूनपाच्छब्दे दृश्यम्
Capeller
German
तनू mit कर् dünn machen, verringern
mit भू schwächer werden, abnehmen.
Vgl. तनु.
Grassman
German
tanū́, f., „Leib, Körper“, wol als der lange, schlanke [s. d. v.], oft auch das geistige Dasein mit umfassend. 1〉 der Leib des Menschen, namentlich 2〉 in Verbindungen wie Leib mit Leib vermischen u. ähnl., oder 3〉 wie mit dem Leibe sich vereinen u. ähnl., von Seelen der Verstorbenen
4〉 der Leib der Götter, namentlich 5〉 pl., die Leiber, d. h. die Gestalten des Agni, deren drei genannt werden
6〉 die Person, das persönliche Wesen, das eigene Selbst, daher 7〉 in Verbindung mit dem Medium, das eigene Selbst, in diesem reflexiven Sinne oft 8〉 mit svá oder mittelbar mit svayám verbunden, oder 9〉 den Nachkommen (toká, tán, prajā́) oder andern Leuten (jána) gegenübergestellt. Adj.: ánāviddha, arepás, aśrīrá, devávāta, priyá, rúśat, śivá.
-ū́s 1〉 {516, 12}
{623, 24}
{911, 30}
{926, 10}(?). 4〉 {306, 6}
{465, 7}
{882, 2}.
-úam 1〉 {147, 4}
{700, 6}
{930, 9}
{954, 1}. 2〉 {836, 3}. _{836, 7}. _{836, 12}
{911, 27}. 3〉 {839, 4}
{841, 14}. 4〉 {123, 11}
{252, 4}
{285, 11}
{287, 8}
{434, 4}
{611, 3}
{617, 3}
{705, 15}
{782, 8}
{785, 2}
{882, 2}
{942, 6}. 7〉 {208, 2}
{235, 1}
{312, 14}
{833, 6}. 8〉 {492, 7}
{524, 5}
{631, 10}
{664, 12}
{946, 9}. 9〉 prajā́m {983, 2}.
-úā [I.] 1〉 {516, 1}. 2〉 {226, 13}
{836, 12}. 3〉 {840, 8}
{842, 5}. 4〉 {123, 10}
{124, 6}
{201, 5}
{519, 9}
{535, 11}
{615, 1}
{880, 2}. 6〉 {709, 1}. 7〉 {249, 2}
{275, 6}
{334, 7}
{535, 2}
{853, 2}
{860, 6}. 8〉 {602, 2}. 9〉 tánā ca {490, 13}
{620, 10}. _{620, 11}.
-úe 1〉 {23, 21}
{189, 6}
{230, 5}
{835, 7}
{165, 15}. 4〉 {481, 4}
{482, 5}
{637, 6}. 6〉 {705, 10}
{165, 11}. 8〉 {314, 10}
{358, 6}
{834, 4}. 9〉 jánāya {459, 14}
{84, 17}
táne {487, 12}
{677, 12}.
-úas [Ab.] 4〉 {140, 11}. 8〉 {880, 3}.
-úas [G.] 1〉 bhāgám {208, 7}
rakṣitā́rā {230, 6}
gopā́s {312, 17}
bheṣajám {926, 10}. 4〉 vidānā́ {434, 5}
nṛmṇavárdhanas {227, 5}
kā́mam {284, 1}
samvéśane {882, 1}. 6〉 dáme {664, 15} (reflexiv).
-úi [L.] 4〉 {490, 12}
{705, 11}. 7〉 {55, 8}.
-úī [L. metrisch verlängert. Pad. -úi] 4〉 {207, 2}
{302, 6}
{891, 7}
{892, 9}.
-ū́ [du.] 2〉 ṛ́tvie {1009, 2}.
-úā [du.] 6〉 {238, 6} (uṣásā). 7〉 punāné mithás {352, 6} (dyā́vāpṛthivī́)
śúmbhamāne {230, 2} (méne)
mithás hinvānā́ {891, 2} (índrāgnī́). [Page520]
-úas [N. p.] 5〉 {842, 4}
{254, 2} (tisrás).
-vàs [dass.] 5〉 {877, 4}.
-úas [A. p.] 1〉 {31, 12}
{114, 7}
{320, 3}
{830, 7}
mit ví-tan {369, 3}
{487, 12}. 4〉 {414, 4}. 5〉 {140, 6}(?)
{877, 1}
{933, 6} (tisrás). 7〉 {72, 3}
{165, 5}
{575, 7}
{834, 3}. 8〉 {72, 5}
{572, 11}.
-vàs [dass.] {162, 20}(?). 5〉 {877, 2}.
-ū́bhis 1〉 {89, 8}
{298, 14}
{424, 4}. 4〉 {347, 9}
{573, 3}. 6〉 {602, 5}
{424, 3}. 7〉 {165, 11}. 9〉 {954, 5} prajáyā.
-ū́bhias [D.] 1〉 {984, 4}.
-ū́nām 1〉 ī́śānas {5, 10}
jarásam {89, 9}
jarimā́ {179, 1}
áriṣṭim {212, 6}
áriṣaṇyā {230, 4}
avitā́ {358, 9}
{983, 3}
rathías {492, 6}
rápas {550, 13}
rásam {620, 10}. 9〉 tokásya nas táne {200, 2}
tokásya sātā́ {778, 18}.
-ū́naam 1〉 trātā́ {489, 2}
trātā́ram {214, 8}. 4〉 {421, 5}(?).
-ū́ṣu 1〉 {253, 5}
{287, 18}
{487, 4}
{515, 3}
{640, 26}
{659, 2}
{883, 6}
{958, 5}. 4〉 {55, 8}
{68, 8}
{85, 3}
{88, 3}
{411, 6}
{414, 4}
{640, 6}. _{640, 12}
{882, 4}. _{882, 5}. 6〉 {777, 30}. 7〉 {546, 2}.
tanū́:
-ū́s 8〉 svā́ in eigener Person {909, 5}
-úam 1〉 {885, 7}
{897, 4}
2〉 {836, 11}
4〉 {147, 2}
{507, 4}
7〉 {282, 4}
{620, 17}
{808, 20}
{885, 5}
{938, 3}
{995, 3}
8〉 {452, 2}
{907, 5}
-úā [I.] 2〉 {836, 11}
6〉 {954, 3}
7〉 {268, 1}
{450, 4}
-úe 6〉 {666, 15}
-úas [Ab.] 4〉 ádites {898, 8}
-úas [G.] 1〉 dhāsím {395, 17}
táras {607, 4}
gopā́s {668, 9}
rā́jā me {921, 5}
8〉 bálāni {854, 11}
-úā [du.] 6〉 {181, 4} (aśvínau)
7〉 śubhānā́ {588, 1}
-úas [N. p.] 1〉 {934, 6}
-úas [A.] 1〉 {833, 7}
5〉 {924, 10}
7〉 {854, 12}
8〉 {921, 9}.
Stchoupak
French
तनू-
f.
corps, personne, soi-même (qqf. = pron. réfléchi)
forme,
manifestation
°कृ- °भू- s. v. तनु-।
°ज-
m.
fils
nt. plumage, aile
-आ-
f.
fille.
°ताप-
m.
souffrance, macération du corps.
°देश-
m.
partie du corps.
°नपात्-
m.
n.
d'un feu sacré, feu.
°रुह- nt. poil du corps.