| YouTube Channel

तन (tana)

 
शब्दसागरः
English
तन (उ) तनु r. 8th cl. (तनोति-तनुते) To expand, to spread, to extend, to
diffuse, to dilate, &c. physically or morally. r. 1st and 10th cls.
(तनति तानयतिते)
1. To confide, to believe or have faith in.
2. To aid,
to assist.
3. To be harmless.
4. To sound.
5. To pain or afflict with
disease.
6. (With a preposition, ) To lengthen, to stretch, to expand,
&c. as in the 8th cl.
Capeller Eng
English
त॑न
n.
 आ
f.
 offspring, child.
Wilson
English
तन (उ) तनु r. 8th cl. (तनोति-तनुते) To expand, to spread,
to extend, to diffuse, to dilate, &c. physically or morally. r. 1st and 10th
cls. (तनति तानयति)
1 To confide, to believe or have faith in.
2 To aid, to assist.
3 To be harmless.
4 To sound.
5 To pain or afflict with disease.
6 (With a preposition, ) To lengthen, to stretch, to expand, &c. as in the 8th
cl.
Apte
English
तनः [tanḥ],
Ved.
 A descendant. -ना, -नम् Offspring, posterity
आ वो मक्षू तनाय कम्
Rv.*
 1.39.7.
Apte 1890
English
तनः Ved. A descendant.
ना
नं Offspring.
Monier Williams Cologne
English
त॑न
n.
 offspring, posterity, i, 39, 7
viii, 18, 18 and 25, 2
AV.
 vii, 73, 5 (°ना॑या for °नाय)
Monier Williams 1872
English
तन, अस्, m., Ved. a descendant
(आ, अम्), f. n.
offspring, a descendant, posterity.
Hindi
Hindi
शरीर
L R Vaidya
English
tana {% (I) vt. 8U (pp. तत
pres. तनोति, तनुते
pass. तन्यते, तायते
desid. तितंसति, तितासति, तितानिषति.) %} 1. To spread, to extend, to stretch, Bt.xv.91, x.22
2. to cover, स तमीं तमोभिरभिगम्य तताम् Sis.ix.23
3. to do, to accomplish, to perform (as a sacrifice), नवतिं नवाधिकां महाक्रतूनां महनीयशासनः । समारुरुक्षुर्दिवमायुषः क्षये ततान सोपानपरंपरामिव R.iii.69
4. to cause, to grant, to bestow, to give, पितुर्मुदं तेन ततान सोऽर्भकः R.iii.25
5. to compose (as a work), e.g. तनुते टीकाम्
6. to bend (as a bow)
7. to propagate
8. to spin out, to weave.With अव-, 1. to cover
2. to descend.With आ-, 1. to stretch, मौर्वी धनुषि चातता R.i.19
2. to cause, to create, to make
3. to diffuse, to spread.With प्र-, 1. to spread, यशांसि कवयो दिक्षु प्रतन्वंति नः Bhartr.iii.24
2. to cause, to create
3. to perform (as a sacrifice)
4. to cover
5. to show, to exhibit, to show off, तद्भरीकृत्य कृतिभिर्वाचस्पत्यं प्रतायते Sis.ii.30.With वि-, 1. to cover, यो वितन्य स्थितः खम् Megh.i.58
2. to spread
3. to form, श्रेणीबंधाद्वितन्वद्भिरस्तंभां तोरणस्रजम् R.i.41
4. to stretch (as a bow), वितत्य शार्ङ्गम् Bt.iii.47
5. to cause, to give, to bestow
6. to perform (as a sacrifice)
7. to compose (as a work), e.g. भावदीपो वितन्यते.With सम्-, to continue.
tana {% (II) vt. 1P, 10U (pres. तनति, तानयति-ते) %} 1. To confide, to have faith in
2. to assist, to aid
3. to afflict with disease.With वि-, to spread, to extend.
Abhyankara Grammar
English
तन (1) personal ending for त of the second pers. pl. Parasmaipada in the imperative in Vedic Litera- ture e.g जुजुष्टन for जुषत cf. Kas. On P VII. 1.45
(2) tad. affixes टयु and टयुल् i.e. अन which, with the augment त्, in effect becomes तन e.g. सायंतन, चिरंतन, etc.: cf. P. IV. 3.23.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
तन Adj. (f. आ꣡) scheinbar AV. 7, 73, 5. तनाय AV. Paipp.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
तन, उ कि उपकृतौ । श्रद्धाषाते । शब्दोपतापयोः ।इति कविकल्पद्रुमः ॥
(चुरां पक्षे भ्वां-परं-अकं-सकं च-सेट् । उदित्त्वात् क्त्वावेट् ।) उ, तनित्वातत्वा । कि, तानयति तनति । उपकृतिरुप-कारः । अघातो हिंसावर्ज्जनम् । सुनीतिरितिगोविन्दभट्टः । उपसर्गार्द्दैर्घके । दैर्घकं दीर्घी-करणम् । वितानयति यः कीर्त्तिं वितनत्यमल-यशः । इति हलायुधः । इति दुर्गादासः ॥
तन, द ञ उ विस्तृतौ । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(तनां-उभं-सकं-सेट् । उदित्वात् क्त्वावेट् ।)द ञ, तनोति तनुते पुण्यं ऋषिः । उ, तनित्वातत्वा । इति दुर्गादासः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
तन विस्तृतौ तना०
उभ०
सक०
 सेट् । तनोति तनुते अतानीत्अतनीत् अतत--अतनिष्ट ततान तेनतुः तेने । उदित्तनित्वा तान्त्वा । ततः वितानः । “तनोति भानोःपरिवेषकैतवात्” नैष० । “आचार्य्यस्तनुते विवृतिमिमांदायभागस्य” । दायभागटीका “ततान सोपानपरम्परा-मिव” रघुः । “यस्य तस्य विना षष्ठीं तेनेति करणंविना” उद्भटः । “तेनिरेऽभिरुचितेषु तरुण्यः” माघः“स तमीं तमोभिरभिगम्य तताम्” माघः “तन्वताप्रथमतादृशि रागम्” माघः ।अति + अतिशयविस्तारे । अतितत् । “तन्ततोऽतितता-तितुत्” माघः ।वि + अति + व्यतितहारेण विस्तारे आत्म० “वियति व्यत्यत-न्वातां मूर्त्ती हरिपयोनिधी” भट्टिः ।अधि + आरोप्य विस्तारे । “धनुरधितनोति” शत० ब्रा० ५ । ३ । ५ । ७ अ० ।अनु + सन्ततविस्तारे पश्चाद्विस्तारे च “परिपाल्यानुतनुयादेष-धर्मः सनातनः” भा० शा० १३३ अ० ।अप + अधोविस्तारे । अपतानकः ।अव + सन्ततविस्तारे “विशालमूलावततं पवनाम्भोदधारिणम्”हरिवं० ८८ अ० ।आ + दीर्घतया विस्तारे । आतानः (टाना देओया) सम्यग्-विस्तारे च “मौर्वी धनुषि चातता” रघुः । यदुतपुनरात्मानुस्मृतिमोषणं मायामयभोगैश्वर्य्यमेवातनुत”भाग० ५ । २४ । २२ “इदं ते लोभान्धस्य चेष्टितं चेतसिचमत्कारमातनोति” प्रवोध० च० ।वि + आ + विशेषेण विस्तारे । “व्यातेने किरणावलीमुदयनः” किरणावली ।उद् + ऊर्द्ध्वतो विस्तारे उत्तानः ।प्र + प्रकर्षेण विस्तारे । “फलं प्रकल्प्य पूर्वं हि ततो यज्ञःप्रतायते” भा० शा० ९६१३ श्लो० । “तदुरीकृत्य कृति-भिर्वाचस्पत्यं प्रतायते” माघः । पक्षे प्रतन्यते ।वि + विशेषेण विस्तारे वितानः (पडान देओया) “यथा लूताआतानवितानाभ्यामिति” वेदान्तप्र० ।सम् + सम्यग्विस्तारे सन्तानः सन्ततिः सन्ततम् “सन्तताशुशुभे भूमिः” रामा० स० १४ अ० ।
तन उपकारे श्रद्धायां आघाते च वा० चुरा०
उभ०
 पक्षे
भ्वा०
सक०
 शब्दे अक० सेट् । तानयति ते तनति अतीतनत् तअतानीत् अतनीत् । व्युपसर्गात् दैर्घ्ये अक० दीर्घीक-रणे
सक०
 । वितानयति दीर्घो भवति दीर्घं करोतिवा । “वितानयति यः कीर्त्तिं वितनत्यमलं यशः” कवि-रहस्यम् “अयं वेदे गणव्यात्यसात् दिवा० “घोषा घोषा-दिन्द्राय तन्यति ब्रुवाणः” ऋ० ६ । ३८ । २ । “तन्यतिशब्दं करोति” भा० । चौरादिकस्य अदन्तत्वमिति तन-यित्नुशब्दार्थे माधवः तनयित्नुशब्दे दृश्यम् ।
Capeller
German
त॑न
n.
 , आ
f.
 Nachkommenschaft, Kind.
Grassman
German
tána, a., n. [von 1. tan, vgl. tán], 1〉 a., unablässig, fortdauernd
2〉 n., Nachkommenschaft, Kinder.
-āya 2〉 {39, 7}
tucé 〰 {638, 18}.
-ā [d.] 1〉 (mitrā́váruṇā) 〰 ná rathíā {645, 2}.
-ā [n. p.] 2〉 〰 kṛṇvántas árvate {774, 2}.