तदात्मन् (tadAtman)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
वाचस्पत्यम्
Sanskritतदात्मन् स आत्मा यस्य । १ तत्स्वरूपे २ तदभिन्ने च ।तस्य भावः ष्यञ् । तादात्म्य अभेदे “क्रमिकं यन्नाम-युगमेकार्थेऽन्यार्थवोधकम् । तादात्म्येन भवेदेषः समासःकर्मधारयः” शब्द० प्र० ।“अभेदस्तादात्म्य तच्च स्ववृत्त्यसाधारणो धर्मः ।असाघारणत्वं चैकमात्रवृत्तित्वम् । एकमात्रवृत्तित्वञ्चस्वमामानाधिकरण्यस्वप्रतियोगिवृत्तित्वोभयसम्बन्धेन भेद-विशिष्टं यत्तदन्यत्वम् । इत्येकमात्रवृत्तिधर्म एव विशेषण-विभक्त्यर्थः । वृत्तिश्च तत्र प्रकृत्यर्थस्य संसर्गमर्य्यादयाआघारादीनां मुख्यकालीनत्वं स्यात् एवमनुयाजमात्र-स्योत्कर्षे तदूर्द्ध्वभाविनां सूक्तवाकसंवाकादीनां मुख्यकाली-धर्मत्वादिना सामान्यप्रत्यासत्त्या सुज्ञेयत्वमेव । अभेदस्यसंसर्गतामतेप्येतादृशानुगतभेदस्यैव तथात्वमुचितम् । तत्त-द्व्यक्तित्वावच्छिन्नभेदाभावकूटस्य विशेष्य तथात्वे घटोन नील इत्यादि वाक्यजन्यबोधे प्रतियोग्यभावान्वयी-तुल्ययोगक्षेमावितिन्यायेन तादृशानुगतसम्बन्धावच्छिन्न-प्रतियोगिताकाभावा एव भासेरन् नीलादिवृत्तिप्रति-योगिताकैकैकाभावः । तथा सति तादृशैकैकावभाव तात्प-पर्य्येण प्रयुक्तस्य नीलोपि न नील इति वाक्यस्यप्रामाण्य स्यात्” व्युत्प० गदा० “सत्यैक्ये मिथोभेदस्ता-दात्मम् तच्च तत्सत्तातिरिक्तसत्ताकत्वाभावः” वेदा० प०“तदात्मनोपि निषिध्यमानत्वे तन्निषेधात्मके तदात्मनिजगत्प्रवेशात् । न हि घटः पटात्मेत्यनेन घटस्वरू-पादन्यस्तदात्मा विहितः स्यात् यदि तु तादात्म्यं नामा-भेदाख्यो धर्मः कश्चिदिष्यते स घटपटद्यधिकरणतयानिषिध्यते तदा संसर्गाभाव एव स्यात् । तस्मान्निर्विशेषणतदात्मान्तर्भूतं जगदिति कोट्यन्तराभाव इति” । श्रीह-र्षखण्डने अन्योन्याभावखण्डने उक्तम् ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.