तदनार्षम् - Sanskrit Dictionary

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“लु2न्च अपनयने”@} 3 4 “केचिदमुमुदितं पठन्ति,  तदनार्षम्
   राजदन्तादिषु 5 ‘मृष्टलुचितम्’ इति पाठात्” इति मा। 
 धा। 
 वृत्तिः। 
 अयं भावः--उदित्त्वेन क्त्वायामिड्विक- ल्पनात् ‘यस्य विभाषा’ 6 इति निष्ठायामिण्निषेधः स्यात् इति।]] 7 लुञ्चकः-ञ्चिका,  लुञ्चकः-ञ्चिका,  लुलुञ्चिषकः-षिका,  लोलुचकः-चिका
   लुञ्चिता-त्री,  लुञ्चयिता-त्री,  लुलुञ्चिषिता-त्री,  लोलुचिता-त्री
   8 लुञ्चन्-न्ती,  लुञ्चयन्-न्ती,  लुलुञ्चिषन्-न्ती
   इत्यादीनि रूपाणि सर्वाण्यपि भौवादिक- कुञ्चतिवत् 9 ज्ञेयानि। 
 लुञ्चितम्,  10 लुञ्चित्वा-लुचित्वा,  इमानि रूपाण्यधि- कानीति विशेषः। 
 क्विपि-लुक्-लुञ्चौ-लुञ्चः
   ण्यन्तात् तु लुन्-लुञ्चौ-लुञ्चः
   इति विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (१५०९)
 02 =>
  [ञ्च]
 03 =>
  (१-भ्वादिः-१८७। सक। सेट्। पर।)
 04 =>
  [[[अ]
 05 =>
  (२-२-३१)
 06 =>
  (७-२-१५)
 07 =>
  [पृष्ठम्११७३+ २५]
 08 =>
  [[आ। ‘चुकोच यत्रोत्कुचिताङ्गमुन्मुदः क्रौञ्चोऽपि लुञ्चन् हृदि सम्यगार्तताम्।।’ धा। का। १-२५।]]
 09 =>
  (२२२)
 10 =>
  [[१। क्त्वायाम् ‘वञ्चिलुञ्च्युतश्च’ (१-२-२४) इति कित्त्वविकल्पनात् पक्षे नलोपे च रूपद्वयम् इति ज्ञेयम्।]]

1 {@“शूष प्रसवे”@} 2 ‘षूष प्रसवे’ इति क्षीरस्वामि-मैत्रेयौ। 
 तालव्यादिरिति चरकः। 
 शूषा शाकम्’ इति तरङ्गिण्यामुक्तम्। 
 ‘शूषम् = बलम्’ इति ऋग्वेदे 3। 
 ‘प्रसवः स चानुज्ञा 4’ इति धा। 
 का। 
 व्याख्या 5। 
 उत्पादनमपि प्रसवः इति च तत्रोक्तम्। 
 ‘तालव्योष्मादिरिति पारायणिकाः इति स्वामी’ इति धातुवृत्तौ उद्धृतम्। 
 अयं पाठस्तरङ्गिण्याम् अक्षरशः नोपल- भ्यते। 
 “तैत्तिरीयके-- ‘सक्षशूष--’ इति। 
 केचित् दन्त्यादिं पठन्ति। 
 तदनार्षम्
   षोपदेशलक्षणविरोधात्।” इति माधवः। 
 शूषकः-षिका,  शूषकः-षिका,  शुशूषिषकः-षिका,  शोशूषकः-षिका
   शूषिता-त्री,  शूषयिता-त्री,  शुशूषिषिता-त्री,  शोशूषिता-त्री
   इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि भौवादिकचूषतिवत् 6 ऊह्यानि। 
 शतरि 7 शूषन्।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (१७४७)
 02 =>
  (१-भ्वादिः-६७९। सक। सेट्। पर।)
 03 =>
  (१-९-१०)
 04 =>
  (अभ्यनुज्ञा)
 05 =>
  (१-८६)
 06 =>
  (५५२)
 07 =>
  [[आ। ‘शूषन् दृशोरमृतयूषमजूषकस्त्वं…।।’ धा। का। १-८६।]]

1 {@“स्तूप समुच्छ्राये”@} 2 धातुरयं क्षीरतरङ्गिण्यां पठितः। 
 ‘स्तूप इति कातन्त्राः
   अन्ये च केचन वैयाकरणाः’ इति काशकृत्स्नीये। 
 धातुवृत्तौ ‘डिप क्षेपे’ इत्यत्र “इह क्वचित् ‘स्तूप--’ इति पठ्यते। 
 तदनार्षम्
   ‘स्त्यः प्रसारणमुच्च’ इति स्त्यायतेः पप्रत्यये यकारस्य उकारे संप्रसारणे दीर्घे च स्तूपशब्दव्युत्पादिनात्। 
 अत एव आत्रेयमैत्रेयादयोऽपि न पठन्ति।” इत्युक्तमिहानुसन्धेयम्। 
 ‘स्तुप--’ इति दुर्गः इति तरङ्गिण्याम्। 
 सर्वाण्यपि रूपाणि कूजतिवत् 3 ऊह्यानि।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (१९३४)
 02 =>
  (४-दिवादिः-१२३३। अक। सेट्। पर।)
 03 =>
  (२३९)

स्तूप ‘स्तूप इति कातन्त्राः तदनार्षम् शूष शूषकः-षिका शुशूषिषकः-षिका शोशूषकः-षिका शूषिता-त्री शूषयिता-त्री शुशूषिषिता-त्री शोशूषिता-त्री लु[ञ्च]न्च “केचिदमुमुदितं पठन्ति अयं भावः-उदित्त्वेन क्त्वायामिड्विक- ल्पनात्]]लुञ्चकः-ञ्चिका लुञ्चकः-ञ्चिका लुलुञ्चिषकः-षिका लोलुचकः-चिका लुञ्चिता-त्री लुञ्चयिता-त्री लुलुञ्चिषिता-त्री लोलुचिता-त्री लुञ्चन्-न्ती लुञ्चयन्-न्ती लुलुञ्चिषन्-न्ती क्विपि-लुक्-लुञ्चौ-लुञ्चः ण्यन्तात् तु लुन्-लुञ्चौ-लुञ्चः

What is this? (Related)

Here you'll find synonyms, antonyms, or related words for the current word.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.

तदनार्षम् (tadanArSam)

कृदन्तरूपमाला