तत्पदार्थः (tatpadArthaH)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
वाचस्पत्यम्
Sanskritतत्पदार्थः तत्त्वमस्यादिवाक्यस्थस्य तत्पदस्यार्थः । जगत्कारणे परमात्मनि । “यत् जगत्कारणं तत्त्वं तत्-पदार्थः स उच्यते” । एवं तत्पदार्थो निरूपितः इदानींत्वंपदार्थो निरूप्यते” वेदान्तसा० । तत्पदत्वंपदवाच्य-योर्विरोधेनाभेदाभावेऽपि लक्ष्यार्थयोर्यथाऽभेदस्तथाविवेकचू० न्यरूपि यथा“तत्त्वम्पदाभ्यामभिधीयमानयोर्ब्रह्मात्मनोः शोधितयोर्यदीत्थम् । श्रुत्या तयोस्तत्त्वमसीति सम्यक् एकत्वमेव प्रति-पाद्यते मुहुः । ऐक्यं तयोर्लक्षितयोर्न वाच्ययोर्निग-द्यतेऽन्योऽन्यविरुद्धधर्मिणोः । खद्योतभान्वोरिव राज-भृत्ययोः कूपाम्बुराश्योः परमाणुमेर्व्वोः । तयोर्विरो-धोऽयमुपाधिकल्पितो न वास्तवः कश्चिदुपाधिरेषः ।ईशस्य माया महदादिकारणं जीवस्य कार्य्यं शृणुपञ्चकोषम् । एतावुपाधी परजीवयोस्तयोः सम्यग्निरासेन परो न जीवः । राज्यं नरेन्द्रस्य भटस्य खेटकस्तयो-रपोहे न भटी न राजा । अथात आदेश इति श्रुतिःस्वयं निषेधति ब्रह्मणि कल्पितद्वयम् । श्रुतिप्रमाणानु-गृहीतबोधात्तयोर्निरासः करणीय एवम् । नेदं नेदंकल्पितत्वान्न सत्यं रज्जुर्दृष्टा व्यालवत् स्वप्नवच्च । इत्थंदृश्यं साधु युक्त्या व्यपोह्य ज्ञेयः पश्चादेकभावस्तयोर्यः ।ततस्तु तौ लक्षणया सुलक्ष्यौ तयोरखण्डैकरसत्वसिद्धये ।नालं जहत्या, न तथाऽजहत्या, किन्तूभयार्थात्मिकयैवभाव्यम् । स देवदत्तोऽयमितीह चैकता विरुद्धधर्भांश-मपास्य कथ्यते । यथा, तथा तत्त्वमसीतिवाक्ये विरुद्ध-धर्मानुभयत्र हित्वा । संलक्ष्यचिन्मात्रतया सदात्मनो-रखण्डभावः परिचीयते बुधैः” ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.