तण्डुल (taNDula)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 तण्डुल m.
  (-लः)
	 1. Grain after threshing and winnowing,  especially rice.
2. A vermifuge plant: see विडङ्ग.
	 3. A potherb,  a sort of Ama-
ranth,  (A. polygonoides.)
 E.
  तड् to beat,  Unadi affix उलच्,  and नुम्
inserted.

Capeller Eng

English

 तण्डुल॑ m.
  grain,  esp.
    of rice (used also as a weight).

Yates

English

 तण्डुल (लः) 1.
m.
  Grain or rice af-
ter threshing,  &c.
 a vermifuge
plant
 a potherb.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

तण्डुल 	-	 taNDula 	-	 m.
  	-	 rice  [ dehusked & uncooked ]
तण्डुल 	-	 taNDula 	-	 m.
  	-	  rice used as a weight
तण्डुल 	-	 taNDula 	-	 m.
  	-	  grain
अप्रमार्जित तण्डुल 	-	  apramArjita taNDula 	-	 n.
  	-	  unpolished rice

तण्डुल 	-	 taNDula 	-	 m.
  	-	 rice  [ dehusked & uncooked ]
धान्य 	-	 dhAnya 	-	 n.
  	-	 ricewithhuskanduncooked
अशृत 	-	  azRta 	-	 adj.
  	-	 uncooked
अश्रात 	-	  azrAta 	-	 adj.
  	-	 uncooked
आमक 	-	  Amaka 	-	 adj.
  	-	 uncooked
आम 	-	  Ama 	-	 adj.
  	-	 uncooked
अपक्वाशिन् 	-	  apakvAzin 	-	 adj.
  	-	 uncooked food
अन्नं तण्डुलतः आगच्छति 	-	  annaM taNDulataH Agacchati 	-	 sent.
  	-	  Cooked rice comes from uncooked rice

 
   तण्डुल  taNDula  m.
   rice  [ dehusked & uncooked ]

Wilson

English

 तण्डुल
m.
  (-लः)
1 Grain after threshing and winnowing,  especially rice.
2 A vermifuge plant: see विडङ्ग.
3 A potherb,  a sort of Amaranth,  (A. polygonoides.)
E.
  तड to beat,  Uṇādi affix उल,  and नुम् inserted.

Apte

English

तण्डुलः [taṇḍulḥ],  [तण्ड् उलच्] Grain after threshing,  unhusking and winnowing
 (especially rice)
 शस्य,  धान्य,  तण्डुल and अन्न are thus distinguished from one another शस्यं क्षेत्रगतं प्रोक्तं सतुषं धान्यमुच्यते । निस्तुषस्तण्डुलः प्रोक्तः स्विन्नमन्नमुदा- हृतम् ॥). Comp.
   -अम्बु n.
  gruel. -उत्थम् -कम् rice-gruel.

ओघः a prickly sort of bamboo.

a heap of grain.  -कणः a rice-grain.  -कण्डनम् bran.  -फला long pepper.

Apte 1890

English

 तंडुलः [तंड्-उलच्] Grain after threshing,  unhusking and winnowing
 (especially rice)
 शस्य,  धान्य,  तंडुल and अन्न are thus distinguished from one another:
शस्यं क्षेत्रगतं प्रोक्तं सतुषं धान्यमुच्यते । निस्तुषस्तंडुलः प्रोक्तः स्विन्नमन्नमुदाहृतं ॥. 
Comp. 
अंबु n. gruel. 
उत्थं-कं rice-gruel. 
ओघः {1} a prickly sort of bamboo. {2} a heap of grain. 

Monier Williams Cologne

English

 तण्डुल॑ m.
  (g. अर्धर्चादि) grain (after threshing and winnowing),  esp.
   rice,  AV.
   x ff. 
 ŚBr.
  
 AitBr.
   &c.
  

 rice used as a weight,  Car.
  vii,  12
 VarBṛS.
 

 =
  °लीक,  L.
 

 तण्डुल॑ m.
  =
  °लु,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 तण्डुल तण्डुल,  अस्,  अम्,  m. n. (said to be
fr. तड्,  cf. तण्ड्),  grain after threshing and winnowing, 
especially rice
 rice used as a weight
 (अस्,  आ),  m. f. a
vermifuge plant or its seed [cf. तण्डुलु,  विडङ्ग]
(अस्),  m. a pot-herb,  a sort of amaranth,  = तण्डुलीय
(आ),  f. a kind of plant,  = ओदनाह्वया,  ओदनिका, 
महा-समङ्गा
 a sort of Sida
 (ई),  f.,  N. of
several plants,  = यव-तिक्ता,  शशाण्डुली,  तण्डुलीय।
—तण्डुल-कण,  अस्,  m. a grain of rice.
—तण्डुल-
देव,  अस्,  m.,  N. of a poet of Kaśmīra.
—तण्डुल-
फला,  f. long pepper.
—तण्डुलाम्बु (°ल-अम्°), 
उ,  n. rice-water or gruel.
—तण्डुलोत्थ (°ल-उत्°), 
अम्,  n. or तण्डुलोदक (°ल-उद्°),  अम्,  n. water in
which rice has been boiled,  rice-gruel.
—तण्डु-
लौघ (°ल-ओघ),  अस्,  m. a prickly sort of bamboo, 
Bambusa Spinosa
 a heap of grain.

Macdonell

English

 तण्डुल taṇḍ-ulá,  m.
  grain,  esp. of rice
 grain 🞄of rice as a weight: -kaṇa,  m.
  grain of rice
 🞄-kaṇḍana,  n.
  bran. 

Benfey

English

 तण्डुल तण्ड् + उल,  m.
  Grain after
threshing and winnowing,  especially
rice Pañc. 104,  20
 Rām.  3,  76,  24.

Apte Hindi

Hindi

तण्डुलः
पुं*
  - तण्ड्+उलच्
"कूटने,  छड़ने और पिछोड़ने के पश्चात् प्राप्त अन्न"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

तण्डुल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೊಟ್ಟಿಲ್ಲದ ಧಾನ್ಯ /ಅಕ್ಕಿ
निष्पत्तिः - > तड (आघाते) - "उलच्" नुम् च । (उ० ४-१०७)
प्रयोगाः - > "शस्यं क्षेत्रगतं प्रोक्तं सतुषं धान्यमुच्यते । निस्तुषस्तण्डुलः प्रोक्तः स्विन्नमन्नमुदाहृतम् ॥"
तण्डुल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಾಯಿವಿಳಂಗ
विस्तारः - > "तण्डुलः स्यात् विडङ्गे च धान्यादिनिकरे पुमान्" - मेदि० ।

L R Vaidya

English

 taMqula {% m.n. %} Grain after thrashing,  winnowing and unhusking (especially rice)
 the following stanza distinguishes between शस्य,  धाण्य,  तंडुल and अन्न- शस्यं क्षेत्रगतं प्रोक्तं सतुषं धान्यमुच्यते । निस्तुषस्तंडुलः प्रोक्तः स्विन्नमन्नमुदाहृतम्.

Bopp

Latin

 तण्डुल m. (r. तण्ड् s. उल) frumenti granum,  praecipue
oryzae. HIT. 14. 31.

Indian Epigraphical Glossary

English

 taṇḍula,  unit of measurement
 half of a dhānya-māṣa (JNSI, 
Vol. XVI,  p. 48).

 taṇḍula,  (1/2) of a dhānya-māṣa.

Vedic Reference

English

 Taṇḍula,  ‘grain, ’ especially ‘rice grain, ’ is mentioned very
often in the Atharvaveda^1 and later, ^2 but not in the Rigveda.
This accords with the fact that rice cultivation seems hardly
known in the Rigveda.^3 Husked (karṇa) and unhusked (akarṇa)
rice is referred to in the Taittirīya Saṃhitā.^4
1) x. 9,  26
 xi. 1,  18
 xii. 3,  18.
29. 30.
2) Maitrāyaṇī Saṃhitā,  ii. 6,  6
Kāṭhaka Saṃhitā,  x. 1,  etc.
 Aitareya
Brāhmaṇa,  i. 1
 Śatapatha Brāhmaṇa, 
i. 1,  4,  3
 ii. 5,  3,  4
 v. 2,  3,  2
 vi. 6, 
1,  8,  etc.
 śyāmāka-taṇḍula,  ‘millet
grain, ’ ibid.,  x. 6,  3,  2
 Chāndogya
Upaniṣad,  iii. 14,  3
 apāmārga-taṇḍula, 
‘grain of the Achyranthes aspera, ’ v. 2, 
4,  15,  etc.
3) Zimmer,  Altindisches Leben,  239.
See Vrīhi.
4) i. 8,  9,  3. See Pischel,  Vedische
Studien,  1,  190.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 तण्डुलः,  पुं,
   (तण्ड्यते आहन्यते इति । तड आघाते+ “सानसिवर्णसीति ।” उणां ४ । १०७ । इतिउलच् । यद्बा,  “वृञ्लुटितनितडिभ्य उलन्तण्डश्च ।” उणां । ५ । ९ । इतिउलन् तण्डादेशश्च ।)विडङ्गम् । इति मेदिनी । ले,  ९६ ॥
(“पुंसि क्लीवे विडङ्गः स्यात् कृमिघ्नो जन्तुनाशनः ।तण्डुकश्च तथा वेल्लममोघा चित्रतण्डुला ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
)तण्डुलीयशाकम् । इति शब्दरत्नावली ॥
घान्यादिनिकरः । इति मेदिनी । ले,  ९६ ॥
चाउल इति भाषा । (यथा,  पञ्चतन्त्रे । ३ । ५५ ।“सङ्गतिः श्रेयसी पुंसां स्वपक्षे च विशेषतः ।तुषैरपि परिभ्रष्टा न प्ररोहन्ति तण्डुलाः ॥
सुदुर्ज्जरः स्वादुरसो बृंहणस्तण्डुलो नवः ।सन्धानकृन्मेहहरः पुराणस्तण्डुलः स्मृतः ॥
द्रव्यसंयोगसंस्कारविकारान् समवेक्ष्य तु ।यदाकारणमासाद्य भोक्तॄणां छन्दतोऽपि वा ॥
अनेकद्रव्ययोनित्वाच्छास्त्रतस्तान् विनिर्द्दिशेत् ॥
”इति सुश्रुते सूत्रस्थाने ४६ अध्याये ॥
)भृष्टतण्डुलगुणाः । सुगन्धित्वम् । कफनाशित्वम् ।रूक्षत्वम् । पित्तकारित्वञ्च । इति राजवल्लभः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 तण्डुल पुंन०  तडि--उलच् । निस्तुषधान्ये । “शस्यं-क्षेत्रगतं प्रोक्तं सतुषं घान्यमुच्यते । निस्तुषस्तण्डुलःप्रोक्तः स्विन्नमन्नमुदाहृतम्” आ० त० । “शालितण्डु-लप्रस्थस्य कुर्य्यादन्नं सुसंस्कृतम् । सूर्य्याय चरुकंदत्त्वा सप्तम्याञ्च विशेषतः । यावन्तस्तण्डुलास्तस्मि-न्नैवेद्ये परिसंख्यया । तावद्वर्षसहस्राणि सूर्य्यलोकेमहीयते” ति० त० । “तण्डुलो मेह जन्तुघ्नः स नव-स्त्वतिदुर्जरः” । वैद्य० “भ्रष्टस्तु तण्डुलो रूज्ञो सुगन्धिःकफनाशनः । पित्तकारी स विज्ञेयः” राजव० । तस्यकिण्वशब्देन समा० राजद० पूर्वनि० । हीरकस्य २ मानभेदे“सितसर्षपाष्टकं तण्डुलो भवेत् तण्डुलैस्तु विंशत्या”वृ० स० ८० अ० ।

Capeller

German

 तण्डुल॑ m.
  Frucht-,  bes. Reiskorn (auch als
Gewicht).

Burnouf

French

 तण्डुल तण्डुल m.
  (sfx. उल) riz nettoyé et vanné.
Le विडङ्ग,  bot.
		 Amaranthe polygame,  bot.
तण्डुलीय m.
 ,  तण्डुलु f.
  et तण्डुलेर m.
  mms.
तण्डुईऔघ m.
  (ओघ) tas de grain,  surtout de riz.
Bambou épineux.

Stchoupak

French

 तण्डुल-
 m.
  grain,  not. grain de riz.
°कण- m.
  id.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.