तटस्थ (taTastha)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 तटस्थ mfn.
   (-स्थः-स्था-स्थं)
	 1. Indifferent,  alien,  neuter.
	 2. Situated on
the bank or shore.
	 m.
  (-स्थः) An indifferent person,  one neither a
friend nor a foe.
	 n.
  (-स्थं) That property which is distinct from
the nature of any thing,  yet is the faculty by which it is known:
in other words,  spiritual essence unconnected with bodily wants or
passions.
 E.
  तट a bank,  a weight,  and स्थ who stands. तटे ममीपे तिष्ठति
स्था-क ।

Capeller Eng

English

 तटस्थ a.
  standing on a slope,  bank or shore
 also =
मध्यस्थ q.v.
 

Yates

English

 तट-स्थ (स्थः-स्था-स्थं)
a. Indifferent, 
neutral
 on shore.
n.
  Spirituality.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

तटस्थ 	-	 taTastha 	-	 adj.
  	-	 neutral
मध्यम 	-	  madhyama 	-	 adj.
  	-	 neutral
मध्यमस्वभाव 	-	  madhyamasvabhAva 	-	 adj.
  	-	 neutral
मध्यस्थ 	-	  madhyastha 	-	 adj.
  	-	 neutral
सम 	-	  sama 	-	 adj.
  	-	 neutral
उदासीन 	-	  udAsIna 	-	 m.
  	-	 neutral
संवृत 	-	  saMvRta 	-	 adj.
  	-	  covered up  [ utterance of the neutral vocal a ]
आमिनाति  { आमी } 	-	  AminAti  { AmI } 	-	 verb 	-	 neutralize
मध्यस्थान 	-	  madhyasthAna 	-	 n.
  	-	 neutral soil
प्राकृतोदासीन 	-	  prAkRtodAsIna 	-	 m.
  	-	  natural neutral
कृत्रिमोदासीन 	-	  kRtrimodAsIna 	-	 m.
  	-	  acquired neutral
एकश्रुति 	-	  ekazruti 	-	 f.
  	-	 neutral accentless tone
साक्षिमात्र करोति  { साक्षिमात्रकृ } 	-	  sAkSimAtra karoti  { sAkSimAtrakR } 	-	 verb 	-	  become a neutral eyewitness
अहिविषापहा 	-	  ahiviSApahA 	-	 f.
  	-	 neutralizing the poison of snakes
अनुदात्त 	-	  anudAtta 	-	 adj.
  	-	  having the neutral general tone neither high nor low
बाधित्वा 	-	  bAdhitvA 	-	 ind.
  	-	  destroying or neutralizing the effect of a previous rule
सहजोदासीन 	-	  sahajodAsIna 	-	 m.
  	-	  one who is born neutral or who is naturally neither an enemy nor a friend

 
   तटस्थ   taTastha   adj.
   neutral   
   तटस्थ  taTastha  adj.
   standing on a declivity or bank   
   तटस्थ  taTastha  adj.
   indifferent  
   तटस्थ  taTastha  m.
   indifferent person   
   तटस्थ  taTastha  n.
   property distinct from the nature of the body and yet that by which it is known  
   तटस्थ  taTastha  n.
   spiritual essence     
            

Wilson

English

 तटस्थ
mfn.
   (-स्थः-स्था-स्थं)
1 Indifferent,  alien,  neuter.
2 Situated on the bank or shore.
m.
  (-स्थः) An indifferent person,  one
neither a friend nor a foe.
n.
  (-स्थं) That property which is distinct from
the nature of any thing,  yet is the faculty by which it is known: in other
words,  spiritual essence unconnected with bodily wants or passions.
E.
  तट a bank,  a height,  and स्थ who stands.

Monier Williams Cologne

English

 तट—स्थ mfn.
   standing on a declivity or bank,  Naiṣ. iii,  55

 =
  -स्थित,  Mālatīm.
  
 Naiṣ. iii,  55

 तट—स्थ m.
  an indifferent person (neither friend nor foe),  W.
 

 तट—स्थ n.
  a property distinct from the nature of the body and yet that by which it is known,  spiritual essence,  Vedāntak.

Benfey

English

 तटस्थ तट-स्थ,  adj.
  Indifferent, 
Mālat. 7,  10.

Apte Hindi

Hindi

तटस्थ
वि* तट-स्थ -
"किनारे पर विद्यमान,  कूलस्थित"

तटस्थ
वि* तट-स्थ -
"अलग खड़ा हुआ,  अलग-अलग,  उदासीन,  पराया,  निष्क्रिय"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

तटस्थ
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣ /ವಸ್ತುವಿನ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾದ ಇತರ ವ್ಯಾವರ್ತಕವಾದ ಮತ್ತು ಆ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗುಣ
तटस्थ
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ದಡದಲ್ಲಿರುವ /ತೀರದಲ್ಲಿರುವ
निष्पत्तिः - > ष्ठा (गतिनिवृत्तौ)- "कः" (३-२-४)
व्युत्पत्तिः - > तटे तिष्ठति
प्रयोगाः - > "समीरसङ्गादिव नीरभङ्ग्या मया तटस्थस्त्वमुपद्रुतोऽसि"
उल्लेखाः - > नैष० ३-५५
तटस्थ
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಉದಾಸೀನನಾದ /ಅಧಿಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೈ ಹಾಕದಿರುವ
प्रयोगाः - > "तटस्थः स्वानर्थान् घटयति च मौनं च भजते"
उल्लेखाः - > मालती० १-१७

L R Vaidya

English

 tawa-sTa {% a. %} 1. situated on a declivity or on a bank (lit.)
 2. indifferent,  neutral,  standing aloof (fig.),  e.g. मया तटस्थस्त्वमुपद्रुतोऽसि Na.iii.55 (where तटस्थ is used in both the senses),  or तटस्थः स्वानर्थान् घटयति च मौनं च भजते M.M.i.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  तटस्थ,  तटवर्तिन्
adjective
 
तटे वर्तमानः।
 "नैके तटस्थाः ग्रामाः जलप्लावेन पीडिताः।"

Synonyms:
  उदासीन,  अपक्षपातिन्,  तटस्थ,  मध्यस्थ
adjective
 
उभयपक्षभिन्नः।
 "नैके उदासीनाः  नेतारः सन्ति अतः केन्द्रशासनेन कस्यापि दलस्य शासनं न स्थपितं राष्ट्रपतेः शासनं घोषितम्।"

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 तटस्थं,  क्ली,
   लक्षणविशेषः । तस्य स्वरूपं यथा, तद्भिन्नत्वे सति तद्बोधकत्वम् । तथाच ।“स्वरूपं तटस्थं द्बिधालक्षणं स्यात्स्वरूपस्य बोधो यतो लक्षणाभ्याम् ।स्वरूपे प्रविष्टात् स्वरूपेऽप्रविष्टात्यथा काकवन्तो गृहाः खं विलञ्च ॥
”इति वेदान्तकारिका ॥
(तटे तिष्ठतीति । स्था + कः ।) तटस्थिते, त्रि ॥
 (उदासीनः । यथा,  नैषधे । ३ । ५५ ।“धिक् चापले वत्सिमवत्सलत्वंयत्प्रेरणादुत्तरलीभवन्त्या ।समीरसङ्गादिव नीरभङ्ग्यामया तटस्थस्त्वमुपद्रुतोऽसि ॥
”समीपस्थः । यथाह बलः ।“तटस्थः स्यादुदासीने तीरस्थनिकटस्थयोः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 तटस्थ त्रि०
  तटे समीपे तिष्ठति स्था--क । १ समीपस्थे२ वादिप्रतिवादिभावानापन्ने उदासीने च “तटस्थः शङ्कते”जागदीश्यादौ भूरिप्रयोगः । ३ लक्षणविशेषे यावल्लक्ष्य-कालमनवस्थितत्वे सति इतरव्यावर्त्तके विशेषणे यथापृथिव्या गन्धवत्त्वं तटस्थलक्षणम् उत्पत्तिकाले प्रलये चलक्ष्यस्थितावपि तत्काले गन्धस्यानवस्थानात् तथात्वम् ।यथा वां व्रह्मणो जगत्कर्वृत्वादिकम् तस्य प्रलयादौलक्ष्यकाले अनवस्थानात् तथात्वम् । “स्वरूपं तटस्थंद्विधा लक्षणाभ्याम् । स्वरूपेऽप्रविष्टात् स्वरूपे प्रंविष्टात् ।यथा काकवन्तो गृहाः खं विलञ्च” वेदान्तका० ।वेदा० प० अस्य विवृतिर्यथा“तत्र लक्षणं द्विविधम् स्वरूपलक्षणं तटस्थलक्षण-ञ्चेति । तत्र स्वरूपमेव लक्षणं स्वरूपलक्षणम् यथासत्यं ज्ञानमनन्तं ब्रह्मणः स्वरूपलक्षणम् । ननु स्वस्यस्ववृत्तित्वाभावेन कथं लक्षणत्वमिति चेन्न स्वस्यैव स्वापेक्षयाधर्मधर्मिभावकल्पनया लक्षणत्वसम्भवात् । तदुक्तं विवरणे“आनन्दो विषयानुभवो नित्यत्वञ्चेति सन्ति धर्माः अपृ-थक्त्वेऽपि चैतन्यात् पृथगिवावभासन्ते इति” । तटस्थ-लक्षणं नाम यावल्लक्ष्यकालमनवस्थितत्वे सति यद्व्याव-र्त्तकं तदेव यथा गन्धवत्त्वं पृथिवीलक्षणम् । महाप्रलयेपरमाणुषु उत्पत्तिकाले घटादिषु च गन्धाभावात् । प्रकृतेच जगज्जन्मादिकारणत्वम् । अत्र जगत्पदेन कार्य्यजातंविवक्षितम् । कारणत्वञ्च कर्त्तृत्वम् अतोऽविद्यादौ नाति-व्याप्तिः । कर्तृत्वञ्च तत्तदुपादानगोचरापरोक्षज्ञानचि-कीर्षाकृतिमत्त्वम् । ईश्वरस्य ताबदुपादानगोचरापरोक्ष-ज्ञानसद्भावे च “यः सर्वज्ञः सर्ववित् यस्य ज्ञानमयं तपः ।तस्मादेतद्ब्रह्म नाम रूपमन्नञ्च जायते” इत्यादिश्रुतिर्मानम् ।तादृशचिकीर्षासद्भावे च “सोऽकामयत बहुस्यां प्रजायेयेति”श्रुतिर्मानम् । तादृशकृतौ च “तन्मनोऽकुरुतेत्यादि” वाक्यम् ।ज्ञानेच्छाकृतीनामन्यतमगर्भं लक्षणत्रितयं विवक्षितम्अन्यथा व्यर्थविशेषणत्वापत्तेः । अतएव जन्मस्थितिध्वंसा-नामन्यतमस्यैव लक्षर्ण प्रवेशः । एवञ्च लक्षणानि नवसम्पद्यन्ते । ब्रह्मणो जगज्जन्मादिकारणत्वे च “यतो वाइमानि भूतानि जायन्ते येन जातानि जीवन्ति,  यत्प्रयन्त्यभिसंविशन्तीत्यादि” श्रुतिर्मानम् । यद्वा निखिल-जगदुपादानत्वं व्रह्मणो लक्षणम् । उपादानत्वञ्च जग-दध्यासाधिष्ठानत्वं जगदाकारेण परिणममानमायाधि-ष्ठानत्वं वा । एतादृशमेवोपादानत्वमभिप्रेत्य “इदं सर्वंयदयमात्मा सच्चासच्चाभवत् बहु स्यां प्रजायेयेत्यादि श्रुतिषुव्रह्मप्रपञ्चयोस्तादात्म्यव्यपदेशः” तटस्थिते त्रि०
  ।

Capeller

German

 तटस्थ am Abhange o. am Ufer stehend
gleichgültig (auch Ufer, 
Rand.
°स्थित).

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.